VĂN HÓA MIỆT VƯỜN CỦA NGƯỜI VIỆT VÙNG TÂY NAM BỘ

[TRẦN THỊ NGỌC THOẠI]

Bài tập 5 :Chọn những nội dung thích hợp trong đề tài để lập bảng :

[TRẦN THỊ NGỌC THOẠI]

Bài tập 6 : Chọn một khái niệm cơ bản để định nghĩa và trình bày theo 7 bước, lập sơ đồ định nghĩa.
Chọn khái niệm : miệt vườn.
Quy trình định nghĩa :
1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có về khái niệm miệt vườn
Trần Ngọc Thêm : “ Miệt vườn là vùng đất phù sa màu mỡ ở khu vực sông Tiền- sông Hậu, nơi quanh năm có nước ngọt” (Trần Ngọc Thêm, 2013, Văn hóa người Việt vùng Tây Nam Bộ, Nxb Văn hóa-Văn nghệ )1
Sơn Nam,” Miệt vườn, gọi tổng quát những vùng cao ráo, có vườn cam vườn quýt ở ven sông Tiền, sông Hậu, thuộc tỉnh Sa Đéc, Vĩnh Long, Mỹ Tho, Cần Thơ”, “Miệt vườn tiêu biểu cho hình thức sinh hoạt vật chất và tinh thần cao nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long”, “Miệt Vườn là xưng danh sẵn có.” (Sơn Nam, 1992, Văn minh miệt vườn, Nxb Văn hóa)2
Từ điển soha : “vùng đất phù sa rộng lớn, có những vườn cây ăn quả đủ loại, dân cư đông đúc; thường chỉ vùng đồng bằng sông Cửu Long”3(http://tratu.soha.vn/dict/vn_vn/Mi%E1%B ... %E1%BB%9Dn)
Nguyễn Phương Thảo, miệt vườn là “những vùng, những tỉnh xưa được lưu dân Việt vào khai phá sớm hơn cả”. Đó là những dãy đất “giồng” cao ráo mà những người đi mở đất đã chọn “làm đất đứng chân” vì những nơi này “thỏa mãn những yêu cầu ban đầu cho người dân đi khai phá có nước ngọt, cao ráo, tránh được muỗi mòng, rắn rết, trồng được những hoa màu ngắn ngày và có cái ăn để tồn tại”. (Nguyễn Phương Thảo, 1997, Văn hóa dân gian Nam Bộ - Nxb Giáo dục, Hà Nội,)4
2. Phân tích định nghĩa.
Các định nghĩa chưa nêu đầy đủ các đặc trưng điển hình của khái niệm để giúp phân biệt Miệt vườn với các miệt khác.
3. Phân loại, xác định nét nghĩa chung, bổ sung đặc trưng sai thiếu.
Phân loại : định nghĩa 1 và 3 cùng một nhóm, 2 và 4 cùng nhóm.
Nét nghĩa chung : vùng đất phù sa màu mỡ, có nước ngọt ở khu vực sông Tiền sông Hậu, có vườn cây ăn quả.
Bổ sung : độ cao trung bình
4. Tìm các cách sử dụng khái niệm hiện hành.
Từ miệt được sử dụng để chỉ nhiều đối tượng khác nhau và cách sử dụng rất linh hoạt. Có thể là chỉ một lãnh thổ tương đối lớn và có đặc trưng khái quát và cũng có thể chỉ một phạm vi tương đối nhỏ và cụ thể nhưng trong trường hợp này miệt dùng để chỉ lãnh thổ có không gian vừa phải tức một khu vực không quá lớn cũng không quá nhỏ.
5. Đặc trưng giống : khu vực
6. Đặc trưng loài :
Đất phù sa màu mỡ có nước ngọt ( phân biệt với đất mặn, nước mặn thuộc miệt thứ, miệt U Minh, miệt kinh)
Độ cao trung bình ( phân biệt với độ cao cao thuộc miệt giồng)
Thuộc sông Tiền sông Hậu ( phân biệt với bán đảo Cà Mau thuộc miệt U Minh)
Có những vườn cây ăn quả đủ loại.(phân biệt với vùng trồng lúa thuộc miệt đồng)
Định nghĩa sơ bộ : Miệt vườn là khu vực có độ cao trung bình thuộc sông Tiền sông Hậu, nơi có đất phù sa màu mỡ, nước ngọt quanh năm và trồng được các vườn cây ăn quả đủ loại.
7. Lập sơ đồ cấu trúc
Ta có sơ đồ :


Kết luận : Miệt vườn là khu vực có độ cao trung bình thuộc sông Tiền sông Hậu, nơi có đất phù sa màu mỡ, nước ngọt quanh năm và trồng được các vườn cây ăn quả đủ loại.

[TRẦN THỊ NGỌC THOẠI]

Bài tập 7 : Chọn một cặp đối tượng, lập bảng so sánh.
Cặp đối tượng Miệt vườn và Đô thị

[TRẦN THỊ NGỌC THOẠI]

Bài tập 7 : Chọn một cặp đối tượng, lập bảng so sánh.
Cặp đối tượng Miệt vườn và Đô thị