Nghi lễ nhập Kut của người Chăm tỉnh Ninh Thuận

[Đạo Thị Mai Phương]

Tên Đề Tài: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm tỉnh Ninh Thuận trong so sánh với Thổ táng của người Việt
Bài tập 3 (sửa)

[Đạo Thị Mai Phương]

Bài tập 4: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm tỉnh Ninh Thuận trong so sánh với Thổ táng của người Việt

Quy trình định nghĩa
1. Tìm và phân loại tất cả những định nghĩa hiện có về “Nghi lễ nhập Kut”
(1) Phan Quốc Anh 2006, Nghi lễ vòng đời của người Chăm Ahiêr ở Ninh Thuận, Nhà Xuất Bản Văn Hóa Dân Tộc, Hà Nội, 460 trang: Lễ nhập kut mà chúng tôi khảo sát dưới đây chỉ dành cho người chết thuộc dòng “hỏa táng”. Sau khi hỏa táng, gia đình đã làm đủ các nghi lễ giỗ 3 ngày, giỗ đầy tháng, giỗ đầy năm mới đủ điều kiện làm lễ nhập kut.
(2) Theo Nguyễn Khiêm Tốn 2013: Tục đẽo xương sọ thành đồng xu ở Ninh Thuận. http://www.khampha.vn/tin-nhanh/tuc-deo ... 53557.html: Nghi lễ nhập kut được coi là nghi thức biến con người thành bất tử. Đó là việc từ những mảnh xương cốt của con người bình thường, có thể bị mục nát theo thời gian sẽ được làm lễ cho cái xương quan trọng nhất nhập vào phiến đá Kut kia, mãi mãi tồn tại, như một ý niệm về sự bất tử của những linh hồn khi con người mất đi vậy. Đó là giây phút quan trọng khi thể xác được hóa thành bất tử. Những xương cốt trần tục được làm lễ để nhập vào phiến đá Kut kia, để mãi mãi tồn tại với thời gian. Mãi mãi vĩnh hằng dưới ánh mặt trời.
(3) Bá Minh Truyền: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm. http://vhttdlkv3.gov.vn/Ngay-hoi-VHTTDL ... etail.aspx: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm mang một ý nghĩa nhân văn sâu sắc “Lá rụng về cội”. Lúc sinh thời có thể sinh sống ở bất kỳ nơi nào nhưng khi chết đi phải về nằm trong lòng mẹ, về lại với dòng tộc và xóm làng.
2. Phân tích từng (nhóm) định nghĩa theo các yêu cầu của định nghĩa
(1) Ưu điểm: Nêu được các việc cần chuẩn bị trước khi chính thức nhập Kut.
Nhược điểm: Nội dung cung cấp không cần thiết.
Với đối tượng có khâu chuẩn bị nhiều giai đoạn định nghĩa sẽ rất dài dòng, thậm chí không thể liệt kê hết.
Khi đối tương thay đổi, định nghĩa không còn phù hợp.
Cách dùng: Chỉ nên dùng cho những đối tượng đơn giản và ổn định (ít thay đổi).
Loại lỗi phổ biến: Dài dòng, lan man.
(2) Ưu điểm: Nêu lên được ý nghĩa của việc nhập Kut.
Nhược điểm: Định nghĩa quá dài dòng (5 câu).
Tính chính xác kém.
Cách dùng: Chỉ nên dùng cho những đối tượng đơn giản và ổn định (ít thay đổi).
Loại lỗi phổ biến: Dài dòng, lan man.
(3) Ưu điểm: Nêu lên được ý nghĩa của việc nhập Kut.
Nhược điểm: Khó xác định thế nào là đủ
Do vậy định nghĩa trở thành trung tâm tranh luận không bao giờ kết thúc.
Cách dùng: Chỉ nên dùng cho những đối tượng đơn giản và ổn định (ít thay đổi).
Loại lỗi phổ biến: Dài dòng, lan man.
3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét chung có thể tiếp thu, các đặc trưng sai / thiếu cần sửa chữa, bổ sung
Các định nghĩa đều thuộc loại miêu tả.
Các nét nghĩa chung có thể tiếp thu:
- chỉ dành cho người chết thuộc dòng “hỏa táng”
- nghi thức biến con người thành bất tử
- những mảnh xương cốt
- phiến đá Kut
- “Lá rụng về cội”
Các đặc trưng sai / thiếu cần bổ sung, sửa chữa:
- các nghi lễ giỗ 3 ngày, giỗ đầy tháng, giỗ đầy năm → các quy trình nghi lễ nhập Kut: lễ dựng Kut và lễ nhập Kut.
- những mảnh xương cốt: nữ 9 miếng, nam 7 miếng.
- Kut là nghĩa địa của dòng tộc theo họ mẹ của người Chăm Ahiêr.
- Nghi lễ vòng đời
4. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại, cấp zero)
Nghi lễ nhập Kut thuộc một trong những nghi lễ vòng đời của người Chăm Ahiêr, là lễ thức cuối cùng theo triết lý “Lá rụng về cội”.
5. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm lưu hành (xác định ngoại diên của khái niệm)
Ngoại diên của khái niệm “Nghi lễ nhập Kut”: thổ táng, hỏa táng, thủy táng, mộc táng, điểu táng, ướp xác, tượng táng, chôn một lần, chôn hai lần.
6. Xác định các tiêu chí (= các đặc trưng loài)



7. Tổng hợp
Sản phẩm sơ bộ:
Nghi lễ nhập Kut thuộc một trong những nghi lễ vòng đời của người Chăm Ahiêr, là lễ thức cuối cùng theo triết lý “Lá rụng về cội” để đi đến mục đích giúp cho linh hồn đầu thai vào thể xác mới.
Lập sơ đồ cấu trúc:

[Đạo Thị Mai Phương]

Bài tập 5: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm tỉnh Ninh Thuận trong so sánh với Thổ táng của người Việt

Lập bảng so sánh

[Đạo Thị Mai Phương]

Bài tập 6: Nghi lễ nhập Kut của người Chăm tỉnh Ninh Thuận trong so sánh với Thổ táng của người Việt
Lập bảng:
Nghi lễ vòng đời (các hình thức tang ma) dưới góc nhìn Văn hóa học