Bài tập 1: Sửa
Xác định mâu thuẫn, vận dụng phương pháp dịch lý kiểm tra
Xác định mâu thuẫn:
+ Mâu thuẫn: Bình đẳng giữa vợ và chồng (thiên về âm tính) >< bất bình đẳng giữa vợ và chồng (thiên về dương tính) trong quan hệ gia đình; Mâu thuẫn giữa hạnh phúc gia đình (thiên về âm tính) và sự thay đổi tính khí bất thường của con người (thiên về dương tính) trong quan hệ gia đình.
+ Hệ tọa độ: Không gian Việt Nam
+ Chủ thể: Vợ - chồng
+ Thời gian: Hiện nay
Vận dụng phương pháp dịch lý để kiểm tra:
1. Kiểm tra tính tương hiện:
Cần khẳng định rằng khi kết hôn cả hai vợ chồng đều mong muốn xây dựng một gia đình hạnh phúc, sống với nhau đến đầu bạc răng long nhưng do bất đồng quan điểm, do kinh tế gia đình khó khăn, do rượu chè, cờ bạc, do nóng giận không kiểm soát, kiềm chế được bản thân của người vợ hoặc người chồng nên dẫn đến tình trạng bạo lực trong gia đình. Do vậy tùy thuộc vào từng tình huống cụ thể để ta có cách nhìn nhận vấn đề một cách chính xác.
Phân tích từng khía cạnh của vấn đề ta sẽ thấy trong bình đẳng có chứa mầm móng của sự bất bình đẳng, trong bất bình đẳng cũng có chứa đựng những yếu tố hướng đến bình đẳng (sau những cuộc bạo hành thường người vợ hoặc chồng sẽ thấy ăn năn và tự mình biết điều chỉnh hành vi hơn) – tức trong âm có dương và trong dương có âm.
• Bình đẳng giữa vợ và chồng: Trong bất kỳ một gia đình nào cũng mong muốn có được hạnh phúc, đầm ấm, vợ chồng yêu thương nhau. Nhưng trong quá trình chung sống chắc chắn sẽ có sự bất đồng ý kiến với nhau trong cách nuôi dạy con cái, trong các sinh hoạt gia đình… Đó sẽ là nguyên nhân dẫn đến sự bạo hành trong gia đình.
Như vậy: trong mối quan hệ bình đẳng giữa vợ và chồng (-) vẫn phát sinh những mối bất hòa lẫn nhau (+).
• Bất bình đẳng giữa vợ và chồng:
Trong cuộc sống gia đình nếu vợ chồng lúc nào cũng căng thẳng, nặng nề, lúc nào cũng cãi nhau, đánh đập lẫn nhau thì gia đình ấy quả là địa ngục không thể sống nổi. Chính vì vậy cả vợ lẫn chồng đều cảm thấy mệt mỏi, khó chịu => Nhu cầu mong muốn có sự hòa hợp lẫn nhau để cùng nhau xây dựng gia đình hạnh phúc=> Như vậy sự bất bình đẳng trong quan hệ gia đình hay quan hệ vợ chồng (+) vẫn có những mong muốn hướng đến hạnh phúc hòa hợp giữa vợ và chồng (-) để không khí gia đình đầm ấm, hạnh phúc hơn.
2. Kiểm tra tính tương hóa
• Trong quan hệ vợ chồng nếu mọi cái đều phải bình đẳng (-) thì đôi khi sẽ dẫn đến tình trạng không có tôn ti trật tự trên dưới, hoặc đôi khi không có sự tôn trọng lẫn nhau => Làm nảy sinh những bất đồng trong gia đình (+) bởi không ai chịu nhường ai trong mọi vấn đề.
• Sự bất bình đẳng trong gia đình (+) đã làm cho tình cảm vợ chồng bị rạn nứt, cả vợ lẫn chồng đều không muốn điều này xảy ra => Do đó cả hai vợ chồng cùng tìm hướng chia sẻ với nhau, tự kiềm chế bản thân để giữ cho hạnh phúc gia đình không bị tan vỡ (-).
3. Kiểm tra tính hướng hòa
Vấn đề đặt ra là làm thế nào để dung hòa được mối quan hệ trong gia đình giữa hai vợ chồng vừa giữ được hạnh phúc, vừa biết xử lý những cơn nóng giận, những bức bối trong lòng của mình. Chỉ có thể bằng cách mỗi người nhẫn nhịn nhau một chút, tìm cách vượt qua cơn nóng giận và cùng ngồi lại để chia sẻ với nhau để cùng nhau xây dựng một gia đình hạnh phúc bên cạnh những đứa con ngoan.
4. Mở rộng:
Qua phân tích ở trên chúng ta thấy rằng vấn đề bạo hành trong gia đình xảy ra chủ yếu là do những bất hòa trong cuộc sống gia đình, hai vợ chồng chưa hiểu được ý nhau gây nên. Nếu những bất hòa ấy không được giải quyết, lâu ngày nó sẽ bùng phát thành những cuộc cãi vã, hoặc đánh nhau không cần thiết. Do vậy, tùy thuộc vào không gian, thời gian và từng trường hợp cụ thể (CKT cụ thể) mà hai vợ chồng sẽ phải tìm ra cách xử sự, điều chỉnh hành vi của mình cho hợp lý để tránh xảy ra tình trạng bạo hành trong gia đình làm mất đi sự ấm cúng trong gia đình, đôi khi còn dẫn đến tình trạng làm tan rã hạnh phúc gia đình.
Bài tập 2: Sửa
Phân tích và lập cấu trúc cho đề tài
1. Xác định các từ khóa: Có 3 từ khóa: Bạo hành trong gia đình, hiện nay, ở Việt Nam.
2. Phân tích đề tài:
+ Danh từ trung tâm: Vấn đề bạo hành trong gia đình
+ Định tố 1: hiện nay
+ Định tố 2: ở Việt Nam
3. Cấu trúc đề tài:
+ Cấp độ 0: Văn hóa gia đình
+ Cấp độ 1: Bình đẳng giữa vợ và chồng - Bất bình đẳng giữa vợ và chồng
+ Cấp độ 2: Miền Bắc – Miền Trung – Miền Nam
+ Cấp độ 3: Truyền thống - Hiện đại
Sơ đồ
Bài tập 6: ĐỊNH NGHĨA GIA ĐÌNH (sửa)
1/ Tìm tất cả định nghĩa hiện có:
* Nguyễn Như Ý chủ biên 1999: Đại từ điển tiếng Việt.- Nxb. Văn hóa Thông tin TPHCM, tr. 719: Gia đình là tập hợp những người có quan hệ hôn nhân và huyết thống sống trong cùng một nhà.
* Viện KHXH Việt Nam 2002: Từ điển bách khoa Việt Nam.- H. : Từ điển bách khoa, tr.84: Gia đình là thiết chế xã hội dựa trên cơ sở kết hợp những thành viên khác giới, thông qua hôn nhân, để thực hiện các chức năng sinh học, kinh tế, văn hoá, xã hội, tín ngưỡng... Khi GĐ đã có con cái, thì các thành viên trong gia đình được liên kết với nhau vừa bằng quan hệ hôn nhân (không cùng huyết thống) vừa bằng quan hệ huyết thống (theo dòng mẹ hoặc dòng bố).
* Theo Wikipedia: Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng và hoặc quan hệ giáo dục.
* Từ điển bách khoa Việt Nam: Gia đình là thiết chế xã hội dựa trên cơ sở kết hợp hôn nhân, để thực hiện các chức năng sinh học, kinh tế, văn hoá, xã hội, tín ngưỡng...
2/ Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa:
3/ Phân loại các định nghĩa, xác định những nét chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/ thiếu cần bổ sung, sửa chữa.
+ Đặc trưng giống: Ở định nghĩa (Đại từ điển tiếng Việt) đưa ra đặc trưng gia đình là “tập hợp những người”; ở định nghĩa Wikipedia đưa ra đặc trưng gia đình là “một cộng đồng người”; Ở định nghĩa (Từ điển bách khoa việt Nam) đưa ra đặc trưng gia đình là “thiết chế xã hội”. 3 loại này không ưu việt. Vì nếu cho gia đình là một tập hợp thì mối liên hệ trong đó không chặt chẽ, một cộng đồng thì rộng nghĩa quá, một thiết chế xã hội thì trừu tượng quá.
Sửa chữa: gia đình là một tổ chức: tổ chức thì có trên có dưới, có gia quy,...
+ Đặc trưng loài: cả 3 định nghĩa trên đều có 2 tiêu chí là quan hệ hôn nhân và quan hệ huyết thống.
Tuy nhiên nói như vậy không chính xác. Vì nếu thiếu một trong hai yếu tố hôn nhân hoặc huyết thống thì vẫn thể là gia đình. Ví dụ: mẹ đơn thân nuôi con, con tiếp tục đơn thân nuôi cháu (không có quan hệ hôn nhân) như vậy vẫn là gia đình. Như vậy ta thấy rằng chỉ cần tối thiểu một mối quan hệ là hôn nhân hoặc huyết thống thì có thể được xem là gia đình.
4/ Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng.
Ở Châu Âu xem gia đình như là một nhóm xã hội, một đơn vị cơ sở của xã hội.
Ở Châu Á xem gia đình là tế bào xã hội.
5/ Xác định các đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
Là một tổ chức
6/ Xác định các đặc trưng loài, (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc).
+ nhiều thành viên: để phân biệt với một người thì không thể thành gia đình.
+ Sống chung nhà: để phân biệt với những người sống khác nhà
+ Có ít nhất một quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân: để phân biệt các nhóm đối tượng chung sống với nhau nhưng không có mối liên hệ bất kỳ về hôn nhân hoặc huyết thống.
7/ Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung chỉnh sửa lại:
Sản phẩm cuối cùng:
Gia đình là một tổ chức bao gồm nhiều thành viên sống chung một nhà, gắn bó với nhau bởi ít nhất một mối quan hệ về mặt hôn nhân hoặc huyết thống.
Bài tập 8: Vận dụng phương pháp loại hình (sửa)
Bạo hành gia đình ở Việt Nam và phương Tây từ góc nhìn loại hình
* Ý nghĩa của so sánh:
Xuất phát từ hai loại hình văn hóa khác nhau nên bạo hành gia đình ở Việt Nam và các nước phương Tây cũng có nhiều khác biệt:
- Loại hình văn hóa các nước phương Tây là trọng động nên văn hóa gia đình của họ cũng khác văn hóa gia đình của Việt Nam. Họ sống rất thẳng thắn trong mọi quan hệ, nên khi bạo hành xảy ra trong quan hệ vợ chồng mà họ cảm thấy không thể điều hòa được nữa thì họ sẵn sàng chia tay, đường ai nấy đi mà không hề cảm thấy áy náy nuối tiếc, miễn sao bản thân mỗi người cảm thấy thoải mái cả về thể xác lẫn tinh thần.
- Với loại hình văn hóa trọng tĩnh, người Việt Nam trọng danh dự, trọng cộng đồng hơn là chú ý đến cá nhân mình. Do vậy khi xảy ra bạo hành trong gia đình, người vợ hoặc chồng thường phải nhẫn nhịn, cam chịu những hành hạ do người chồng hoặc người vợ gây ra mà không dám than thở hay tố cáo chồng hoặc vợ chỉ vì họ sợ mất danh dự của chồng hoặc vợ, hoặc sợ bị bà con họ hàng, chòm xóm dè bỉu chê cười, sợ gia đình ly tán thì con cái sẽ thiếu tình cảm của mẹ hoặc cha. Bên cạnh đó do nhận thức của người Việt Nam về bạo hành còn rất hạn chế, nên làm cho tình trạng bạo hành gia đình ngày càng gia tăng ở Việt Nam.
=> Như vậy: so sánh tình trạng bạo hành gia đình ở Việt Nam và ở phương Tây ta mới thấy có nhiều khác biệt và những khác biệt này do đặc trưng loại hình văn hóa quy định nên.
