Bài tập 2: Định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài đã chọn
1.
Định vị đối tượng
2.
Lập đề cương1)
Lý do chọn đề tàiHiện nay, làn sóng đầu tư của Nhật Bản vào Việt Nam đang tăng mạnh, ngày càng có nhiều doanh nghiệp Nhật Bản nhắm đến Việt Nam, cụ thể là thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) như một thị trường tiềm năng. Nhắc đến doanh nghiệp Nhật Bản có lẽ một trong những đặc điểm nổi bật của mô hình này chính là việc tăng lương và thăng chức dựa trên mức độ thâm niên của nhân viên. Đối với nhân viên Nhật Bản có lẽ đây là quan niệm hết sức bình thường nhưng với nhân viên Việt Nam thì quan điểm có phần khác biệt.
=> trở ngại trong quá trình quản lý nhân sự của các doanh nghiệp này, ảnh hưởng đến động lực làm việc của nhân viên, tạo khoảng cách trong mối quan hệ giữa quản lý và nhân viên hay nói cách khác là ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động làm việc của công ty.
=> Đề tài được thực hiện nhằm tìm hiểu những khác biệt văn hóa liên quan đến các tiêu chí để tăng lương – thăng chức trong các doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM với mong muốn có thể thu hẹp sự cách biệt về văn hóa giữa hai phía khi làm việc cùng nhau và đóng góp những tư liệu hữu ích cho việc đào tạo nguồn nhân lực trong nước hiệu quả khi làm việc với các đối tác đến từ Nhật Bản.
2)
Mục đích nghiên cứu- Tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến khác biệt văn hoá trong chế độ thâm niên của các doanh nghiệp Nhật Bản tại TPHCM, cụ thể qua hai biểu hiện là chế độ thuê mướn dài hạn và yếu tố tang lương – thăng chức.
- Rút ra được một số giải pháp nhằm khắc phục và hạn chế những khó khăn ấy (những giải pháp này chỉ là sự đúc kết từ quá trình nghiên cứu, phỏng vấn những đối tượng thực tế và chỉ mang tính định hướng).
3)
Lịch sử nghiên cứuNhững vấn đề liên quan đên sự khác biệt văn hoá trong các doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM đã được nhiều bài nghiên cứu đề cập đến và sau đây là một số bài tiêu biểu:
- “Đầu tư trực tiếp của Nhật Bản vào các nước Asean từ thập niên 80 đến nay” (Luận văn tốt nghiệp 1997 - Nguyễn Thị Ngà - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM)
Đề tài chủ yếu nói về tình hình đầu tư của Nhật Bản vào các nước Asean từ thập niên 80 đến trước năm 1997. Bên cạnh đó, tác giả cũng có đề cập đến những khó khăn trong mối quan hệ giữa chủ đầu tư và nhân sự. Tuy nhiên, tác giả chỉ nhận xét rằng mâu thuẫn trong quan hệ lao động ở xí nghiệp Nhật Bản đang có xu hướng gia tăng. Mâu thuẫn trong quan hệ giữa chủ đầu tư Nhật Bản và nhân sự là nhân viên Việt Nam là vấn đề được quan tâm trong thời điểm đó, giai đoạn các doanh nghiệp Nhật Bản ngày càng nhắm đến Việt Nam như một thị trường đầy tiềm năng để đầu tư kinh doanh.
- “Tính sáng tạo trong văn hoá kinh doanh của người Nhật” (Vũ Thị Hạnh - Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường 2008 - Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM)
Trong đề tài này, tác giả tập trung nghiên cứu tính sáng tạo của văn hoá Kaizen qua hoạt động quản lý sản xuất và kinh doanh của các doanh nghiệp Nhật Bản. Đề tài định nghĩa khái niệm, nêu ra những đặc điểm và các chương trình hoạt động chính như 5S (five steps), nhóm kiểm tra chất lượng, hệ thống khuyến nghị Kaizen, khái niệm vừa đúng lúc JIT (just in time),... đồng thời có nhắc đến quá trình và những khó khăn khi Việt Nam thử ứng dụng văn hoá Kaizen vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- “Nguồn nhân lực chất lượng cao dưới góc nhìn của các doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam” (Nguyễn Thị Anh Đào, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, Số 2 (120) năm 2011)
Bài viết giới thiệu một cách nhìn cụ thể, xuất phát từ thực tiễn sản xuất, đối với nguồn nhân lực chất lượng cao của một đối tác chiến lược của Việt Nam - các doanh nghiệp Nhật Bản đang đầu tư kinh doanh tại Việt Nam. Từ cái nhìn cụ thể xuất phát từ thực tiễn, các quản lý doanh nghiệp Nhật Bản chỉ ra được những phẩm chất cần có của một nhân viên Việt Nam khi làm việc trong môi trường công ty Nhật Bản.
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã tham khảo chỉ tập trung vào việc trình bày những hiện tượng hoặc những khó khăn do khác biệt văn hóa tạo ra mà cả hai phía doanh nghiệp Nhật Bản và nhân sự Việt Nam gặp phải trong quá trình làm việc với nhau chứ không đào sâu nhiều vào những vấn đề liên quan đến chế độ thâm niên mà các doanh nghiệp Nhật Bản gặp phải khi làm việc tại TP.HCM. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu trên đã giúp định hướng và cung cấp thông tin, dữ liệu để thực hiện đề tài này.
4)
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu- Đối tượng nghiên cứu: Khác biệt văn hoá trong chế độ thâm niên
- Giới hạn CKT:
+ Chủ thể: doanh nghiệp Nhật Bản
+ Không gian: thành phố Hồ Chí Minh
+ Thời gian: những năm gần đây
5)
Ý nghĩa khoa học thực tiễnNghiên cứu được thực hiện nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Nhật Bản khắc phục những khó khăn khi áp dụng chế độ tuyển dụng trọn đời và tăng lương – thăng chức theo thâm niên tại thị trường Việt Nam nói chung và tại TP.HCM nói riêng. Bên cạnh đó, đề tài nghiên cứu còn đóng góp những tư liệu hữu ích cho việc đào tạo nguồn nhân lực trong nước hiệu quả khi làm việc với các đối tác đến từ Nhật Bản, góp phần phát triển nguồn nhân lực Việt Nam nói chung. Những điều đã tìm thấy sẽ là những tư liệu tham khảo hữu ích cho việc xoá mờ những rào cản văn hoá giữa các quản lý người Nhật Bản và nhân viên Việt Nam trong quá trình làm việc cùng nhau, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả công việc. Ngoài ra, đề tài còn dùng làm tài liệu tham khảo cho các đối tượng có nhu cầu nghiên cứu những đề tài có liên quan, đặc biệt là sinh viên các ngành văn hoá và kinh tế.
6)
Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu- Nghiên cứu các tài liệu (tiếng Việt, tiếng Nhật) thuộc nhiều ngành khác nhau như văn hóa học, dân tộc học, kinh tế học để có được cái nhìn khái quát, tổng thể và toàn cục về những yếu tố hình thành nên những khác biệt văn hoá trong hoạt động quản trị nhân sự nói chung và cụ thể là chế độ thâm niên trong công ty Nhật tại TP.HCM nói riêng.
- Thu thập thông tin bằng việc tiến hành điều tra bằng bảng hỏi thông qua mạng Internet đối với nhân viên Việt Nam đang làm việc trong các công ty Nhật Bản tại TP.HCM và sau đó sẽ tiến hành mô tả số liệu để có thể đưa ra những kết luận khách quan nhất.
- Thu thập thông tin định tính bằng việc phỏng vấn trực tiếp quản lý của một số công ty Nhật Bản tiêu biểu tại thị trường TP.HCM nhằm tìm hiểu và khai thác sâu hơn những khó khăn thực tế trong những vấn đề liên quan đến chế độ thâm niên mà các doanh nghiệp Nhật Bản gặp phải khi áp dụng tại thị trường Việt Nam, cụ thể là TP.HCM.
7)
Bố cục luận vănNgoài dẫn nhập và kết luận, bài nghiên cứu được chia làm 3 chương. Chương 1 xây dựng hệ thống cơ sở lý luận thông qua các khái niệm về đặc trưng kinh doanh quốc tế và khác biệt văn hoá trong kinh doanh quốc tế và cụ thể ở đây là khác biệt văn hoá về chế độ thâm niên để thấy được nguồn gốc, quy luật hình thành nên khác biệt văn hoá trong chế độ thâm niên, trên cơ sở thực tiễn là các doanh nghiệp NB tại TPHCM. Trên cơ sở đó, chương 2 sẽ trình bày nguyên nhân và hệ quả của khác biệt văn hoá trong vấn đề thâm niên của các doanh nghiệp NB tại TPHCM cụ thể qua hai biểu hiện là chế độ thuê mướn dài hạn và yếu tố tang lương – thăng chức. Cuối cùng, chương 3 đề ra một số giải pháp khắc phục khó khăn do khác biệt văn hoá trong chế độ thâm niên, cụ thể đối với quản lý người NB và nhân viên người VN.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Khái quát đặc trưng kinh doanh quốc tế
1.1.2. Khác biệt văn hoá và khác biệt văn hoá về chế độ thâm niên trong kinh doanh quốc tế
1.2. Cơ sở thực tiễn - Khái quát về các doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM
Chương 2: Khác biệt văn hóa trong chế độ thâm niên của các doanh nghiệp Nhật Bản tại Hồ Chí Minh
2.1. Vấn đề thâm niên làm việc trong các doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM
2.2. Vấn đề tăng lương – thăng chức dựa trên chế độ thâm niên của các doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM
Chương 3: Một số giải pháp khắc phục khó khăn do khác biệt văn hoá trong chế độ thâm niên của các doanh nghiệp Nhật Bản tại TPHCM
3.1. Đối với quản lý người Nhật Bản
3.2. Đối với nhân viên người Việt Nam
