Bạn đang xem trang 1 / 3 trang
Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm
Đã gửi:
Thứ 3 22/03/11 11:22gửi bởi skythienpham
Tên đề tài: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm
Trong khu vực Đông Nam Á cổ thì văn hóa tôn giáo Champa mang đậm dấu ấn văn hóa tôn giáo Ấn Độ. Những yếu tố văn hóa đó đã góp phần vào bức tranh văn hóa Việt Nam đa dạng phong phú làm cho Việt Nam trở thành một Đông Nam Á thu nhỏ. Các tôn giáo Ấn Độ như Bàlamôn, Phật giáo, Ấn Độ giáo, Hồi giáo đã thâm nhập sâu vào trong đời sống tinh thần người Chăm, thậm chí còn sâu đậm cho đến ngày nay hơn cả quê hương của nó là Ấn Độ. Dù ảnh hưởng rất lớn của tôn giáo Ấn Độ nhưng do nằm trong cơ tầng văn hóa Đông Nam Á, dân tộc Chăm có nền văn hóa bản địa lâu đời, là nguyên nhân làm cho các tôn giáo Ấn Độ khi du nhập vào đều bị bản địa hóa .
I. Tìm những mâu thuẫn và kiểm tra tính tương hiện, tương hóa, hướng hòa:
Trước hết, có 2 mâu thuẫn xảy ra trong đề tài trên, đó là: Yếu tố du nhập của văn hóa Ấn Độ và cơ tầng văn hóa bản địa Chăm. Làm thế nào để cả 2 có thể tồn tại hài hòa với nhau mà không xảy ra xung đột?
1. Kiểm tra tính tương hiện:
- Tính linh hoạt trong việc du nhập văn hóa Ấn Độ và cách tiếp nhận trong hòa bình, tự nguyện, không cưỡng ép của người Chăm.
- Với sự tiếp nhận những yếu tố văn hóa Ấn Độ, có thể thấy người Chăm dễ dàng tiếp thu, đón nhận cái mới, miễn là nó phù hợp với cuộc sống của họ.
2. Kiểm tra tính tương hóa:
- Nghiên cứu đề tài nhằm khái quát một số nét về văn hóa Ấn Độ, cũng như những ảnh hưởng rõ nét của nó đã được cư dân Chăm tiếp nhận từ rất sớm. Cụ thể ở đây là trong lĩnh vực kiến trúc và điêu khắc.
- Văn hóa Ấn Độ muốn “sống” được khi du nhập vào Champa cần phải linh hoạt thay đổi cho phù hợp với văn hóa bản địa. Mặt khác, Champa khi tiếp nhận, cũng có sự chọn lọc những gì tiếp nhận được và những gì không thể tiếp nhận.
3. Kiểm tra tính hướng hòa:
- Suốt hơn 12 thế kỷ tồn tại, người Chăm liên tục lấy các tôn giáo Ấn Độ làm tôn giáo của mình.(Giai đoạn sau Champa tiếp nhận thêm Hồi giáo và bản địa hoá thành Bàni giáo). Champa không kỳ thị tôn giáo mà tiếp thu nhiều giáo phái Ấn Độ một cách hoà bình và tự nguyện. Bao trùm lên suốt quá trình lịch sử tồn tại của mình là hỗn dung của các giáo phái Ấn Độ .Văn hóa ChamPa tiếp nhận tất cả: Tư duy triết học tâm linh; đức hiếu sinh, từ bi của Phật giáo, tình thương của Visnu giáo và cả tính hung bạo quyền lực của Siva giáo.
- Văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tâm linh của người Chăm, hướng tới quan niệm sự đồng nhất giữa con người và vũ trụ, với thần linh, giữa tiểu ngã Át Man và đại ngã Brahman, tạo nên bản sắc văn hóa Chăm vừa mang tính văn hóa tôn giáo Ấn Độ vừa mang màu sắc văn hóa Đông Nam Á.
4. Mở rộng:
- Tăng cường hoạt động nghiên cứu về lĩnh vực này.
- Đưa ra giải pháp khắc phục và tu bổ những công trình đã và đang bị xuống cấp, mai một.
- Gìn giữ và phát huy những yếu tố tốt đẹp, tận dụng vào công tác quảng bá hình ảnh du lịch dịch vụ của địa phương.
II. Vận dụng phương pháp dịch lý để xây dựng cấu trúc của đề tài: "Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm":
1. Phân tích đề tài:
- Các từ khóa: "Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ", "kiến trúc và điêu khắc Chăm"
- Cấu trúc ngữ pháp:
Cụm danh từ trung tâm: "Kiến trúc và điêu khắc Chăm"
Định tố 1: “kiến trúc”.
Định tố 2: “điêu khắc Chăm”
2. Phân tích cấu trúc đề tài:
- Định vị đối tượng nghiên cứu (NC):
Các cấp độ:
Cấp độ 0: Lĩnh vực nghiên cứu: Văn hóa tôn giáo
Cấp độ 1: Đối tượng: Kiến trúc và điêu khắc
Cấp độ 2: Chủ thể: Người Chăm
Cấp độ 3: Không gian: Địa bàn có người Chăm sinh sống cũng như những nơi còn sót lại những tàn tích của văn hóa Chăm.
Cấp độ 4: Thời gian: Từ khi hình thành nhà nước ChamPa (192), nhiều tư liệu đã cho thấy sự có mặt của yếu tố văn hóa Ấn Độ ( bia ký, tượng Phật)
Mình đã vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài này. Chắc chắn là không thể tránh khỏi thiếu sót, mong mọi người cho ý kiến, đóng góp bổ sung cho mình nhé!
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp Chăm
Đã gửi:
Thứ 2 04/04/11 21:53gửi bởi skythienpham
skythienpham đã viết:Tên đề tài: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp Chăm
Trong khu vực Đông Nam Á cổ thì văn hóa tôn giáo Champa mang đậm dấu ấn văn hóa tôn giáo Ấn Độ. Những yếu tố văn hóa đó đã góp phần vào bức tranh văn hóa Việt Nam đa dạng phong phú làm cho Việt Nam trở thành một Đông Nam Á thu nhỏ. Các tôn giáo Ấn Độ như Bàlamôn, Phật giáo, Ấn Độ giáo, Hồi giáo đã thâm nhập sâu vào trong đời sống tinh thần người Chăm, thậm chí còn sâu đậm cho đến ngày nay hơn cả quê hương của nó là Ấn Độ. Dù ảnh hưởng rất lớn của tôn giáo Ấn Độ nhưng do nằm trong cơ tầng văn hóa Đông Nam Á, dân tộc Chăm có nền văn hóa bản địa lâu đời, là nguyên nhân làm cho các tôn giáo Ấn Độ khi du nhập vào đều bị bản địa hóa .
I. Tìm những mâu thuẫn và kiểm tra tính tương hiện, tương hóa, hướng hòa:
Trước hết, có 2 mâu thuẫn xảy ra trong đề tài trên, đó là: Yếu tố du nhập của văn hóa Ấn Độ và cơ tầng văn hóa bản địa Chăm. Làm thế nào để cả 2 có thể tồn tại hài hòa với nhau mà không xảy ra xung đột?
1. Kiểm tra tính tương hiện:
- Tính linh hoạt trong việc du nhập văn hóa Ấn Độ và cách tiếp nhận trong hòa bình, tự nguyện, không cưỡng ép của người Chăm.
- Với sự tiếp nhận những yếu tố văn hóa Ấn Độ, có thể thấy người Chăm dễ dàng tiếp thu, đón nhận cái mới, miễn là nó phù hợp với cuộc sống của họ.
2. Kiểm tra tính tương hóa:
- Nghiên cứu đề tài nhằm khái quát một số nét về văn hóa Ấn Độ, cũng như những ảnh hưởng rõ nét của nó đã được cư dân Chăm tiếp nhận từ rất sớm. Cụ thể ở đây là trong lĩnh vực kiến trúc và điêu khắc.
- Văn hóa Ấn Độ muốn “sống” được khi du nhập vào Champa cần phải linh hoạt thay đổi cho phù hợp với văn hóa bản địa. Mặt khác, Champa khi tiếp nhận, cũng có sự chọn lọc những gì tiếp nhận được và những gì không thể tiếp nhận.
3. Kiểm tra tính hướng hòa:
- Suốt hơn 12 thế kỷ tồn tại, người Chăm liên tục lấy các tôn giáo Ấn Độ làm tôn giáo của mình.(Giai đoạn sau Champa tiếp nhận thêm Hồi giáo và bản địa hoá thành Bàni giáo). Champa không kỳ thị tôn giáo mà tiếp thu nhiều giáo phái Ấn Độ một cách hoà bình và tự nguyện. Bao trùm lên suốt quá trình lịch sử tồn tại của mình là hỗn dung của các giáo phái Ấn Độ .Văn hóa ChamPa tiếp nhận tất cả: Tư duy triết học tâm linh; đức hiếu sinh, từ bi của Phật giáo, tình thương của Visnu giáo và cả tính hung bạo quyền lực của Siva giáo.
- Văn hóa Ấn Độ ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống tâm linh của người Chăm, hướng tới quan niệm sự đồng nhất giữa con người và vũ trụ, với thần linh, giữa tiểu ngã Át Man và đại ngã Brahman, tạo nên bản sắc văn hóa Chăm vừa mang tính văn hóa tôn giáo Ấn Độ vừa mang màu sắc văn hóa Đông Nam Á.
4. Mở rộng:
- Tăng cường hoạt động nghiên cứu về lĩnh vực này.
- Đưa ra giải pháp khắc phục và tu bổ những công trình đã và đang bị xuống cấp, mai một.
- Gìn giữ và phát huy những yếu tố tốt đẹp, tận dụng vào công tác quảng bá hình ảnh du lịch dịch vụ của địa phương.
II. Vận dụng phương pháp dịch lý để xây dựng cấu trúc của đề tài: "Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp Chăm":
1. Phân tích đề tài:
- Các từ khóa: "Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ", "đền tháp Chăm"
- Cấu trúc ngữ pháp:
Cụm danh từ trung tâm: "đền tháp Chăm"
2. Phân tích cấu trúc đề tài:
- Định vị đối tượng nghiên cứu (NC):
Các cấp độ:
Cấp độ 0: Lĩnh vực nghiên cứu: Văn hóa tôn giáo
Cấp độ 1: Đối tượng: Đền tháp Chăm
Cấp độ 2: Chủ thể: Người Chăm
Cấp độ 3: Không gian: Địa bàn có người Chăm sinh sống cũng như những nơi còn sót lại những tàn tích của văn hóa Chăm.
Cấp độ 4: Thời gian: Từ khi hình thành nhà nước ChamPa (192), nhiều tư liệu đã cho thấy sự có mặt của yếu tố văn hóa Ấn Độ ( bia ký, tượng Phật)
Mình đã vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài này. Chắc chắn là không thể tránh khỏi thiếu sót, mong mọi người cho ý kiến, đóng góp bổ sung cho mình nhé!
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc C
Đã gửi:
Thứ 2 04/04/11 23:56gửi bởi enzyme
Hi bạn! tên đề tài của bạn là ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm, cụm từ "văn hóa Ấn Độ" chung chung quá. Sao bạn không giới hạn lại thay vì văn hóa Ấn Độ thì là Hindu giáo. Vì nếu mình ko nhầm thì kiến trúc và điêu khắc Chăm chủ yếu là ảnh hưởng của kiến trúc điêu khắc của Hindu giáo.
Chúc bạn thành công!
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc C
Đã gửi:
Thứ 3 05/04/11 0:54gửi bởi carrylinh
chào bạn,mình nghĩ ở cấp độ 0 bạn nên thay tên đi mình thấy nó không phù hợp lắm, tên đề tài khá rộng giống như bạn enzyme đã nói, và nếu có sơ đồ thì mình nghĩ sẽ thuận tiện hơn để mọi người có thể hiểu hơn. chúc bạn thành công...
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc C
Đã gửi:
Thứ 3 05/04/11 23:34gửi bởi skythienpham
enzyme đã viết:Hi bạn! tên đề tài của bạn là ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm, cụm từ "văn hóa Ấn Độ" chung chung quá. Sao bạn không giới hạn lại thay vì văn hóa Ấn Độ thì là Hindu giáo. Vì nếu mình ko nhầm thì kiến trúc và điêu khắc Chăm chủ yếu là ảnh hưởng của kiến trúc điêu khắc của Hindu giáo.
Chúc bạn thành công!
Cảm ơn enzyme rất nhiều về góp ý của bạn. Mình xin ghi nhận, nhưng sẽ không thể thay đổi tên đề tài được. Vì trong đề tài mình triển khai, ngoài Hindu giáo, thì nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc Chăm còn có ảnh hưởng của Phật giáo và Bà La Môn giáo nữa. Còn "kiến trúc và điêu khắc" thì mình đã sửa lại là "đền tháp". Thầy cũng đã góp ý cho mình trên lớp về cụm từ này. Mong góp ý của bạn!
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc C
Đã gửi:
Thứ 3 05/04/11 23:41gửi bởi skythienpham
Câu 2: Vận dụng PP Dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn.
carrylinh đã viết:chào bạn,mình nghĩ ở cấp độ 0 bạn nên thay tên đi mình thấy nó không phù hợp lắm, tên đề tài khá rộng giống như bạn enzyme đã nói, và nếu có sơ đồ thì mình nghĩ sẽ thuận tiện hơn để mọi người có thể hiểu hơn. chúc bạn thành công...
Về góp ý của carrylinh, theo bạn thì cấp độ 0 nên thay đổi tên. Mình đã suy nghĩ nhiều nhưng không biết phải đổi lại là gì bạn à. Vì nghiên cứu về đền tháp Chăm, về kiến trúc và điêu khắc của dân tộc Chăm, ta thấy rất rõ dấu ấn của tôn giáo ẩn sâu bên trong. Nếu có thể, mong carrylinh gợi ý cho mình về tên lĩnh vực nghiên cứu (Cấp độ 0) với nhé! Cảm ơn bạn rất nhiều.
Mình cũng sẽ đưa sơ đồ lên ngay dưới đây, bạn vào xem và góp ý nha!
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc C
Đã gửi:
Thứ 4 06/04/11 9:47gửi bởi Quang Tuan
Chào skythienpham thân mến! Theo tôi đây là một đề tài khá hay và rất nhiều khoa học đã nghiên cứu. Tuy nhiên, điêu khắc Chăm luôn là mối dẫn đường đến văn hóa tính ngưỡng, tôn giáo của văn hóa Chăm. Nếu tìm hiểu một cách nghiêm túc sẽ giúp người thực hiện đi sâu vào văn hóa Chăm mà vẫn không bị nhàm chán qua các hình tượng như chim thần raguda, bò thần nadin, vũ nữ apsara....đó là một sự hỗn tạp trong nghệ thuật tạo hình trên tháp Chăm. Vẫn biết trong quá trình tiến hành thì không thể tránh khỏi thiếu sót không nói gì chúng ta đang bước đầu đi vào lĩnh vực nghiên cứu văn hóa được xem là khó nghiên cứu và đang nhiều tranh cãi này. Và đặc biệt là chúng ta chỉ mới đang "tập bơi" sao cho đẹp, cho xa như GS. Trần Ngọc Thêm đã nói (tập bài giảng 2011. Phương Pháp Nghiên Cứu Văn Hóa Học"). Nên tôi có vài nhận xét về đề tài của skyphamthien như sau:
Thứ nhất: Cũng như nhiều người khác (trong đó có tôi) chưa thật sự "làm rõ ý đồ" của mình trong nghiên cứu. Khi nhìn vào sơ đồ phân tích của skyphamthien thật sự tôi thấy rất rối....Tôi không biết tác giả của đề tài đang đi đâu và làm gì?
Thứ hai: Nghệ thuật điêu khắc Chăm thật sự phát triển vào thế kỷ thứ 4, ở thế kỷ thứ I (192) Nghệ thuật điêu khắc của người Chăm chưa là gì cả nếu có thì sự ảnh hưởng không nhiều trong điêu khắc Chăm. Cho đến thế kỷ thứ VII nghệ thuật điêu khắc Chăm mới đạt đến đỉnh cao trong văn hóa Champa, lúc này ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đã lộ rõ "bộ mặt" của mình trong điêu khắc Champa. Hiện nay, điêu khắc Chăm đã "chết trong quá khứ" có gì mà nghiên cứu, có công trình điêu khắc mới nào trong thời hiện đại mà nghiên cứu. Ở đây chúng ta chỉ nghiên cứu những "phế tích" của điêu khắc Chăm mà thôi . Nên trong đề tài có lễ nên xem lại về thời gian.(skyphamthien 192 <--> Hiện đại).
Thứ ba: Đề tài của skyphamthien khá rộng. Nếu muốn nghiên cứu cần xác định rõ không gian (ví dụ như: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến kiến trúc và điêu khắc Chăm - trường hợp nghiên cứu "thánh địa Mỹ Sơn" chẳng hạn).....mình có vài ý kiến vậy thôi. Mong Skyphamthien xem lại và suy nghĩ thử xem nhé...Chúc skyphamthien thành công với đề tài của mình nhé.
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp C
Đã gửi:
Thứ 4 06/04/11 10:46gửi bởi skythienpham
Cảm ơn Quang Tuan đã đưa ra những góp ý hết sức chuyên môn cho đề tài của mình. Đúng như lời Quang Tuân nói, điêu khắc và cả kiến trúc Chăm thực sự phát triển và mang dáng dấp ảnh hưởng từ Ấn Độ bắt đầu từ thế kỷ thứ VII, nhưng sự phát triển và biến đổi của nó thì kéo dài theo một trục thời gian rất lâu, đến mãi cuối thế kỷ XVII thì mới có dấu hiệu của sự chững lại và suy thoái. Mình sẽ xem lại về mốc thời gian này.
Thứ 2, mình cũng đồng ý là điêu khắc Chăm, hiện giờ chỉ còn lại những phế tích, tuy nhiêu việc nghiên cứu trong giai đoạn hiện nay mình vẫn nghĩ là cần thiết chứ! Nghiên cứu, tìm hiểu những giá trị văn hóa cổ xưa là một phần không thể thiếu trên con đường phát triển của nhân loại, giúp ta hiểu và có hướng bảo tồn và trùng tu thích hợp những "phế tích" này cho con cháu mai sau. Liên quan đến việc "điêu khắc Chăm đã "chết trong quá khứ" có gì đâu mà nghiên cứu", mình nghĩ không hẳn là vậy. Làng gốm Bầu Trúc hiện nay cũng là một phần trong nghệ thuật điêu khắc Chăm đấy thôi.
Còn để "làm rõ ý đồ" trong việc nghiên cứu đề tài này, mình sẽ đưa ra đề cương chi tiết ngay sau đây. Rất mong những ý kiến đóng góp để đề tài của mình được tốt hơn.
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp Chăm
Đã gửi:
Thứ 4 06/04/11 10:50gửi bởi skythienpham
Bài tập 3: Lập đề cương cho đề tài.
DẪN LUẬN
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Lịch sử nghiên cứu
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
7. Bố cục của đề tài
CHƯƠNG 1: NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Những tiền đề lý luận
1.1.1. Khái quát đất nước con người Ấn Độ
1.1.1.1. Đất nước
1.1.1.2. Con người
1.1.2. Vài nét sơ lược nền văn hóa Ấn Độ
1.2. Những tiền đề thực tiễn
1.2.1. Định vị địa bàn cư trú dân tộc Chăm
1.2.2. Lịch sử hình thành Nhà nước Champa
Tiểu kết
CHƯƠNG 2: ẢNH HƯỞNG CỦA ẤN ĐỘ ĐẾN KIẾN TRÚC CHĂM
2.1. Phong cách cổ hay còn gọi là phong cách Mỹ Sơn E1 (thế kỉ thứ VIII), gồm ngôi đền Mỹ Sơn E1, Phú Hài.
2.2. Phong cách Hòa Lai (nửa đầu thế kỷ IX) gồm Hòa Lai, Mỹ Sơn F3, A2, C7
2.3. Phong cách kiến trúc Chăm ở Đồng Dương ( Quảng Nam)
2.4. Phong cách kiến trúc Chăm ở Mỹ Sơn ( Quảng Nam)
2.5. Phong cách chuyển tiếp giữa phong cách Mỹ Sơn A1 và phong cách Bình Định (đầu thế kỷ XI tới giữa thế kỷ XII), gồm Bình Lâm, Mỹ Sơn E1, Chiên Đàng, Pônagar, tháp Bánh Ít
2.6. Phong cách kiến trúc Champa ở Bình Định ( Thế kỷ 11 đến thế kỷ 13)
2.7. Phong cách muộn (đầu thế kỷ XIV tới đầu thế kỷ XVII), với Pô Klaung Garai, Pô Romê, Yang Praung
Tiểu kết
CHƯƠNG 3: ẢNH HƯỞNG CỦA ẤN ĐỘ ĐẾN ĐIÊU KHẮC CHĂM
3.1. Phong cách điêu khắc Đồng Dương
3.2. Phong cách điêu khắc Trà Kiệu
3.3. Phong cách điêu khắc Bình Định
Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Re: Ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ đến đền tháp Chăm
Đã gửi:
Thứ 4 06/04/11 11:52gửi bởi skythienpham
Câu 4: Tìm tài liệu tham khảo cho đề tài. Sử dụng Document map để sắp xếp tư liệu sao cho hợp lý nhất. Chụp ảnh trích đoạn đưa lên topic của mình trên DĐ.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trần Ngọc Thêm, Tìm về Bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Tp.HCM, 2001
2. Will Durant, Nguyễn Hiếu Lê dịch, Lịch sử văn minh Ấn Độ, Nxb Văn hóa Thông tin, 2003
3. Lương Ninh, Vương quốc Champa, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội, 2006
4. PGS. TS. Đinh Trung Kiên, Tìm hiểu nền văn minh Đông Nam Á, Nxb Giáo dục, 2007
5. Ngô Văn Doanh, Cao Xuân Phổ, Trần Thị Lý, Nghệ Thuật Đông Nam Á, Nxb Giáo dục, 2000
6. TS. Lê Đình Phụng, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật, số tháng 6 năm 2007
7. Hoàng Tâm Xuyên (chủ biên), Mười tôn giáo lớn trên thế giới, Nxb CTQGG, Hà Nội, 2000; tr.158,180
8. Trang web:
http://www.wikipedia.com.vn
9.
http://www.buddhismtoday.com/viet/vh/gi ... nhoaAn.htm10.
http://suhoctre.hisforum.net/t1522-topic11.
http://www.phanquocanh.com/index.php?op ... Itemid=101
Sử dụng Document map để sắp xếp tư liệu sao cho hợp lý nhất. Chụp ảnh trích đoạn đưa lên topic của mình trên DĐ.
