TÍN NGƯỠNG THIÊN HẬU Ở CÀ MAU DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HOÁ KINH TẾ

[trịnh xuân tuyết]

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu Khoa học
Giảng viên: GS.TS. Trần Ngọc Thêm
Học viên: Trịnh Xuân Tuyết
Lớp: Cao học VHH- K14B
----------------------
Bài tập 1

1.Tên đề tài
TÍN NGƯỠNG THIÊN HẬU Ở CÀ MAU DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HOÁ KINH TẾ

2.Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
[Tín ngưỡng] [Thiên Hậu] [Cà Mau] [Văn hoá kinh tế]

Tín ngưỡng >< Tôn giáo
Thiên Hậu >< Các vị thần khác (Mẫu Liễu Hạnh, Quan Công)
Cà Mau ><Tp Hồ Chí Minh, đảo Mi Châu
Văn hoá kinh tế >< văn hoá tín ngưỡng

3. Cặp đối lập chính trong đề tài
Văn hoá kinh tế >< văn hoá tín ngưỡng

4. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu

Tính tương hiện: văn hoá kinh tế và văn hoá tín ngưỡng đều thuộc lĩnh vực văn hoá nhưng phân biệt ở góc nhìn vấn đề. Văn hoá kinh tế chú ý đến các yếu tố, hoạt động liên quan về mặt kinh tế, vật chất còn văn hoá tín ngưỡng chú trọng vào các yếu tố, hoạt động liên quan đến mặt tâm linh, tinh thần. Khi nghiên cứu về tín ngưỡng với tư cách là một chỉnh thể thì trong tín ngưỡng đã tồn tại yếu tố kinh tế, còn văn hoá kinh tế dưới vai trò là một góc nhìn trong nghiên cứu tín ngưỡng thì phải xét đến các yếu tố trong văn hoá tín ngưỡng.

Tính tương hoá: văn hoá kinh tế và văn hoá tín ngưỡng có mối liên hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Yếu tố kinh tế mạnh mẽ của một tín ngưỡng sẽ giúp tín ngưỡng đó càng phát triển và ngược lại các hoạt động tín ngưỡng làm tăng niềm tin, lợi ích về mặt tinh thần cho con người sẽ giúp mặt kinh tế của tín ngưỡng đó thêm vững chắc và lớn mạnh.

Tính hướng hoà: vì có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau và ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của tín ngưỡng nên hai yếu tố kinh tế (vật chất) và tín ngưỡng (tinh thần) phải theo con đường hoà hợp lẫn nhau, hướng vào chỗ giữa, tránh sự thiên lệch cực đoan về một phía. Nếu quá coi trọng kinh tế, vật chất sẽ rơi vào việc lợi dụng tín ngưỡng, làm mất ý nghĩa thiêng liêng vốn có của chỗ dựa tinh thần, nếu quá chú trọng về mặt tâm linh sẽ dễ sa vào mê tín dị đoan, không thiết thực và xa rời cuộc sống hiện tại. Do vậy trung dung giữa hai cực, đồng thời mang lại lợi ích về mặt tinh thần và vật chất thiết thực là con đường để tín ngưỡng luôn tồn tại và phát triển.

[phuc hung]

Theo mình nghĩ, văn hoá kinh tế và văn hoá tín ngưỡng không thể "phân biệt ở góc nhìn vấn đề" được mà phải phân biệt từ loại hình văn hoá. Như cách giải thích của Tuyết "Văn hoá kinh tế chú ý đến các yếu tố, hoạt động liên quan về mặt kinh tế, vật chất còn văn hoá tín ngưỡng chú trọng vào các yếu tố, hoạt động liên quan đến mặt tâm linh, tinh thần". Rõ ràng cả hai hoạt động văn hoá này, dù ở góc nhìn nào thì nó cũng có mang trong mình những nét đặc trưng riêng, có chăng là cùng gốc văn hoá mà thôi, nếu xét ở quan hệ cấp 2 sẽ là quan hệ song song.

[NGUYENTHITRANGTHANH]

Chị ơi, cho em hỏi là dưới góc nhìn văn hóa kinh tế và văn hóa tín ngưỡng (hay góc nhìn vhh) thì mục đích đề tài khác nhau như thế nào ạ? Tại em chưa đọc đề tài nào có góc nhìn vh kinh tế nên em thấy đây là đề tài hay và rất mong đợi!

[Lê Huyền Trang]

Tác giả có thể nào làm rõ hơn khái niệm "Văn hoá kinh tế"?

[LuuTuanAnh]

Em chào Cô ạ.
Em thì không học lớp này nhưng em thấy đề tài hay nên cũng muốn góp chút ý nhỏ cho bài tập này ạ.
Đầu tiên, em thấy tên đề tài rất hay và rõ ràng có ý nghĩa đóng góp khoa học và thực tiễn. Nhưng cái khó ở đây là cô sẽ xác định được khái niệm văn hóa kinh tế, để sau này có thể vẽ sơ đồ cấp hệ hiệu quả nhất.
Còn về phân tích tên đề tài, em nghĩ cô cứ để [góc nhìn văn hóa kinh tế] cũng được ạ, vì đây cũng là một cụm danh từ, không cần bỏ [góc nhìn].
Em đồng ý với cô về việc xác định cặp đối lập chính, nhưng em xin thêm vào góc nhìn văn hóa kinh tế >< góc nhìn khác (góc nhìn văn hóa du lịch, góc nhìn văn hóa chính trị, góc nhìn văn hóa đô thị…). Ở đối lập 3, em xin thêm vào là Cà Mau >< các địa phương khác (các tỉnh thành khác ở Việt Nam, các địa phương ở nước ngoài…).
Còn về 3 tính (tương hiện, tương hóa, hướng hòa) em không có góp ý gì, vì em cũng chưa rõ nội dung của đề tài của cô sẽ viết gì, chắc đợi sau khi có bố cục thì em sẽ rõ hơn ạ.
Em xin tà lanh góp chút ý, mong có thể hữu ích cho bài của cô ạ, hi hi.

[trịnh xuân tuyết]

Trả lời:
1. A. Hưng: theo e vh kinh tế và vh tín ngưỡng là khác nhau ở góc nhìn, nghĩa là a chú trọng, xem xét tới mặt nào nhiều hơn. A cũng nói là "có mang trong mình những nét đặc trưng riêng" đó, vậy là cần phân biệt rồi.
2. Trăng Thanh: thông thường khi viết về tín ngưỡng, người ta thường nói nhiều về những hoạt động, nghi lễ, lễ hội của tín ngưỡng đó mà ít chú ý về khía cạnh kinh tế mà tín ngưỡng đó mang lại cho cá nhân, cộng đồng, xã hội, hay có nói cũng chỉ sơ sài mà kg đào sâu. Nên chị định khai thác khía cạnh này.
3. H.Trang: đây là định hướng nghiên cứu nên hiện tại chưa thể đưa ra khái niệm rõ ràng, đang trong quá trình tìm tư liệu tham khảo (tìm nhiều rồi nhưng vẫn chưa thấy, đang tiếp tục mong đợi những tư liệu hiếm đây, em có biết nhớ gởi cho chị nhé, thank u ), chính vì là khía cạnh mới nên chọn để ngâm cứu. Nhưng cũng có định hướng sơ lược như đã trình bày ở trên.
4. T.Anh: cám ơn e nhiều nhé, về phần thêm vào các góc nhìn khác cũng là ý kiến hay, nhưng chỉ sợ là quá nhiều và kg khai thác hết thì thành ra dàn trải và kg có chiều sâu. Tuy nhiên cô sẽ xem và chọn cái nào có nhiều tư liệu nhất để làm.
Phần Cà Mau, thì theo em là các tỉnh thành khác (cô thấy tiêu biểu nhất là Tp HCM nên đã chọn), nước ngoài (cô nghĩ đảo Mi Châu, TQ là nơi xuất phát của tín ngưỡng Thiên Hậu, cũng là điểm độc đáo để chọn so sánh). Hai nơi trong và ngoài nước nếu làm tốt đã đủ (xỉu), nên kg chọn nhiều.

Rất trân trọng những ý kiến đóng góp, xây dựng của mọi người. Nhất định sẽ luôn hăng hái comment bài của mọi người, trừ những lĩnh vực kg hiểu biết nhiều thì đành bó tay (rất tiếc đề tài của T.Anh cô lại chẳng biết gì nhiều để góp ý cho e, hic).

[vothanhhung]

Xin ghi lại đôi lời về đề tài " Tín ngưỡng Thiên Hậu ở Cà Mau dưới gốc nhìn văn hóa kinh tế"

Trước tiên, tín ngưỡng dân gian của cộng đồng Hoa kiều thờ Thiên Hậu trải rộng mọi nơi có người Hoa, đặc biệt những người Hoa xuất phát từ vùng ven biển Hoa Lục. Ở VN cũng thế. Nhưng lý do là tại sao chọn Cà Mau? Ở gốc nhìn văn hóa kinh tế, Cà Mau có đặc trưng gì nổi bật so với các vùng, miền khác? Đơn cử ở thành phố HCM yếu tố văn hóa kinh tế so với Cà Mau, ở đâu có tính tiêu biểu hơn?
Và, cụm từ "văn hóa kinh tế" và "kinh tế văn hóa" khác nhau thế nào?
Chỉ là vài bâng khuâng của người đọc bài. Xin đừng chấp nhé.

[trịnh xuân tuyết]

Cám ơn câu hỏi của a T.Hưng.
Chọn Cà Mau là nghiên cứu trường hợp (nơi e sống từ nhỏ, nên có điều kiện và tự tin nghiên cứu hơn + chưa có đề tài nào về vấn đề này ở CM trong khi ở TP HCM lại có nhiều), đồng thời cộng đồng người Hoa ở đây có ảnh hưởng nhiều đến ktế (cách làm ăn), vhoá (cách sinh hoạt) của vùng này. Vì đây kg phải là trung tâm ktế bậc I như Tp HCM, nơi tập trung nhiều thành phần kinh tế, nên những ảnh hưởng này nếu đặt ở Tp HCM thì kg nổi trội nhưng xét ở CM thì lại khác. Nhưng e vẫn chọn Tp HCM vào khía cạnh không gian để so sánh đối chiếu đấy thôi.
Cụm từ "vh ktế" như đã trả lời cho câu hỏi của H. Trang ở trên, a xem lại nhé. Vì chưa biết rõ, đang tìm hiểu nên kg dám trả lời bừa, với lại chọn "vh ktế" thì đọc lên dễ nghe hơn, nhấn mạnh về mặt ktế trong vh hơn là ktế đơn thuần vì ktế. Câu hỏi của a cũng mở ra cho e thêm một vấn đề cần tìm hiểu, thank u.

[trịnh xuân tuyết]

Bài tập 2:

Cấu trúc đề tài

[trịnh xuân tuyết]

Chỉnh sửa tên đề tài.
Bài tập 1

1.Tên đề tài
GIÁ TRỊ VĂN HOÁ – XÃ HỘI CỦA TÍN NGƯỠNG THIÊN HẬU Ở CÀ MAU

2.Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
[Giá trị văn hoá – xã hội] [Tín ngưỡng] [Thiên Hậu] [Cà Mau]

Giá trị văn hoá – xã hội ≠ giá trị văn hoá – tín ngưỡng
Tín ngưỡng ≠ Tôn giáo
Thiên Hậu ≠ Các vị thần khác (Quan Công, Bà Chúa Xứ)
Cà Mau ≠ Tp Hồ Chí Minh, vùng Hoa Nam (Trung Quốc)

3. Cặp đối lập chính trong đề tài
Giá trị văn hoá – xã hội ≠ giá trị văn hoá – tín ngưỡng

4. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu

Tính tương hiện: giá trị văn hoá - xã hội và giá trị văn hoá - tín ngưỡng đều thuộc giá trị lĩnh vực văn hoá nhưng phân biệt ở chỗ nhấn mạnh những đóng góp về mặt xã hội hay tín ngưỡng. Giá trị văn hoá - xã hội chú ý đến các yếu tố, hoạt động liên quan về mặt vật chất, dẫn đến những đóp góp thiết thực cho xã hội ở phương diện kinh tế còn giá trị văn hoá - tín ngưỡng chú trọng vào các yếu tố, hoạt động liên quan đến tâm linh mang đến những lợi ích về mặt tinh thần. Trong yếu tố của giá trị văn hoá - xã hội đã tồn tại các yếu tố của giá trị văn hoá - tín ngưỡng và ngược lại.

Tính tương hoá: giá trị văn hoá - xã hội và giá trị văn hoá - tín ngưỡng có mối liên hệ chặt chẽ, tác động lẫn nhau. Giá trị văn hoá - xã hội của một tín ngưỡng mạnh mẽ sẽ giúp tín ngưỡng đó càng phát triển và ngược lại các hoạt động tín ngưỡng làm tăng niềm tin, lợi ích về mặt tinh thần cho con người sẽ giúp mặt kinh tế của tín ngưỡng đó thêm lớn mạnh mang đến nhiều lợi ích thiết thực cho xã hội.

Tính hướng hoà: vì có mối quan hệ mật thiết lẫn nhau và ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của tín ngưỡng nên hai yếu tố giá trị văn hoá - xã hội (vật chất) và giá trị văn hoá - tín ngưỡng (tín ngưỡng) phải theo con đường hoà hợp lẫn nhau, hướng vào chỗ giữa, tránh sự thiên lệch cực đoan về một phía. Nếu quá coi trọng kinh tế, vật chất sẽ rơi vào việc lợi dụng tín ngưỡng, làm mất ý nghĩa thiêng liêng vốn có của chỗ dựa tinh thần, nếu quá chú trọng về mặt tâm linh sẽ dễ sa vào mê tín dị đoan, không thiết thực và xa rời cuộc sống hiện tại. Do vậy trung dung giữa hai cực, đồng thời mang lại lợi ích về mặt tinh thần và vật chất thiết thực là con đường để tín ngưỡng luôn tồn tại và phát triển.

Bài tập 2

Cấu trúc đề tài