CON NGƯỜI tồn tại trong môi trường văn hoá. Môi trường ấy thể hiện trong không gian và qua thời gian. Cuộc sống trong ta và quanh ta thấm đẫm chất men của không gian văn hoá. Cha ông ta, bản thân ta, rồi con cháu ta, sinh ra trong văn hoá, sống trong văn hoá và chết đi trong thời gian văn hoá. Tất cả những cái ta đã biết liên quan đến con người thuộc về văn hoá, tất cả những gì chúng ta còn chưa biết liên quan đến con người cũng thuộc về văn hoá. Chính là theo nghĩa đó, Édouard Herriot (1872-1957) – nhà khoa học và chính khách, viện sĩ Viện hàn lâm Pháp – đã nói câu bất hủ: “Văn hoá là cái còn lại khi ta quên tất cả, là cái còn thiếu khi ta đã học tất cả” (La culture, c’est ce qui reste quand on a tout oublié, c’est ce qui manque quand on a tout appris).

Văn hoá quan trọng như thế nên việc chúng ta – tôi và các bạn – yêu văn hoá, đến với văn hoá, thích tìm hiểu và nghiên cứu văn hoá học – là điều hoàn toàn dễ hiểu. Yêu văn hoá và văn hoá học, mở trang web này, bạn đã đến một trung tâm đào tạo và nghiên cứu văn hoá học lớn nhất các tỉnh phía Nam, cũng là một trong số không nhiều những trung tâm đào tạo và nghiên cứu văn hoá học ở Việt Nam.

***

Hình thành vào năm đầu của thế kỷ XXI, đơn vị chúng tôi đặt ra cho mình nhiệm vụ xây dựng một cách tiếp cận riêng trong việc đào tạo và nghiên cứu văn hoá học, trên cơ sở một hệ thống lý luận riêng, với tôn chỉ và mục đích đặc thù. Theo con đường đó, chúng tôi hy vọng tới một lúc nào đó sẽ ra đời một trường phái văn hoá học.

Phần lớn tri thức văn hoá học hiện đại về cơ bản được xây dựng trên nền tảng nhân học văn hoá Âu-Mỹ. Hệ thống lý luận của chúng tôi được xây dựng trên cơ sở tiếp thu thành tựu nghiên cứu văn hoá Âu-Mỹ, nhưng nhìn dưới góc độ của một khoa học độc lập, từ chỗ đứng của  phương Đông và Việt Nam.

Nếu cách tiếp cận trong nghiên cứu văn hoá từ thế kỷ XIX đến giữa thế kỷ XX còn mang tính rời rạc, tản mạn, cách tiếp cận văn hoá trong nửa sau thế kỷ XX bắt đầu quan tâm nhiều đến tính hệ thống, thì cách tiếp cận nghiên cứu văn hoá học của thế kỷ XXI mà chúng tôi chủ trương là phải áp dụng triệt để phương pháp hệ thống - loại hình. Loại hình làm rõ hệ thống, hệ thống tạo nên loại hình. Tri thức văn hoá xây dựng được phải có tính hệ thống chặt chẽ trong cả đồng đại lẫn lịch đại, kết hợp cả trục không gian với thời gian.

Tôn chỉ trong ĐÀO TẠO của chúng tôi là: Học say mê như chơi, chơi tìm tòi để học. Học là chìa khoá tri thức mở cánh cửa văn hoá. Học ai? Còn nhỏ, ta chủ yếu học cha mẹ. Lớn lên, học thầy cô. Đứng tuổi, học bạn bè. Về già, học trẻ nhỏ. Song nếu chỉ có học với làm, thì con người nào khác gì cỗ máy. Con người khác cỗ máy ở chỗ còn biết chơi một cách văn hoá – chơi hữu ích, chơi tìm tòi, chơi khám phá, chơi sáng tạo. Chơi với ai? Chơi với tiền nhân trong thời gian văn hoá, với bè bạn năm châu trong không gian văn hoá, và chơi với nhau trong niềm tự hào là chủ thể văn hoá Việt Nam.

Tôn chỉ trong NGHIÊN CỨU KHOA HỌC của chúng tôi là: Đại nghi đại ngộ, Tiểu nghi tiểu ngộ, Bất nghi bất ngộ (lời của thiền sư Bạch Ẩn). "Thượng-Đế" duy nhất mà người làm khoa học tôn sùng là chân lý. Chân lý không ở phía sau mà luôn luôn nằm phía trước. Do vậy, người làm khoa học, ngoài sự đam mê, còn phải có một phẩm chất rất quan trọng là tư duy phản biện, phải biết suy nghĩ, nghi ngờ. Nghi-nghĩ nhiều hiểu nhiều, nghi-nghĩ ít hiểu ít, không nghi-nghĩ thì chẳng hiểu!

PHƯƠNG CHÂM HÀNH ĐỘNG CHUNG của chúng tôi là:

Học hành CHỦ ĐỘNG, Đào tạo NGHIÊM TÚC, Nghiên cứu ĐAM MÊ.

***

Website www.vanhoahoc.edu.vn là một diễn đàn để chúng ta đàm luận, một công cụ để chúng ta cậy nhờ, một trong những mái ấm của đại gia đình văn hoá học Việt Nam để chúng ta quy tụ.

Vậy bạn còn chần chừ gì nữa? Hãy gia nhập gia đình văn hoá học, hãy tiếp nhận và hãy sẻ chia!

Tiếp nhận, bạn hãy khai thác tối đa các thông tin mà www.vanhoahoc.edu.vn cung cấp, sử dụng tối đa các dịch vụ có ở đây.

Sẻ chia, bạn hãy xem www.vanhoahoc.edu.vn là ngôi nhà chung của mình. Đây là trang web được xây dựng và phát triển nhờ công sức của cộng đồng giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và sinh viên Khoa Văn hóa học. Vanhoahoc là của mọi người và mọi người đóng góp xây dựng vanhoahoc - đó là phương châm hoạt động của chúng ta. Mọi thư từ bài vở xin gửi về địa chỉ: Địa chỉ email này đang được bảo vệ khỏi chương trình thư rác, bạn cần bật Javascript để xem nó hoặc qua mục "Liên hệ" trên trang chủ website này.

Tp. Hồ Chí Minh, Xuân Đinh Hợi (2007)

Cập nhật  ngày 7-11-2008

GS.VS.TSKH. TRẦN NGỌC THÊM

Trưởng Khoa Văn hoá học
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Đại học Quốc gia Tp.Hồ Chí Minh