Văn hóa gia đình dòng họ người Việt qua ca dao

[Đặng Thị Bình]

Chào Vy,
Mình vẫn đang hoàn thiện đề cương nên mình xin ghi nhận góp ý của bạn như một lời gợi ý.
Cảm ơn Vy xem và phản hồi đề tài của mình nhé. <3

[Đặng Thị Bình]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 4


1. Tìm và phân loại tất cả các định nghĩa hiện có về gia đình
1. Wikipedia tiếng Việt: Gia đình là một cộng đồng người sống chung và gắn bó với nhau bởi các mối quan hệ tình cảm, quan hệ hôn nhân, quan hệ huyết thống, quan hệ nuôi dưỡng hoặc quan hệ giáo dục.
2. Trung tâm Thông tin Hội Liên hiệp Phụ nữ: Gia đình là một nhóm xã hội được gắn bó với nhau bởi quan hệ hôn nhân và huyết thống.
3. Gia đình là tổ ấm, nơi hun đúc tình yêu thương, xây dựng tinh thần trách nhiệm, đồng thời cũng là nơi lưu truyền các giá trị đạo đức từ thế hệ này sang thế hệ khác - Rich Devos trong cuốn "Khát vọng từ trái tim".
4. Gia đình giống như một bản nhạc vậy, có nốt thăng, nốt trầm, lúc vui, lúc buồn nhưng nó luôn là một bài hát tuyệt đẹp (Family is like music, some high notes, some low notes, but always a beautiful song) - Jesse Joseph.
5. Gia đình là một cá thể độc lập và duy nhất (Families, like individuals, are unique.) - Norman Vincent Peale.
6. Gia đình là nơi cuộc sống bắt đầu và là nơi mà tình yêu không bao giờ kết thúc (Family where the life begins and the love never ends) - Author Unknown.

2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa:
1. Hình thức: Dù theo lối liệt kê nhưng vẫn giữ được phạm vi ngắn gọn.
Nội dung: Theo lối liệt kê mối quan hệ tương tác. Tuy nhiên bị thừa, gia đình nằm trong hai mối quan hệ là quan hệ hôn nhân và huyết thống. Nuôi dưỡng và giáo dục là chức năng không phải mối quan hệ.
2. Hình thức: rõ ràng, ngắn gọn
Nội dung: Gia đình không phải là một nhóm xã hội mà đơn vị xã hội nền tảng.
3. Hình thức: ngắn gọn
Nội dung: Không rõ định nghĩa, chỉ thiên về nhận định đặc điểm của gia đình.
4. Hình thức: ngắn gọn
Nội dung: Không phải định nghĩa, trừu trượng.
5. Hình thức: ngắn gọn
Nội dung: Không bao quát hết nghĩa từ vựng, rất dễ nhầm lẫn với nhiều khái niệm khác như con người.
6. Hình thức: ngắn gọn
Nội dung: Không phải định nghĩa, trừu tượng.

3. Phân loại định nghĩa, xác định những nét chung có thể tiếp thu, các đặc trưng sai / thiếu cần sửa chữa bổ sung:
Các định nghĩa đều thuộc loại nêu đặc trưng, chú trọng mối quan hệ và cảm tính.
Các nét nghĩa chung có thể tiếp thu:
• Gia đình gắn bó bởi mối quan hệ hôn nhân và huyết thống
• Nơi lưu truyền các giá trị đạo đức từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua chức năng giáo dục.
Các đặc trưng sai / thiếu cần bổ sung, sửa chữa:
Gia đình là một nhóm xã hội --> Gia đình không phải là một nhóm xã hội mà là đơn vị xã hội nền tảng.
• Gia đình là một cá thể độc lập và duy nhất --> Gia đình là một nhóm những cá thể đảm nhiệm ba vai trò bố, mẹ và con cái; mỗi gia đình là duy nhất.

4. Tìm tất cả các cách khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả để điều chỉnh bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng
Các định nghĩa về gia đình tìm được đi theo hai xu hướng: một là nêu đặc trưng, hai là giải thích trừu tượng, cảm tính về gia đình để người đọc suy luận, thấm ý.
Cần nêu bật quan hệ huyết thống và hôn nhân trong gia đình thông qua chức năng một chiều là nuôi dưỡng, giáo dục bằng việc tổ chức đời sống, xây dựng hoạt động kinh tế nhằm hướng đến lưu giữ những giá trị đạo đức tốt đẹp từ thế hệ này sang thế hệ khác được cộng đồng, xã hội chấp nhận.

5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại, cấp zero)
Gia đình nằm trong dòng họ, là một thiết chế của xã hội phương Đông.

6. Xác định đặc trưng loài cho phép khu biệt khái niệm được định nghĩa với các khái niệm khác cùng bậc
Chính vì gia đình nằm trong phạm vi gia tộc và có mỗi quan hệ tương tác, gắn kết với nhau nên các chức năng của chúng không phân biệt rõ ràng, chỉ có thể đánh giá theo cách tác động trực tiếp hoặc gián tiếp mà thôi.


7. Lập sơ đồ cấu trúc
Gia đình là một đơn vị xã hội nền tảng được hình thành bởi mối quan hệ hôn nhân và huyết thống, thực hiện bốn chức năng cơ bản: xây dựng kinh tế, tổ chức đời sống, nuôi dưỡng và giáo dục.



Bản đồ mối quan hệ hình thành gia đình



Bản đồ chức năng gia đình

[Đặng Thị Bình]

BÀI TẬP 5

So sánh ca dao và văn học viết

[Đặng Thị Bình]

BÀI TẬP 6

[Đặng Thị Bình]

BÀI TẬP 7: HOÀN TẤT BÀI TIỂU LUẬN, CHỌN MỘT NỘI DUNG ĐỂ UP LÊN DIỄN ĐÀN THỂ HIỆN VIỆC ÁP DỤNG PPNC KHOA HỌC.

1/ Áp dụng cách làm mục lục tự động


2/ Áp dụng cách ghi tài liệu tham khảo tự động

[Đặng Thị Bình]

SỬA BÀI TẬP 2: ĐỊNH VỊ VÀ LÀM ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

DẪN NHẬP
1. Lý do chọn đề tài
Trước khi hình thành tổ chức làng xã thì gia đình và dòng họ đã sớm phát triển và trở thành nhóm cộng đồng huyến thống vững mạnh. Văn hóa gia đình và dòng họ cũng từ đó mà hình thành, tạo nền tảng cho mỗi tộc người, mỗi nền văn hóa.
Ca dao được sáng tác bởi quần chúng, được lưu truyền trong dân gian và bao quát đời sống sinh hoạt của con người một cách bình dị, chân thật và nhiều chiều kích.
Chủ đề văn hóa gia đình và dòng họ xuất hiện trên nhiều loại hình văn hóa từ trong nội dung các bộ môn nghệ thuật biểu diễn, trong văn họa viết đến văn hóa dân gian mà đơn cử có ca dao thì cực kì phong phú. Hẳn nhiên chất liệu dân gian của dân ca đã mang chủ đề văn hóa gia đình và dòng họ hướng tới sự phản ánh thực tế, nhiều chiều và đa dạng.
Chính vì lẽ đó mà chúng tôi hướng đến tìm hiểu, sưu tầm, phân tích chủ đề gia đình và dòng họ trong ca dao dân ca, nhằm đưa ra những nhận định mang tính tổng hợp, phân tích và nêu đặc trưng về chủ đề gia đình và dòng họ trên chất liệu ca dao để có cái nhìn chính luận hướng đến vai trò của ca dao trong việc phản ánh đời sống mỗi thời đại trong xuyên suốt dòng chảy lịch sử và văn hóa.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua việc nghiên cứu đề tài văn hóa gia đình và dòng họ qua ca dao, chúng tôi rất mong muốn có thể làm rõ được đặc trưng văn hóa ứng xử của người Việt Nam đối với cơ cấu tổ chức huyết thống nền tảng được chia theo đơn vị “Họ”. Dầu rằng mỗi vùng miền có cách tiếp cận đề tài khác nhau, mỗi tầng lớp có cách tiếp thu chủ đề văn hóa gia đình và dòng họ theo những khía cạnh nhất định. Nhưng tựu chung là khai thác đề tài này trên bình diện văn hóa ứng xử của người phương Đông gốc nông nghiệp kết hợp với ý tố tính cánh địa phương, tính cách quốc gia.
Trong phạm vi hạn hẹp của tiểu luận chuyên đề Phương pháp nghiên cứu khoa học, chúng tôi chỉ dám làm công việc của những người tổng hợp, phân tích và đưa ra luận giải theo ý kiến cá nhân, đi đến kết luận theo góc nhìn văn hóa học chứ chưa thể xem là nghiên cứu có tính thực tiễn hay khảo cứu chuyên sâu về văn hóa gia đình và dòng họ qua ca dao. Chúng tôi hy vọng tiểu luận nhỏ này ít nhiều có thể đóng góp, bổ sung tư liệu cho các công trình nghiên cứu sau này.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Chúng tôi tiến hành nghiên cứu về văn hóa gia đình và dòng họ người Việt trên chất liệu khảo sát là ca dao.
Phạm vi nghiên cứu đề tài này của chúng tôi là phạm vi tài liệu. Ca dao Việt Nam chính là phạm vi tài liệu mà chúng tôi nghiên cứu.
Trong giới hạn chuyên đề Phương pháp Nghiên cứu Văn hóa học vì rằng quỹ tích thời gian có hạn không thể nghiên cứu chuyên sâu và rộng, chúng tôi chỉ tiến hành nghiên cứu chủ đề gia đình và dòng họ qua ca dao được sưu tầm trên website e-cadao.com
4. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Chủ đề gộp gia đình và dòng họ qua ca dao trước đề tài này chưa có ấn phẩm hay luận án nào, cho nên đối với cá nhân tôi là một trở ngại lớn.
5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Trong đề tài này chúng tôi sử dụng hai phương pháp nghiên cứu. Đó là phương pháp hệ thống và phương pháp loại hình.
Chúng tôi hướng đến việc xác định các thành tố cấu tạo liên quan đến vấn đề và đi tìm mối quan hệ giữa chúng. Bên cạnh đó, chúng tôi xác định đặc trưng của từng thành tố đi đến đối chiếu, so sánh để giải thích về hiện tượng nghiên cứu.
Nguồn tư liệu phục vụ cho đề tài là hệ thống các câu ca dao về chủ đề gia đình và dòng họ được sưu tầm và ghi chép lại.
6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Với đề tài Văn hóa gia đình và dòng họ người Việt qua ca dao chúng tôi mong muốn nó sẽ trở thành những viên đá vững chải hình thành nền móng của ngôi nhà. Việc nghiên cứu tiền đề về đề tài này sẽ phục vụ cho nghiên cứu sâu và rộng văn hóa gia đình và dòng họ qua ca dao ở đề tài mang tính cao cấp hơn là Luận văn Thạc sĩ. Chúng tôi hướng đến nghiên cứu văn hóa ứng gia đình và dòng họ người Việt qua lăng kính ca dao, qua đó khái quát nên tâm thức văn hóa sinh hoạt, ứng xử và niềm tin của người Việt trong tổ chức gia đình và dòng họ khái quát nên những luân lý có giá trị kế tục cho hậu thế mang đặc trưng của nền văn hóa nông nghiệp lúa nước phương Đông và những đặc điểm khu biệt lịch sử địa lý Việt Nam.
7. Bố cục đề tài
Ở đề tài này chúng tôi chia bố cục bài viết thành 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn. Ở chương này chúng tôi giải quyết vấn đề khái niệm liên qua đề tài và tiến hành khái luận tổng quát về văn hóa gia đình và dòng họ người Việt và vai trò của ca dao trong đời sống văn hóa người Việt với các chủ đề gia đình và dòng họ.
Chương 2: Đặc điểm văn hóa gia đình và dòng họ qua ca dao nghiên cứu trên ba bình diện văn hóa nhận thức, văn hóa tổ chức và văn hóa ứng xử.
Chương 3: Giá trị của ca dao chủ đề gia đình và dòng họ đối với văn hóa người Việt.
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Các khái niệm cơ bản
1.1.1.1. Ca dao
1.1.1.2. Gia đình và Dòng họ
1.1.1.3. Văn hóa gia đình và dòng họ
1.1.2. Gia đình và dòng họ qua ca dao xét trong tọa độ văn hóa
1.1.2.1. Gia đình và dòng họ qua ca dao từ chủ thể văn hóa
1.1.2.2. Gia đình và dòng họ qua ca dao từ không gian văn hóa
1.1.2.3. Gia đình và dòng họ qua ca dao từ thời gian văn hóa
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Tổng quan văn hóa gia đình và dòng họ người Việt
1.2.2. Ca dao trong đời sống sinh hoạt người Việt
1.2.3. Chủ đề gia đình và dòng họ thể hiện trong ca dao
CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM VĂN HÓA GIA ĐÌNH VÀ DÒNG HỌ CỦA NGƯỜI VIỆT QUA CA DAO
2.1. Đặc điểm nhận thức gia đình và dòng họ của người Việt qua ca dao
2.1.1. Nhận thức cá nhân
2.1.2. Nhận thức “thiết chế” gia đình và dòng họ
2.2. Đặc điểm tổ chức gia đình và dòng họ của người Việt qua ca dao
2.2.1. Tổ chức đời sống cá nhân
2.2.2. Tổ chức đời sống gia đình và dòng họ
2.3. Đặc điểm ứng xử gia đình và dòng họ của người Việt qua ca dao
2.3.1. Ứng xử trong gia đình và dòng họ
2.3.2. Ứng xử ngoài gia đình và dòng họ
CHƯƠNG 3: GIÁ TRỊ CỦA CA DAO CHỦ ĐỀ GIA ĐÌNH VÀ DÒNG HỌ ĐỐI VỚI VĂN HÓA GIA ĐÌNH VÀ DÒNG HỌ NGƯỜI VIỆT
3.1 Giá trị điều chỉnh ứng xử
3.2 Giá trị giáo dục
3.3 Giá trị kế thừa
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO