Bài tập thực hành 6: Chọn 1 khái niệm cơ bản (chìa khóa) trong đề tài nghiên cứu của mình :
+ Định nghĩa và trình bày theo 7 bước.
+ Lập sơ đồ định nghĩa.
* Bánh tét
1. Tìm tất cả những định nghĩa hiện có:(a) Theo từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, bánh tét (danh từ) bánh làm từ nguyên liệu giống bánh chưng nhưng gói thành hình trụ to và dài, làm phổ biến ở một số địa phương [miền Trung và miền Nam] vào dịp Tết Nguyên Đán.
(b) Theo Wikipedia tiếng Việt: Bánh tét, có nơi gọi là bánh đòn, là một loại bánh trong ẩm thực của cả người Kinh và một số dân tộc thiểu số ở miền Nam và miền Trung Việt Nam, là nét tương đồng của bánh chưng ở Miền Bắc về nguyên liệu, cách nấu, chỉ khác về hình dáng và sử dụng lá chuối để gói thay vì lá dong, nhưng cũng có nhiều bánh tét nhân chuối hay đậu đen.
(c) Theo báo đương thời số 33, 7 – 2011, bánh tét: bánh gói như khúc cây tròn, đến khi ăn phải tét ra từ khoanh cho nên gọi là bánh tét, cũng gọi là đòn bánh. Có kẻ hiểu là bánh gói ngày tết.”
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa:
3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung:Về cơ bản các định nghĩa đều tập trung miêu tả hình dạng đặc trưng của bánh tét nhằm tránh sự nhầm lẫn với bánh chưng cũng như mô tả cách thức, nguyên liệu tạo nên bánh. Cả ba định nghĩa tuy có ưu khuyết nhưng có thể giúp chúng ta (đặc biệt là những người chưa từng biết đến loại bánh này) có thể hình dung ra thế nào là bánh tét.
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành:Như đã đề cập, bánh tét có xuất xứ từ bánh chưng ngoài Bắc. Ngoài ra, ngày nay những người dân ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ tuy vẫn gói bánh tét theo đúng hình dạng truyền thống là hình trụ, tròn và dài nhưng có sự sáng tạo về nhân chứ không còn đơn thuần là nhân mặn và nhân chuối như trước.
5. Xác định đặc trưng giống:
Là sự vật.
6. Xác định đặc trưng loài:- Là một loại bánh truyền thống của người Việt Nam Bộ.
- Sản phẩm tạo thành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng với những mục đích cao cả.
- Tục gói bánh tét chủ yếu là trong những ngày giỗ ông bà, và đặc biệt là trong ngày Tết cổ truyền của dân tộc.
=> Sản phẩm sơ bộ: Bánh tét là một loại bánh truyền thống của người Việt ở Nam Bộ với nguyên liệu chính là lá chuối, nếp, đậu xanh và chuối được dùng vào những dịp quan trọng như ngày giỗ ông bà, cúng gia tiên và đặc biệt là ngày Tết cổ truyền của dân tộc.
7. Lập sơ đồ cấu trúc: