Chào các bạn, trước đây mình chọn đề tài: “Bước đầu tìm hiểu thư pháp Trung Hoa”. Để phục vụ cho tiểu luận kết thúc môn học Phương Pháp Nghiên Cứu Trong Văn Hoá học. Tuy nhiên vì một số lý do khách quan mà mà chưa thực hiện được. Cho nên mình đã đổi đề tài là: “ Hình tượng hoa sen trong văn hoá Viêt Nam”. Mong các bạn góp ý cho. Cảm ơn!
ĐỊNH NGHĨA: “HOA SEN”
1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có
Wikipedia: Hoa sen (tên khoa học là Nelumbo Nucifera) là loại hoa mọc lên từ rễ củ nằm dưới lớp bùn đất ở dưới nước, hoa thường có màu trắng, hồng, có khi phơn phớt vàng, xanh, tím...
Hoàng Phê 2008, từ điển tiếng việt, viện ngôn ngữ học, nxb đà nẵng: Hoa sen Là cây mọc ở dưới nước, lá to tròn, hoa màu hồng hay trắng, nhuỵ vàng hương thơm nhẹ, dùng để ăn hoặc làm thuốc.
Nguồn vnflower.vn: Sen là loại cây có củ lớn bám sâu vào bùn. Thân cây chia thành từng khúc dài 10-20cm, có khấc nút, những khăc nút này có những chùm rễ ngắn gọi là đốt ngó sen. Ngó sen có màu trắng đục, bên trong có nhiều ống nang dài. Lá sen có hình tròn dài, có gai nhỏ trắng, nhiều gân. Hoa sen to, mọc trên cuống dài, có nhiều cánh, chia theo từng lớp khác nhau. Bên trong có nhiều tua nhỏ màu vàng gọi là liên tu. Đây là nhị đực của hoa. Cánh hoa mọc trên một đài sen xanh, to gọi là đế hoa (liên phòng) có hình nón ngược. Trong đế sen chứa nhiều tâm bì chứa hạt sen. Chính giữa hạt sen có tâm sen (mầm của cây) màu xanh lục.
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa
3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung sửa chữa
Theo đặc trưng loài: Cả ba định nghĩa miêu tả sen là loài thực vật thủy sinh
Theo mô tả: Sống dưới nước có hoa, có lá, có nhị, có hương thơm thanh khuyết.
Thế là, có thể tiếp thu để hoàn chỉnh và khái quát hơn
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng
Ở Ai Cập có loài hoa sen xanh, trung quốc, ấn độ….
5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
Là loài thực vật thủy sinh
6. Xác định đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
- Là loài thực vật thủy sinh (phân biệt với các loài thực vật sống trên bờ, sa mạc…)
- Có lá xanh to tròn (phân biệt với các lá nhỏ, màu khác,…)
- Có hoa màu hồng hoặc trắng (phân biệt các loài hoa có màu khác)
- Có nhị vàng, hương thơm (phân biệt với các loài không có nhị, không có hương thơm)
- Hạt ăn được (phân biệt với các loại không có hạt hay có hạt nhưng không ăn được)
Sản phẩm sơ bộ: “Sen là loài thực vật thủy sinh, lá to bản, hoa màu hồng hoặc trắng, nhị vàng, hương thơm nhẹ và hạt để ăn”.
7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
Định nghĩa rút ra từ các định nghĩa: hoa sen là loại hoa có rễ củ, mọc từ dưới lớp đất bùn mà lên, hoa sen có đủ màu sắc, toả hương thơm ngát.
Đề cương:
DẪN NHẬP
CHƯƠNG I: NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Khái niệm hoa sen
1.2. Đặc điểm và chủng loại hoa sen
1.3. Phân biệt hoa sen với hoa khác
Tiểu kết:
CHƯƠNG II: VĂN HOÁ NHẬN THỨC VÀ TẬN DỤNG HOA SEN
2.1. Văn hoá nhận thức về hoa sen
2.1.1. Hoa sen trong tâm thức người việt
2.1.2. Hoa sen trong nhận thức phật giáo việt nam
2.2. Văn hoá tận dụng hoa sen
2.2.1. Hoa sen trong văn hoá ẩm thực Việt Nam
2.2.2. Hoa sen trong mỹ thuật truyền thống của người việt
2.2.3. Hoa sen trong y học truyền thống
2.2.4. Hoa Sen trong kinh doanh
Tiểu kết:
CHƯƠNG III: VĂN HOÁ ĐỐI PHÓ VỚI HOA SEN, VĂN HOÁ LƯU LUYẾN HOA SEN VÀ VĂN HOÁ SÙNG BÁI HOA SEN
3.1. Văn hoá đối phó với hoa sen
3.1.1. Đối phó với sự mau tàn của hoa sen
3.1.2. Đối phó với tính đơn điệu trong màu sắc
3.1.3. Đối phó với môi trường sống
3.2. Văn hoá lưu luyến hoa sen
3.2.1. Hoa sen qua ca dao tục ngữ
3.2.2. Hoa sen qua văn học nghệ thuật
3.3. Văn hoá sùng bái hoa sen
3.3.1. Hoa sen trong tín ngưỡng phồn thực
3.3.1. Hoa sen trong thờ cúng tổ tiên
Tiểu kết:
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC:
