A/ Phần mở đầuI- Lý do chọn đề tài
Trong nghệ thuật múa dân tộc Việt Nam, múa dân gian là nền tảng cơ bản để phát triển các hình thức múa khác. Với những động tác uyển chuyển, đơn giản, thường kết hợp với những làn điệu dân ca, múa dân gian rất gần gũi với người dân Việt Nam, không chỉ là loại hình biểu diễn trên sân khấu mà còn được sử dụng như một hình thức giải trí, nâng cao những ý chí, tư tưởng, khát vọng trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.
Hiện nay, các lễ hội, chương trình giao lưu văn hoá thường xuyên được tổ chức, diễn ra sôi nổi ở các khu vực trong và ngoài nước. Trong các hình thức nghệ thuật ở Việt Nam, múa dân gian là sự lựa chọn nhiều nhất vì múa chỉ là những hình ảnh tượng hình, những động tác cách điệu nhưng vẫn luôn thể hiện, truyền đạt được những nét đẹp văn hoá, đặc trưng vùng, miền dân tộc.
Với niềm đam mê nghệ thuật múa dân gian, muốn khai thác sâu hơn những khía cạnh, đặc điểm về múa nhằm góp phần định hướng khả năng kế thừa và phát triển bộ môn múa dân gian, tôi đã chọn đề tài này.
II- Tổng quan tình hình nghiên cứu• Sách:
1. Đặng Hùng. Phương pháp sáng tác múa. NXB Văn nghệ Tp.HCM. 2001Tổng quan về nguồn gốc của nghệ thuật múa truyền thống. Phương pháp tư duy, xây dựng động tác, tổ hợp, đội hình. Tìm hiểu mối quan hệ giữa múa và các loại hình phục vụ cho múa, ngôn ngữ múa.
2. Lâm Tô Lộc. Nghệ thuật múa dân tộc Việt. NXB Văn hoá. 1979Tổng quan về truyền thống múa của dân tộc Việt, bao gồm các hình thái múa: múa dân gian, múa tôn giáo, múa cung đình, múa trong ca kịch truyền thống. Tác giả đi sâu vào mô tả hình thức, thể loại và ý nghĩa của ngôn ngữ múa.
3. Lê Ngọc Canh. Văn hoá dân gian- Những thành tố. NXB Văn hoá thông tin.Trường Cao đẳng văn hoá TPHCM.Hà Nội.1999
Giới thiệu về các thành tố của văn hoá dân gian Việt Nam: Âm nhạc, hát, múa, sân khấu, diễn xướng, trò chơi, tạo hình, ngữ văn, lễ hội, tri thức. Trong đó, phần múa dân gian được tác giả đề cập khá chi tiết về nguồn gốc, quá trình phát triển, đặc trưng.
4. Lê Ngọc Canh. Đại cương nghệ thuật múa. NXB Văn hoá thông tin. Hà Nội. 2002
Tổng quan về khái niệm múa và bộ môn lí luận nghệ thuật múa. Giới thiệu tổng thể về nguồn gốc, tiến trình, các thể loại và đặc trưng căn bản của múa truyền thống Việt Nam. Các khái niệm, cách phân loại còn được tóm tắt dưới dạng sơ đồ khá chi tiết và dễ hiểu. Phần đề cập đến múa dân gian nội dung khá giống trong cuốn “Văn hoá dân gian-những thành tố” cùng tác giả xuất bản năm 1999, khác ở chỗ có thêm sự so sánh với các điệu múa dân gian các nước.
5. Lê Ngọc Canh. Phương pháp kết cấu kịch bản múa. NXB Văn hoá thông tin. Hà Nội. 2004
Giới thiệu sơ về lịch sử và quá trình hình thành nghệ thuật múa. Từ đó đưa ra những phương pháp tư duy nghệ thuật múa, xây dựng động tác, âm nhạc, đề tài, tình tiết, kịch bản múa để truyền đạt, phản ánh được nội dung của tác phẩm. Sách còn đưa ra một số kịch bản tác phẩm múa tiêu biểu.
6. Lê Ngọc Canh. Nghệ thuật múa Thế giới.NXB Văn hoá thông tin. Hà Nội.2006
Tổng quan nghệ thuật múa trong nền văn minh thế giới, nguồn gốc, lịch sử, quá trình hình thành nghệ thuật muá của loài người. Nghệ thuật múa châu Á, châu Âu, châu Mỹ Latinh, châu Phi, châu Đại Dương. Tác giả chủ yếu tập trung về quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật múa các nước, không đi sâu vào miêu tả đặc trưng.
7. Ngân Quý. Vấn đề kế thừa và phát triển múa dân gian Việt Nam. Hội nghệ sĩ múa Việt Nam. 2007
Tác phẩm khẳng định múa dân gian là một di sản quý giá trong nghệ thuật múa Việt Nam. Những biểu hiện thực tiễn, kế thừa và phát triển múa dân gian, duy trì đậm đà bản sắc dân tộc trước thời kì hội nhập.
8. Nguyễn Phan Thọ.Nghệ thuật truyền thống Đông Nam Á. NXB Chính trị quốc gia. Hà Nội. 1999
Khái luận về một nền nghệ thuật truyền thống Đông Nam Á, cơ sở hình thành và quá trình phát triển. Tác giả có so sánh đặc điểm, làm rõ những nét tương đồng và riêng biệt của các nước Đông Nam Á. Phần múa dân gian có được đề cập đến, tuy nhiên chưa làm rõ như các loại hình nghệ thuật khác.
• Báo chí
1. Nghệ thuật múa Việt Nam theo dòng chảy thời gian. http://www.vanhoahoc.edu.vnBài viết mô tả chung về một số đặc điểm của múa dân gian Việt Nam về nội dung, ý nghĩa động tác, vị trí của múa dân gian trong đời sống. Tác giả dùng phép so sánh giữa múa dân gian Việt Nam và múa tích cách dân gian Nga, giữa động tác của nam và nữ… để làm nổi bật hơn cho đặc điểm của múa dân gian Việt Nam.
2. Báo Gia đình Việt Nam. Múa dân gian. Nói về vai trò của múa dân gian trong đời sống tinh thần, sinh hoạt, vui chơi của nhân dân ta. Theo tác giả, múa dân gian có hai hình thức chính là: múa sinh hoạt và múa biểu diễn.
3. Thiên Lam. Đào tạo múa dân gian còn nhiều bất cập. http://www.media.vn. 2007Hiện nay, số lượng múa dân gian được tìm hiểu sâu và giảng dạy bài bản chỉ có 16 điệu múa dân tộc (trên tổng số 54 dân tộc). Những khó khăn về phương tiện, sách vở, khả năng truyền đạt, giảng dạy môn múa dân gian.
4.. Bích Ngọc. Nghệ sĩ nhân dân Chu Thuý Quỳnh và những trăn trở về múa dân gian. http://www.media.vn. 2007.Những ý kiến của nghệ sĩ nhân dân Chu Thuý Quỳnh về những khó khăn trong việc đào tạo bài bản múa dân gian Việt Nam, việc tổ chức các cuộc thi và lễ hội múa dân gian trong cả nước. Nghệ sĩ nêu một vài định hướng phát triển cho múa dân gian trong thời kì hội nhập.
5. Hoàng Hường. Múa Việt: Không một tiếng vang. http://www.vietnamnet.vn. 2007
Những ý kiến của nghệ sĩ nhân dân Nguyễn Công Nhạc (giám đốc nhà hát vũ kịch Việt Nam) sau hội thi Tác phẩm múa ít người toàn quốc năm 2007. Nghệ sĩ cho biết diễn viên có vai trò rất quan trọng trong việc tái hiện nội dung câu chuyện dân gian qua các động tác múa. Tuy nhiên đa số diễn viên chưa lột tả hết được cảm xúc, thậm chí có những tác phẩm múa dân gian bị biến tấu làm mất đi những nét đẹp đặc trưng của nó.
III- Mục đích- nhiệm vụ nghiên cứuIII.1 Mục đích- Tập trung tìm hiểu về ảnh hưởng của văn hoá nông nghiệp đến múa dân gian Việt Nam. Từ đấy thấy được các hoạt động nông nghiệp, lối sinh hoạt, tổ chức, tính cách của con người nông thôn Việt Nam ảnh hưởng đến múa dân gian từ xưa đến nay.
III.2 Nhiệm vụ- Tìm hiểu rõ hơn về múa dân gian, một giá trị văn hoá phi vật thể của Việt Nam, góp phần duy trì những đặc trưng truyền thống của múa dân gian trước ảnh hưởng của toàn cầu hoá, sự mở rộng, giao lưu văn hoá các nước trên thế giới.
- Góp phần bổ sung vào nguồn tư liệu về múa dân gian Việt Nam, làm nền tảng cho các công trình nghiên cứu về múa dân gian sau này.
IV- Phạm vi nghiên cứuIV.1 Đối tượng nghiên cứu- Múa dân gian Việt Nam
IV.2 Không gian nghiên cứu- Ảnh hưởng văn hoá nông nghiệp
IV.3 Thời gian nghiên cứu- Suốt quá trình lịch sử của múa dân gian Việt Nam
V- Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệuV.1 Phương pháp nghiên cứu
- Tổng hợp, so sánh
- Phương pháp liên ngành của văn hoá học
V.2 Tài liệu tham khảo1. Bùi Chí Thanh- Cầm Trọng. Xòe Thái một giai đoạn phát triển độc đáo. Hội nghệ sĩ múa Việt Nam. 2007
2. Chí Thanh. Nghệ thuật múa Mường. NXB Văn hoá dân tộc. 2001
3. Lê Ngọc Canh. Múa tín ngưỡng dân gian Việt Nam. NXB Khoa học xã hội. 1998
4. Lê Ngọc Canh. Nghệ thuật múa Hà Nội. Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội. 2003
5. Lê Ngọc Canh. Nghệ thuật múa chèo. NXB Sân khấu. 2003
6. Lê Ngọc Canh. Nghệ thuật múa tộc người Mạ. NXB Văn hoá thông tin. 2005
7. Lê Ngọc Canh. Nghệ thuật múa tộc người châu Ro. NXB Văn hoá thông tin.2005
8. Ngô Văn Lệ- Nguyễn Văn Tiệp. Văn hoá các dân tộc thiểu số ở Việt Nam. NXB Giáo dục 1998
9. Nguyễn Huy Hồng. Nghệ thuật múa rối Việt Nam. NXB Văn hoá.1974
10. Tổng cục Du lịch- Trung tâm công nghệ thông tin du lịch. Non nước Việt Nam (Sách hướng dẫn du lịch). Nhà xuất bản văn hoá thông tin, Hà Nội, 2001.
11. Trần Ngọc Thêm. Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam. NXB Tổng hợp Tp.HCM. 2006
12. Trịnh Xuân Định. Nghề múa cảm nhận và suy nghĩ. Hội nghệ sĩ múa Việt Nam. 2007
13. Văn Học. Nghệ thuật múa Việt Nam một thoáng cảm nhận. NXB Văn hoá dân tộc. 2002
(Còn tiếp)
[center]

[/center]
[center]Múa Tày[/center]