Lễ hội cầu an của người Hoa ở Đồng Nai

[lexuanhau]

Bài tập 3
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Người Hoa là một tộc người có dân số đông thứ hai sau người Việt ở Đồng Nai (chiếm khoảng 5,14%), có lịch sử di dân cách nay hơn 300 năm. Đời sống tinh thần của người Hoa rất phong phú với những sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo và lễ hội đặc sắc, ảnh hưởng tín ngưỡng dân gian và Tam giáo (Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo). Những lễ hội của người Hoa vừa nguyên gốc vừa có sự giao lưu văn hóa với người Việt. Những lễ hội này phản ánh tâm tư nguyện vọng và những ước mong cho cuộc sống tốt đẹp, an lành, hạnh phúc. Tôi chọn đề tài này nhằm nghiên cứu những nghi lễ và hội có tính chất cầu an gắn với quá trình sinh sống của người Hoa ở Đồng Nai. Nghiên cứu lễ hội cầu an của người Hoa ở Đồng Nai nhằm góp phần đánh giá những mặt tích cực và hạn chế của lễ hội ngày nay, giúp cơ quan quản lý văn hóa hoạch định những chính sách bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài mong muốn đưa ra cái nhìn toàn diện về lễ hội cầu an của người Hoa ở Đồng Nai, định hướng bảo tồn và phát huy giá trị của lễ hội trong đời sống hiện nay.
3. Lịch sử vấn đề
Đề tài người Hoa đặc biệt ở Đồng Nai từ lâu là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhà khoa học trong và ngoài nước. Các nghiên cứu mang tính tổng quan về các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội; những đề tài nghiên cứu chuyên sâu về lễ hội hầu như chưa được thực hiện một cách quy mô; với đề tài này tôi muốn nghiên cứu một cách chuyên sâu về lễ hội cầu an dưới góc nhìn văn hóa học.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+Đối tượng nghiên cứu của đề tài: lễ hội cầu an của người Hoa ở Đồng Nai
+ Phạm vi nghiên cứu về không gian là tỉnh Đồng Nai hiện nay
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
+ Ý nghĩa khoa học: đề tài cung cấp những thông tin xác thực về lễ hội cầu an, tập hợp những tư liệu quý về người Hoa ở Đồng Nai giúp ích cho công tác nghiên cứu, học tập và phổ biến các giá trị văn hóa tại địa phương.
+ Ý nghĩa thực tiễn: đề tài sẽ đóng góp cho việc xây dựng các đề án về quản lý lễ hội, bảo tồn, phát huy lễ hội trong giai đoạn hiện nay.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
+ Các phương pháp nghiên cứu được vận dụng trong nghiên cứu đề tài là: Dịch lý, hệ thống – cấu trúc và phương pháp so sánh.
+ Nguồn tư liệu: những tư liệu của các nhà khoa học nghiên cứu về người Hoa từ thế kỷ XIX đến nay; những bài nghiên cứu được công bố trên các tạp chí, các bài báo, bài viết trên internet; tư liệu điền dã được lưu giữ tại Bảo tàng, số liệu được lấy từ các cơ quan quản lý Văn hóa, Mặt trận Tổ quốc, Ban Tôn giáo của tỉnh Đồng Nai…
7. Bố cục đề tài
CHƯƠNG 1: NGƯỜI HOA Ở ĐỒNG NAI VÀ LỄ HỘI CẦU AN: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1.1 Quá trình hình thành cộng đồng người Hoa ở Đồng Nai
1.2 Khái quát các lĩnh vực kinh tế – văn hóa – xã hội của người Hoa ở Đồng Nai
Tiểu kết
CHƯƠNG 2: CẤU TRÚC VÀ QUI TRÌNH LỄ HỘI CẦU AN
2.1 Khai lễ cầu an
2.2 Chánh lễ cầu an
Tiểu kết
CHƯƠNG 3: YẾU TỐ VĂN HÓA TRONG LỄ HỘI CẦU AN
3.1 Giao lưu văn hóa trong lễ hội cầu an của người Hoa
3.1.1 Yếu tố tín ngưỡng dân gian trong lễ hội
3.1.2 Yếu tố tôn giáo trong lễ hội
3.2 Phát huy yếu tố tích cực và hạn chế yếu tố tiêu cực trong lễ hội cầu an của người Hoa
3.2.1 Yếu tố tích cực và hạn chế trong lễ hội cầu an
3.2.2 Tính cố kết cộng đồng
3.2.3 Tính tự chủ, tự lực trong đời sống cộng đồng
3.2.4 Bảo tồn và phát huy yếu tố văn hóa người Hoa qua lễ hội
Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO

[lexuanhau]

Bài tập 4: Sưu tầm tài liệu đa ngành, đa công cụ, đa ngôn ngữ, đa chủng loại, đa phương tiện một cách hệ thống phục vụ cho đề tài đã chọn

Tài liệu tham khảo tiếng Việt:
1. Bùi Quang Thắng (2003), Hành trình vào văn hóa học, Nxb Văn hóa thông tin, Hà Nội
2. Chu Xuân Diên (2001), Văn hóa dân gian mấy vấn đề phương pháp luận và nghiên cứu thể loại, Nxb Giáo dục
3. Địa chí Đồng Nai (2001), Tập I – Tổng quan, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
4. Địa chí Đồng Nai (2001), Tập II – Địa lý, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
5. Địa chí Đồng Nai (2001), Tập III – Lịch sử, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
6. Địa chí Đồng Nai (2001), Tập IV – Kinh tế, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
7. Địa chí Đồng Nai (2001), Tập V – Văn hóa Xã hội, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
8. Huỳnh Văn Tới (1996), Những sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng dân gian của cư dân Việt ở Đồng Nai, Luận án Phó Tiến sĩ Lịch sử văn hóa, Viện Văn hóa dân gian Việt Nam
9. Phạm Đức Dương, Châu Thị Hải (1998), Bước đầu tìm hiểu sự tiếp xúc và giao lưu văn hóa Việt – Hoa trong lịch sử, Nxb Thế giới, Hà Nội
10. Phan An và (1990), Phan An, Trần Hồng Liên, Phan Thị Yến Tuyết, Phan Ngọc Nghĩa, Chùa Hoa thành phố Hồ Chí Minh, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh
11. Toan Oánh (2000), Tín ngưỡng Việt Nam (Quyển thượng), Nxb Văn nghệ, Thành phố Hồ Chí Minh
12. Trần Ngọc Thêm (1997), Cơ sở Văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục
13. Trần Ngọc Thêm (2001), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh
14. Trần Quang Toại chủ biên (2004), Đồng Nai di tích lịch sử văn hóa, Nxb Tổng hợp Đồng Nai
15. Trần Quang Toại và nnk (2004), Tín ngưỡng và lễ hội của người Hoa ở Đồng Nai, tài liệu Bảo tàng Đồng Nai
16. Trịnh Hoài Đức, Tu Trai Nguyễn Tạo dịch (1972), Gia Định Thành Thông Chí – Tập thượng – quyển 1 và 2, Nha Văn hóa phủ Quốc vụ khanh Đặc trách văn hóa xuất bản
Các website:
1. http://vanhoahoc.edu.vn/imagehost/view/5606
2. http://www.nguoihoa.hochimingcity.gov.vn
3. http://www.dongnai.gov.vn
4. http://www.baodongnai.com.vn/defaul.aspx

[Thao Phuong]

chào bạn Hậu mình xin đóng góp một chút cho đề tài của bạn:
đầu tiên là sơ đồ về đề tài:
- Cấp độ 1 bạn làm không ổn lắm, văn hóa dân gian là không những có lễ hội mà còn phong tục...
- Cấp độ thời gian không làm toàn thời gian đâu bạn ơi, phải có tiêu chí so sánh nữa
thứ 2 là đề cương:
- tên tiêu đề chương I không ổn đâu bạn, mình nghĩ bạn nên làm những vấn đề chung của lễ hội
- phần 3.2 (Phát huy yếu tố tích cực và hạn chế yếu tố tiêu cực trong lễ hội cầu an của người Hoa) và 3.2.4 (Bảo tồn và phát huy yếu tố văn hóa người Hoa qua lễ hội) mình thấy tên mục nhỏ còn lớn hơn là tên mục lớn nữa đó bạn
chúc bạn làm bài tốt

[lexuanhau]

Bài tập 5:

Chọn những nội dung thích hợp trong đề tài của mình để lập bảng và lập mô hình (bắt buộc), lập thuật toán (nếu có)...

[lexuanhau]

Bài tập 6:
Chọn một khái niệm cơ bản (chìa khoá) trong đề tài nghiên cứu của mình:
Định nghĩa và trình bày theo 7 bước
Lập sơ đồ định nghĩa.

Định nghĩa: cầu an

1- Tìm tất cả định nghĩa hiện có:
- Theo Từ điển Tiếng Việt của Hoàng Phê (chủ biên), Ủy ban khoa học xã hội Việt Nam, Viện Ngôn ngữ học, Nhà xuất bản Khoa học và Xã hội Hà Nội năm 1988 định nghĩa: cầu an (đg) chỉ mong được yên thân mà thôi (sống cầu an) .
- Theo giáo lý Phật giáo, cầu an là cầu nguyện cho người thân của mình hoặc chính bản thân mình được an lành, vượt qua các tai ương hoạn nạn. Cầu an cũng thể hiện mối quan tâm lo lắng và thương yêu giúp đỡ tha nhân trong lúc mình không thể làm gì khác hơn ngoài cầu nguyện. Nhu cầu cầu an cũng nói lên tinh thần đạo đức của người Phật tử khi đứng trước nỗi bất hạnh của kẻ khác.
- Bách khoa toàn thư mở Wikipedia: cầu an là một nghi lễ của đồng bào dân tộc Tày, Bắc Kạn. Trong lễ này người ta cầu thần linh ban cho sức khỏe tốt và mùa màng bội thu. Những câu chuyện và những lời răn dạy đạo đức.

2- Phân tích từng định nghĩa:



3- Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa.
Cả ba định nghĩa đều nêu đặc trưng giống là “cầu an”, có thể tiếp thu.
Về đặc trưng loài, cả ba định nghĩa đều nói đến mong muốn được an bình. Chỉ có định nghĩa của Phật giáo nêu khá đầy đủ đối tượng, mục đích của cầu an; ngoài việc cầu cho bản thân, gia đình còn cầu cho tha nhân (người khác), có thể tiếp thu điểm này. Như vậy, có thể tiếp thu: cầu an là cầu nguyện cho bản thân, gia đình, mọi người trong xã hội được an lành.

4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng
Cầu an là một nghi lễ khá phổ biến trong các ngôi chùa ở Việt Nam, được diễn ra vào các ngày rằm, mùng một hàng tháng thể hiện được tính nhân văn rất cao. Ngoài người Việt thì một số các dân tộc khác như: Hoa, Tày, Nùng, Khmer… cũng có nghi lễ này mang đặc trưng văn hóa tộc người. Trong định nghĩa về cầu an của Phật giáo có dùng từ: người thân, xin được thay bằng từ gia đình, từ tha nhân (từ Hán Việt) thay bằng từ: mọi người trong xã hội; như vậy sẽ dễ hiểu hơn.

5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
Cầu an

6. Xác định các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
+ Cầu nguyện (phân biệt với cầu xin)
+ Bản thân (phân biệt với người khác)
+ Gia đình (phân biệt với xã hội)
+ Mọi người trong xã hội… (phân biệt với cá nhân).

7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại




Sản phẩm cuối cùng:
Cầu an là cầu nguyện cho bản thân, gia đình, mọi người trong xã hội được an lành.

[lexuanhau]

Bài tập 7:

Bảng so sánh lễ hội cầu an và lễ hội cúng đình:








Rất mong các bạn góp ý, mình xin cảm ơn.

[lexuanhau]

Bài tập 8: chọn nội dung thích hợp trong đề tài để vận dụng phương pháp loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới.
1. Lựa chọn hệ thống loại hình
Hiện nay, lễ hội cầu an của người Hoa ở Đồng Nai đang phát triển rất đa dạng, có thể phân theo 02 hướng như sau:
- Loại hình văn hóa dân gian: mang đầy đủ các yếu tố dân gian gốc, lưu truyền qua nhiều thế hệ được diễn ra theo đúng lịch trình của lễ hội nhằm phục vụ nhu cầu tâm linh của người dân (tại các di tích của người Hoa ở các huyện vùng sâu của tỉnh)
- Loại hình văn hóa du lịch: lễ hội gắn kết với du lịch phần nhiều mất đi tính truyền thống, dân gian; mang yếu tố phục vụ, trình diễn (lễ hội tại một số di tích lớn của Biên Hòa, thị xã Long Khánh)
2. Định vị C K T cho đối tượng
- Chủ thể: lễ hội cầu an
- Thời gian: từ xưa đến nay
- Không gian: Đồng Nai
3. Phân loại các phần tử của đối tượng thành các nhóm
- Đặc điểm: bảo tồn, phát triển
- Chức năng: tôn giáo, tín ngưỡng dân gian, tâm linh, giải trí
- Mục đích: phục vụ, trình diễn, du lịch, nghi lễ
4. Lập ảnh xạ giữa hệ thống các nhóm của đối tượng nghiên cứu với hệ thống các loại hình đã chọn



5. Vận dụng chùm đặc trưng của loại hình để mô tả nhóm tương ứng của đối tượng nghiên cứu. Chi tiết hóa, bổ sung, điều chỉnh, giải thích các hiện tượng đặc thù.
Từ sơ đồ ánh xạ trên ta lập được bảng sau:



Lễ hội cầu an ở Đồng Nai có lịch sử hình thành lâu đời, gắn kết với quá trình định cư khai khẩn vùng đất mới của cộng đồng người Hoa suốt hơn 300 năm qua. Hoạt động lễ hội đã gìn giữ, lưu truyền nhiều giá trị văn hóa đặc sắc, có giá trị. Trong các nghi lễ của lễ hội có sự kết hợp gữa các yếu tố tín ngưỡng dân gian và tôn giáo. Thông qua lễ hội cũng phản ánh những tâm tư, nguyện vọng, củng cố niềm tin tín ngưỡng của đông đảo quần chúng nhân dân, bảo tồn các giá trị văn hóa tộc người... Cho đến nay, các giá trị văn hóa vẫn được bảo tồn rất tốt. Tuy nhiên, đứng trước xu hướng phát triển của xã hội, lễ hội cầu an của người Hoa ở một số các di tích ở thành phố thực hiện theo hình thức xã hội hóa; khiến cho hoạt động lễ hội mang yếu tố thương mại (đáp ứng thị hiếu của khách du lịch, kéo dài nhiều ngày…). Đó là việc kết hợp với du lịch trong việc đưa đón khách tham quan vào lễ hội, hoạt động lễ hội được can thiệp và theo hình thức sân khấu hóa (yếu tố văn hóa gốc bị biến dạng) nhằm đáp ứng nhu cầu của khách du lịch. Vì vậy, có sự mâu thuẫn giữa bảo tồn văn hóa và phát triển; vấn đề đặt ra là sự quản lý của nhà nước, của cơ quan quản lý văn hóa địa phương nhằm tạo sự hài hòa giữa hai yếu tố trên.
Rất mong nhận được sự góp ý của các bạn !

[lamtam_09]

Anh Hậu ơi mục 5 trong phần PP định nghĩa khái niệm, ở đây anh nghiên cứu nó dưới góc độ là lễ hội dân gian nên đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn) là lễ hội dân gian.
Còn phần xác định các đặc trưng loài (cùng cấp độ) theo em không nên để ngang hàng Cầu nguyện với Bản thân, gia đình, và mọi người trong xã hội. Vì cầu nguyện sẽ bao gồm cả cầu nguyện cho bản thân, gia đình hay những người khác rồi.
Ngoài cầu nguyện ra lễ hội cầu an còn đặc điểm gì khac giúp anh phân biệt với lễ hội khác thì anh tìm thêm đặc điểm nữa nhé ví dụ như lễ hội tế thần là để nhớ ơn còn cầu an là chỉ để cầu may mắn, an vui chẳng hạn.Thì nhằm đem lại may mắn, an vui là một đặc trưng loài cùng cấp với "cầu nguyện".

Chúc anh thành công.