VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI VIỆT NAM BỘ

[huong0205]

Bài tập 1:

[huong0205]

[justify][justify]Bài tập 2: LẬP ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

Tên đề tài: VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI VIỆT NAM BỘ

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài“Ẩm thực là tiếng dùng khái quát nói về việc ăn và uống. Văn hóa ẩm thực bao gồm cả cách chế biến, bày biện và thưởng thức từng món ăn, thức uống, từ đơn giản, đạm bạc đến cầu kỳ mỹ vị.”[Nguyễn Hữu Hiệp 2004]. Mỗi khu vực, mỗi quốc gia đều có những nét đặc trưng riêng trong văn hóa ẩm thực của mình. Và trong đó, môi trường tự nhiên góp phần không nhỏ vào việc tạo nên những đặc trưng đó.
Kênh rạch chằng chịt đã tạo cho vùng đất miền Nam bộ trở thành một vùng đa sinh thái rất giàu thủy hải sản: tôm, cua, rùa, rắn, nghêu, sò, ốc, hến, cá, lươn... Từ các nguồn nguyên liệu tự nhiên này, người Nam bộ chế biến ra các món ăn khác nhau. Qua dòng thời gian, con người càng ngày càng phát kiến thêm nhiều cách kết hợp món ăn khác nhau đã làm cho kho tàng văn hóa ẩm thực của dân tộc không ngừng phong phú lên.
Khi nghiên cứu về văn hóa nói chung và văn hóa ẩm thực nói riêng ở khu vực Nam Bộ, yếu tố sông nước luôn đóng vai trò quan trọng, tạo nên nét đặc sắc riêng, tính phong phú, đa dạng và sáng tạo của ẩm thực Nam Bộ.
Chính vì vậy, nghiên cứu về Văn hóa ẩm thực của người Việt ở Nam Bộ là một đề tài phong phú, sẽ góp phần làm đa dạng hơn cho sắc thái văn hóa Nam Bộ nói riêng và văn hóa Việt Nam nói chung.
2. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của đề tài là nghiên vứu những đặc trưng trong văn hóa ẩm thực của người Việt ở khu vực Nam Bộ, trong đó chú trọng đến những ảnh hưởng, tác động của môi trường tự nhiên đối với ẩm thực Nam Bộ. Đồng thời tìm ra những giao lưu văn hóa qua ẩm thực đối với người Việt với các cộng đồng khác qua quá trình cộng cư lâu dài.
3. Lịch sử vấn đềCó rất nhiều những công trình nghiên cứu về văn hóa Nam Bộ nói chung đã được công bố. Trong đó, có những công trình mà chúng tôi đã được tiếp cận như :
+ Văn hóa dân gian người Việt ở Nam Bộ của nhóm tác giả Thạch Phương, Hồ Lê, Huỳnh Lứa, Nguyễn Quang Vinh xuất bản năm 1992. Công trình đã trình bày một cách tổng quan về lịch sử, địa lý và con người của vùng đất Nam Bộ. Đồng thời, công trình đã miêu tả có hệ thống các thành tố văn hóa dân gian trong tổng thể văn hóa dân gian người Việt ở Nam bộ.
+ Văn hóa và cư dân đồng bằng sông Cửu Long của nhóm tác giả Nguyễn Công Bình, Lê Xuân Diệm, Mạc Đường. Công trình đã phác thảo gần như toàn vẹn về cuộc sống của những cộng đồng dân cư đồng bằng sông Cửu Long về các phương diện kinh tế, văn hóa…
+ Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam của tác giả Ngô Đức Thịnh. Công trình này đã trình này những đặc điểm của 6 vùng văn hóa Việt Nam, trong đó có vùng văn hóa Nam Bộ về lịch sử, văn hóa, con người…
Tuy nhiên, trong những công trình đã được công bố chưa có một công trình nào chuyên sâu vào lĩnh vực Văn hóa ẩm thực, vốn là một lĩnh vực rất phong phú và đa dạng của Nam Bộ. Vì vậy, nghiên cứu về Văn hóa ẩm thực của người Việt ở Nam Bộ là một đề tài hoàn toàn mới.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu- Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa ẩm thực
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Không gian: Nam Bộ
+ Thời gian: hiện nay
+ Chủ thể: người Việt
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
- Về khoa học: đề tài góp phần tìm hiểu về văn hóa Nam Bộ thông qua lĩnh vực ẩm thực.
- Về thực tiễn: đề tài góp phần quảng bá ẩm thực Nam Bộ, thông qua đó có thể quảng bá cho văn hóa Nam Bộ, đồng thời phát triển du lịch Nam Bộ.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu- Phương pháp nghiên cứu: đề tài chủ yếu dùng phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh.
- Nguồn tư liệu: Nghiên cứu tài liệu của các tác giả trong nước đã công bố về văn hóa Nam Bộ và các bài viết có liên quan trên các tạp chí, internet…
7. Bố cục của đề tài
Chương 1: Tổng quan về khu vực Nam Bộ. Chương này sẽ trình bày những nét chung của khu vực Nam Bộ về địa lý, lịch sử, con người, văn hóa…
Chương 2: Dấu ấn thiên nhiên trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ. Nội dung chính của chương sẽ trình bày những đặc trưng của văn hóa ẩm thực Nam Bộ và những tác động của môi trường tự nhiên đến văn hóa ẩm thực của khu vực này. Đây là chương chính của đề tài.
Chương 3: Giao lưu tiếp biến trong văn hóa ẩm thực. Chương này sẽ trình bày quá trình giao lưu tiếp biến văn hóa giữa các tộc người cùng sinh sống, cộng cư ở khu vực Nam Bộ thông qua lĩnh vực ẩm thực.[/justify][/justify]

NỘI DUNG DỰ KIẾN

Chương 1: Tổng quan về khu vực Nam Bộ
1.1. Điều kiện địa lý - lịch sử
1.2. Kinh tế
1.3. Văn hóa vật chất
1.4. Văn hóa tinh thần
Chương 2: Dấu ấn thiên nhiên trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ
2.1. Nguyên liệu
2.2. Cách chế biến
2.3. Cách ăn
Chương 3: Giao lưu tiếp biến trong văn hóa ấm thực
3.1. Giao lưu giữa các dân tộc ở Nam Bộ
3.2. Giao lưu với các khu vực khác

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ngô Đức Thịnh 1993: Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam, nxb KHXH.
2. Nguồn báo Cần Thơ 2007: Sự giao lưu trong văn hóa ẩm thực Nam Bộ. http://www.vietnamtourism-info.com/tind ... 5341.shtml
3. Nguyễn Công Bình, Lê Xuân Diệm, Mạc Đường 1990: Văn hóa và cư dân đồng bằng sông Cửu Long. Nxb KHXH
4. Nguyễn Hữu Hiệp 2004: Văn hóa ẩm thực Nam Bộ. http://vannghesongcuulong.org/vietnames ... 5&TGID=320
5. Thạch Phương, Hồ Lê, Huỳnh Lứa, Nguyễn Quang Vinh 1992: Văn hóa dân gian người Việt ở Nam Bộ.nxb KHXH
6. Trần Ngọc Thêm 2008: Khu vực Nam Bộ và tình hình nghiên cứu KHXH&NV Nam Bộ.
7. Trần Phỏng Diều 2007: Dấu ấn sông rạch trong đời sống người dân Nam Bộ, http://www.hanoifishing.com/forum/archi ... -7243.html
8. Trần Phỏng Diều 2008: Miếng ăn của người Nam Bộ qua ca dao. http://dulich.tuoitre.com.vn/Tianyon/In ... nnelID=480

[huong0205]

Bài tập 3: ĐỊNH NGHĨA “VĂN HÓA ẨM THỰC”

* Từ điển Việt Nam thông dụng

Theo nghĩa rộng, “Văn hóa ẩm thực” là một phần văn hóa nằm trong tổng thể, phức thể các đặc trưng diện mạo về vật chất, tinh thần, tri thức, tình cảm… khắc họa một số nét cơ bản, đặc sắc của một cộng đồng, gia đình, làng xóm, vùng miền, quốc gia… Nó chi phối một phần không nhỏ trong cách tứng xử và giao tiếp của một cộng đồng, tạo nên đặc thù của cộng đồng ấy.

Theo nghĩa hẹp, “văn hóa ẩm thực” là những tập quán và khẩu vị của con người, những ứng xử của con người trong ăn uống; những tập tục kiêng kỵ trong ăn uống, những phương thức chế biến bày biện trong ăn uống và cách thưởng thức món ăn.

*Theo Trần Phỏng Diều(Trần Phỏng Diều 2008: Miếng ăn của người Nam Bộ qua ca dao. http://dulich.tuoitre.com.vn/Tianyon/In ... nnelID=480 )
Ăn uống là một nhu cầu sinh tồn, một phản ứng tất yếu về mặt sinh lý của sinh vật. Đặc biệt, ở con người, ăn uống không chỉ là nhu cầu của phản ứng cơ thể theo kiểu “đói ăn, khát uống”, mà trên hết còn là bản sắc văn hóa của từng vùng, miền, từng quốc gia dân tộc. Mỗi quốc gia, dân tộc đều có một nét văn hóa ăn uống đặc thù của mình. Đó là văn hóa ẩm thực.

*Nguyễn Hữu Hiệp(Nguyễn Hữu Hiệp 2004: Văn hóa ẩm thực Nam Bộ. http://vannghesongcuulong.org/vietnames ... 5&TGID=320)
Ẩm thực là tiếng dùng khái quát nói về việc ăn và uống. Văn hóa ẩm thực bao gồm cả cách chế biến, bày biện và thưởng thức từng món ăn, thức uống, từ đơn giản, đạm bạc đến cầu kỳ mỹ vị.

*Theo WIKIPEDIA
Ẩm thực Việt Nam là cách gọi của phương thức chế biến món ăn, nguyên lý phối trộn gia vị và những thói quen ăn uống nói chung của mọi người Việt trên đất nước Việt Nam. Tuy hầu như có ít nhiều có sự khác biệt, ẩm thực Việt Nam vẫn bao hàm ý nghĩa khái quát nhất để chỉ tất cả những món ăn phổ biến trong cộng đồng các dân tộc thiểu số nhưng đã tương đối phổ thông trong cộng đồng người Việt.

Từ các định nghĩa trên, rút ra định nghĩa:
VH ẩm thực là một phần của văn hóa ứng xử, thể hiện những thói quen ăn uống và cách thức chế biến món ăn của mỗi dân tộc, mỗi khu vực khác nhau.

[huong0205]

[huong0205]

[huong0205]

Bài tập 6