Vì đề tài “Ukiyo-e dưới góc nhìn văn hoá”, để cho thấy quan niệm thẩm mỹ của Nhật Bản nên khái niệm được chọn để lập định nghĩa ở đây là “mỹ học”
1) Các định nghĩa hiện có về mỹ học- Aristote (384 – 322 TCN) cho rằng: “Mỹ học là triết học về nghệ thuật, là triết học nghiên cứu các luật lệ sáng tạo nghệ thuật”.
- Baumgarten (1714 – 1762), nhà triết học người Đức, chuyên gia về thẩm mỹ: “Mỹ học nghiên cứu những đặc điểm của con đường nhận thức thế giới bằng cảm xúc, để phân biệt với con đường nhận thức lý tính của triết học và khoa học”.
- Wikipedia: “Mỹ học là bộ môn khoa học có tính lý thuyết về sự nhận thức và thưởng thức cái đẹp trong thiên nhiên, trong nghệ thuật và trong xã hội”.
- Mỹ học trong tiếng Hy Lạp là “aisthèsis”, tiếng Pháp là “esthétique”, tiếng Anh là “aesthetic”, có nghĩa là trực giác học, tức khoa học về nhận thức của cảm giác (chỉ sự hoạt động tâm lý khi nhận thức sự vật bằng cảm tính, trực giác). Ở phương Đông (Trung Quốc, Việt Nam…), mỹ học theo nghĩa chiết tự của từ này là khoa học về thẩm mỹ. Vì vậy mà khái niệm mỹ học ở phương Đông lại thiên về đặc tính của sự vật, hiện tượng khách quan.
2) Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa
3) Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cấn bổ sung, sửa chữa- Theo đặc trưng giống: có 3 loại
o Là một dạng triết học (Aristote)
o Là một ngành riêng biệt (Baumgarten)
o Là một ngành khoa học (Wikipedia)
- Theo đặc trưng loài, cả 3 đều có đối tượng nghiên cứu nhưng chưa thống nhất (là nghệ thuật, là cái đẹp)
Như vậy, có thể tiếp thu phần trình bày định nghĩa cần phải có đối tượng nghiên cứu
Cần chỉnh sửa về bản chất của mỹ học, thực chất là thuộc phạm vi nào.
4) Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúngPhạm trù mỹ học được áp dụng trong các lĩnh vực hội hoạ, điêu khắc… kể cả trong thơ ca
Phạm trù mỹ học về cái đẹp được xem xét là trọng tâm nhưng bên cạnh đó còn có trong các trạng thái của con người (như một biểu hiện của nét đẹp về cảm xúc) nên còn có mỹ học trong cái cao cả, trong cái bi, trong cái hài.
Như vậy về lĩnh vực xem xét, không chỉ có các ngành nghệ thuật mà còn có các khía cạnh thể hiện mặt cảm xúc của con người. Do vậy đối tượng nghiên cứu cũng đa dạng hơn.
5) Xác định đặc trưng giống- Là ngành khoa học
6) Xác định đặc trưng loài- Bản chất: là ý thức thẩm mỹ, và hoạt động thẩm mỹ của con người
- Nhiệm vụ: khám phá, phát minh ra những giá trị trên cơ sở cái đẹp
Sản phẩm sơ bộ: “Mỹ học là khoa học về bản chất của ý thức thẩm mỹ và hoạt động thẩm mỹ của con người, nhằm khám phá, phát minh ra những giá trị về cái đẹp và cảm thụ cái đẹp trong một nền văn hoá”.
7) Lập sơ đồ
Sản phẩm cuối cùng: “Mỹ học là ngành khoa học hướng đến con người trong cùng một nền văn hoá nhằm phát hiện ra những quan niệm, ý thức có liên quan đến sự cảm thụ tích cực (sáng tạo, thay đổi) về cái đẹp”