SIÊU LÝ ĐÀN BÀ NHÌN TỪ GÓC ĐỘ NỮ GIỚI

TS. Trần Huyền Sâm

            Lịch sử của nữ giới là một lịch sử câm lặng và giông bão. Tính từ thời điểm mà nhà Nữ huyền học người Italia - Catherine de Sienne ở thế kỷ XIV, đã lên tiếng đòi nhân quyền cho nữ giới, bằng cách viết 381 bức thư gửi các nhân vật quyền lực nhất trong Giáo hội, đến thời điểm 1960, với phong trào giải phóng nữ giới ở phương Tây, đó là một hành trình dài để gắn vấn đề nữ quyền với nhân quyền.

Một khi mà nữ quyền là nhân quyền, thì luận điểm tôi vừa nêu, không cần phải tường minh gì thêm. Ở bài viết này, tôi sẽ đề cập đến một số phiếm luận của các triết gia về phụ nữ và những “siêu lý” đàn bà - nhìn từ góc độ nữ giới.

Tản mạn về tính dân tộc và tính nhân loại trong nghệ thuật

Văn Ngọc

Người ta vẫn thường cho rằng "tính dân tộc" và "tính nhân loại" là hai khái niệm đối lập nhau, mâu thuẫn với nhau, mặc dầu sự giao thoa giữa hai "đối cực" này vẫn diễn ra một cách tự nhiên, thoải mái, trong đời sống hàng ngày, cũng như trong văn học nghệ thuật, từ Đông sang Tây.

NGHĨ VỀ TỰ DO TRONG THỜI KHỐN QUẪN

Julia Kristeva

Từ Huy dịch

Vanhoahoc.edu.vn: Julia Kristeva là một nhà nhà lý luận phê bình văn học, nhà phân tâm học, nhà văn, nhà nữ quyền luận và Giáo sư Đại học Paris 7 Denis Diderot. Tham luận dưới đây được bà J. Kristeva đọc trong cuộc hội thảo do Đại học Bergen tổ chức ngày 3.12. 2004 nhân dịp bà là người đầu tiên nhận giải Holberg (trị giá 540.000 Euro). Giải Holberg là một Giải thưởng Quốc tế của chính phủ Na Uy thành lập ngày 1-7-2003 mang tên Giáo sư đại học, nhà soạn kịch nổi tiếng Ludvig Holberg (1684-1754). Ông được xem là Molière của các nước Bắc Âu, và đã giảng dạy siêu hình học, logic học, tu từ học Latinh, và lịch sử tại trường Đại học Copenhague. Mục đích của giải thưởng này là nhằm khôi phục giá trị của các ngành khoa học xã hội và nhân văn, luật học và thần học; bổ sung cho thiếu sót của giải Nobel đối với các ngành này. Tham luận này bổ túc cho ta một cách nhìn về vấn đề phổ quát văn hoá và loại hình văn hoá.

CÁC LOẠI HÌNH VĂN HÓA TÌNH DỤC

Zbigniewlew Starowicz

Trích từ chương III cuốn Quan hệ tình ái trong các cộng đồng, các tôn giáo và các nền văn hóa (Nguyễn Tiến Tài - Nguyễn Văn Văn dịch theo: “Seks W kulturach” (Tình dục trong các nền văn hóa) của Zbigniewlew Starowicz. (Nhà xuất bản lao động, 1994, tái bản năm 2006 với tựa đề “Quan hệ giới tính trong các nền văn hóa”).

ĐỐI THOẠI CÙNG BẠN ĐỌC

VỀ HAI LOẠI HÌNH VĂN HÓA

GS.VS.TSKH. Trần Ngọc Thêm

(Đại học Quốc gia Tp. HCM)

Cuốn “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” mà bạn đọc đang cầm trong tay (in lần đầu năm 1996) là sự mở rộng của công trình nghiên cứu khoa học cấp Bộ “Tính hệ thống của văn hóa Việt Nam” (nghiệm thu năm 1994, Bằng khen của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về công trình NCKH xuất sắc 5 năm 1991-1995) và cuốn “Cơ sở văn hóa Việt Nam”dày 500 trang do Trường Đại học Tổng hợp Tp. Hồ Chí Minh xuất bản chính thức lần đầu năm 1995. Mặc dù khi đó sách mới chỉ lưu hành nội bộ với số lượng xuất bản không nhiều, song sau khi ra mắt, “Cơ sở văn hóa Việt Nam” đã thu hút được sự quan tâm đặc biệt của dư luận bạn đọc. Một Hội thảo đã được tổ chức tại Trung tâm Quốc học. Nhiều báo và tạp chí trong nước và của Việt kiều ở nước ngoài đã đăng tải các bài giới thiệu, nhận xét, thảo luận.

Bên cạnh nhiều ý kiến, bài viết đánh giá cao công trình này và những góp ý đúng đắn, chân thành mà chúng tôi rất trân trọng tiếp thu, cũng có một số bài viết chứa những nhận xét không thỏa đáng do không hiểu rõ, không cùng điểm xuất phát, hoặc đơn giản là do chưa đọc kỹ. Nhận thấy một số băn khoăn thắc mắc trong những bài này có thể cũng là băn khoăn thắc mắc chung của bạn đọc “Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam” nên chúng tôi đã đưa vào “Phụ lục” này một phần gọi là “Đối thoại cùng bạn đọc” mà nội dung chủ yếu được soạn theo bài trả lời phỏng vấn của chúng tôi với phóng viên Công Bình nhan đề “Trò chuyện với tác giả Cơ sở  văn hóa Việt Nam” đã đăng trên Báo “Văn nghệ”, số 32-1996  và một bài khác đã gửi cho báo “Văn nghệ” sau đó, nhưng chưa được tòa soạn công bố.

Các tư liệu này, từ những góc độ khác nhau, đều góp phần làm sáng tỏ thêm về phương pháp tiếp cận và nội dung những vấn đề đã trình bày trong sách.

Phần này nói về hai loại hình văn hóa.

CÁC PHỔ QUÁT VĂN HOÁ

Passmor J.

PASSMOR J. (Mỹ) – Kultur Universals.“FN” 1990, No 11, tr 110 –114 (Nga).

Passmor J. Các phổ quát văn hoá. Trong cuốn: Viện TT KHXH 1993 – Cái mới trong khoa học xã hội: khoa học – văn hoá - phát triển. - H: Viện TTKHXH (64-73).

MAI CHI dịch