Bài tập 4: Phương pháp định nghĩaBước 1: tìm các định nghĩa hiện có về khái niệm “chùa”
Định nghĩa 1: Chùa là công trình kiến trúc làm nơi thờ Phật [Hoàng Phê 1992: Từ điển Tiếng Việt, Trung tâm từ điển ngôn ngữ, trang 191]
Định nghĩa 2: Chùa là một công trình kiến trúc phục vụ mục đích tín ngưỡng. Chùa được xây dựng phổ biến ở các nước Đông Á và Đông Nam Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam và thường là nơi thờ Phật. Tại nhiều nơi, chùa có nhiều điểm giống với chùa tháp của Ấn Độ, vốn là nơi cất giữ Xá-lị và chôn cất các vị đại sư, thường có nhiều tháp bao xung quanh. Chùa là nơi tiêu biểu cho Chân như, được nhân cách hóa bằng hình tượng một đức Phật được thờ ngay giữa chùa. Nhiều chùa được thiết kế như một Man-đa-la, gồm một trục ở giữa với các vị Phật ở bốn phương. Cũng có nhiều chùa có nhiều tầng, đại diện cho Ba thế giới (tam giới), các cấp bậc tiêu biểu cho Thập địa của Bồ Tát. Có nhiều chùa được xây tám mặt đại diện cho Pháp luân hoặc Bát chính đạo. Chùa còn là nơi tập trung của các sư, tăng, (hay ni nếu là chùa nữ) sinh hoạt, tu hành, và thuyết giảng đạo Phật. Tại nơi này, mọi người kể cả tín đồ hay người không theo đạo đều có thể đến thăm viếng, nghe giảng kinh hay thực hành các nghi lễ tôn giáo. [Bách khoa toàn thư mở Wikipedia (
http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9a)]
Bước 2 và bước 3: phân loại, phân tích và xác định ưu, khuyết điểm của các định nghĩa đã tìm được
Định nghĩa 1: định nghĩa này ngắn gọn, nêu lên một đặc trưng của chùa là “thờ Phật”, tuy nhiên điều này phản ánh chưa đầy đủ đối tượng, vì ngoài việc thờ Phật, chùa còn dùng cho mục đích tu hành, truyền bá Phật pháp... Đặc trưng về “công trình kiến trúc” quá chung chung, không phản ánh rõ nét được đối tượng, vì công trình kiến trúc thì có rất nhiều loại khác nhau.
Định nghĩa 2: định nghĩa này theo lối liệt kê quá dài dòng, tủn mủn, nhiều chi tiết thừa như “nơi tiêu biểu cho Chân như, được nhân cách hóa bằng hình tượng một đức Phật...” và không chính xác như “phục vụ mục đích tín ngưỡng” ...
Bước 4: quy khái niệm được định nghĩa vào một khái niệm rộng hơn cùng loại
Công trình kiến trúc tôn giáo
Bước 5: chỉ ra những đặc trưng khu biệt khái niệm với định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc
Công trình kiến trúc tôn giáo (phân biệt với các công trình khác như: cao ốc văn phòng, trung tâm thương mại...)
Đạo Phật (phân biệt với các tôn giáo khác như Thiên chúa giáo, Hồi giáo...)
Bước 6: xây dựng định nghĩa sơ bộ
Chùa là một nơi được dựng nên nhằm phục vụ cho các mục đích tôn giáo của đạo Phật.
Bước 7: kiểm tra định nghĩa đã xây dựng có đáp ứng yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
“một nơi” sửa lại thành “công trình kiến trúc”
“dựng nên” sửa thành “được xây dựng”
Vậy định nghĩa cuối cùng là: Chùa là công trình kiến trúc được xây dựng lên nhằm phục vụ cho các mục đích tôn giáo của đạo Phật.
