DIỄN ĐÀN VĂN HÓA HỌC

Phát triển đờn ca tài tử ở Tiền Giang
Đờn ca tài tử Nam bộ là một dòng nhạc dân tộc của Việt Nam đã hình thành và phát triển từ cuối thế kỉ 19, bắt nguồn từ nhạc lễ, Nhã nhạc cung đình Huế và văn học dân gian . Đờn ca tài tử là loại hình nghệ thuật dân gian đặc trưng của vùng Nam Bộ. Đờn ca tài tử đã từng có thời gian rất phát triển trong thế kỷ 19, đây là nghệ thuật của đàn và ca, do những người bình dân, thanh niên nam nữ nông thôn Nam Bộ hát ca sau những giờ lao động. Ngay nay, tuy phong trào đờn ca tài tử không còn thịnh hành như xưa do ảnh hưởng từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan nhưng với những gì độc đáo mà bản thân của loại nhạc này mang lại cho công chúng thì hiện nay nhà nước ta có chủ trương giữ gìn và phát huy trở lại phong trào này trong nhân dân, đặc biệt các vùng phía Nam.
Do đó, trong bài tập của mình, tôi xin chọn đề tài “Phát triển Đờn ca tài tử ở Tiền Giang” để phân tích như sau. Rất mong sự đóng góp của các bạn .
Bài tập 1:
* Xác định các cặp đối lập
1.Nhạc Trẻ >< Nhạc nước ngoài
2. Nhạc nước ngoài ><Đờn ca tài tử
3. Đờn ca tài tử >< Âm nhạc dân tộc thiểu số vùng cao
4. Đối tượng nghiên cứu nhiều hơn><ít được nghiên cứu hơn >< gần như rất ít được nghiên cứu
Nhạc trẻ>Nhạc nước ngoài> Đờn ca tài tử > Âm nhạc dân tộc thiểu số vùng cao
Đối tượng nghiên cứu chính là : Đờn ca tài tử

* Tính tương hiện:
- Trong nhạc trẻ vẫn có những giai điệu, hình ảnh, ca từ của nhạc đờn ca tài tử
- Trong đờn ca tài tử vẫn có những giai điệu, tình cảm trẻ trung,yêu đời của tuổi trẻ, những ước mơ, hy vọng.
* Tính tương hóa:
- Phát triển Nhạc trẻ quá một cách cực đoan sẽ làm mất đi những tư tưởng sâu sắc, độc đáo, đầy ý nghĩa giáo dục, sức sống của âm nhạc tồn tại theo thời gian do những ca từ của nhạc trẻ quá thực dụng, thiếu tính giáo dục cao đi ngược lại truyền thống văn hóa dân tộc.
- Cứ khăng khăng phát triển đờn ca tài tử chỉ với những bài nhạc, ca từ cũ, cách truyền đạt, phương tiện,bối cảnh bổ trợ không bổ sung sửa đổi cho phù hợp với cuộc sống giai đoạn hiện nay thì cũng sẽ không thể đáp ứng nhu cầu thưởng thức âm nhạc của những người thưởng thức âm nhạc thời nay.
* Tính hướng hòa: Đờn ca tài tử (âm tính) + Nhạc trẻ (dương tính) = Cần giữ gìn và phát huy nhạc Đờn ca tài tử bên cạnh phát triển dòng nhạc trẻ có định hướng (vừa âm vừa dương -> dung hòa). Làm sao trong phát triển Đờn ca tài tử cũng theo kịp thời đại ngày nay vì thời gian, không gian, chủ thể hiện nay cũng đã biến đổi ít nhiều so với trước; ví dụ như phục vụ đờn ca tài tử trong các tour du lịch (Đờn ca tài tử hướng đến hiện đại). Phát triển dòng âm nhạc trẻ cũng không làm mất đi bản sắc,truyền thống dân tộc, những giai điệu,nội dung, câu từ phù hợp thì cần phải giữ gìn và phát huy chứ không thể phủ nhận sạch trơn (Nhạc trẻ hướng về Đờn ca tài tử)

Bài tập 2: Cấu trúc của đề tài
“Phát triển đờn ca tài tử ở Tiền Giang”



- Có 3 từ khóa chính : Phát triển / Đờn ca tài tử/ Tiền Giang
- Cấu trúc ngữ pháp : Phát triển (định tố 1)/ Đờn ca tài tử(Danh từ trung tâm)/Tiền Giang (đinh tố 2)

Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến quý báu của các bạn để mình hiểu thêm bài và cùng nhau tiến bộ. Chân thành cảm ơn

em có góp ý về những cặp đối lập của để tài như sau:
âm nhạc hiện đại >< âm nhạc truyền thống
nhạc truyền thống nước ngoài (PT, vài nước PĐ) >< nhạc truyền thống VN
nhạc truyền thống mang tính đại chúng >< nhạc truyền thống cao cấp (?)
Cải lương >< nhã nhạc cung đình Huế.
Tiếp tục trao đổi anh Phước nhé

Chào anh Phước, đề tài của anh thực tiễn và rất gần với tình hình, yêu cầu phát triển đờn ca tài tư ở địa phương em nên em rất mong anh thực hiện tốt đề tài để tham khảo. Em có một ý kiến đóng góp trong trình bày đề tài của anh là :mục tiêu đề tài là Phát triển đờn ca tài tử chứ không phải là bảo tồn đờn ca tài tử nên trong giải quyết vấn đề em nghĩ mình nên tập trung nhiều cho mục tiêu này. Theo đó, trong mục tính hướng hòa có chút không ổn:
" * Tính hướng hòa: Đờn ca tài tử (âm tính) + Nhạc trẻ (dương tính) = Cần giữ gìn và phát huy nhạc Đờn ca tài tử bên cạnh phát triển dòng nhạc trẻ có định hướng (vừa âm vừa dương -> dung hòa). Làm sao trong phát triển Đờn ca tài tử cũng theo kịp thời đại ngày nay vì thời gian, không gian, chủ thể hiện nay cũng đã biến đổi ít nhiều so với trước; ví dụ như phục vụ đờn ca tài tử trong các tour du lịch (Đờn ca tài tử hướng đến hiện đại). Phát triển dòng âm nhạc trẻ cũng không làm mất đi bản sắc,truyền thống dân tộc, những giai điệu,nội dung, câu từ phù hợp thì cần phải giữ gìn và phát huy chứ không thể phủ nhận sạch trơn (Nhạc trẻ hướng về Đờn ca tài tử)".

Minh là Thu Thủy xin góp ý một vài chỗ cho đề tài của anh sau khi đã xem một vài góp ý của các bạn khác.
Thứ nhất, là cấu trúc đề tài của anh đã rất rõ ràng nhưng mình nghĩ rằng trong cấu trúc đã thiếu mất từ 'phát triển"- đây mới là từ khóa của đề tài chứ không phải từ "Đờn ca tài tử". Điều này có lẽ xuất phát từ khi anh xác định cấu trúc ngữ pháp sai chăng? Nó có 3 từ khóa như anh nói (Có 3 từ khóa chính : Phát triển / Đờn ca tài tử/ Tiền Giang) là chính xác rồi; nhưng ở phần cấu trúc ngữ pháp thì có lẽ anh nhầm. Từ "phát triển" không làm định tố cho từ "Đờn ca tài tử" mà trái lại "Đờn ca tài tử" làm túc từ (bổ tố) cho động từ "phát triển". Vì vậy lĩnh vực anh nghiên cứu thành ra không phải là chính "Đờn ca tài tử" mà là làm thế nào để phát triển nó trong bối cảnh hiện nay.
Thứ hai, từ những phân tích chủ quan ở trên mà mình cho rằng lĩnh vực anh nghiên cứu thuộc về Quản lý văn hóa (văn hóa ứng dụng) không phải là văn hóa nghệ thuật.
Anh thử suy nghĩ kĩ hơn và chúc anh làm đề cương thành công.

Mình đã xem qua các góp ý chân tình của các bạn, thật sự rất bổ ích , mình xin ghi nhận và chân thành cảm ơn chị Thủy, bạn Liễu, Diệu, Nga...đã đóng góp cho mình . Mong tiếp tục nhận được sự đóng góp của các bạn và các bạn khác trong lớp . Chúc sức khỏe các bạn

Chào Phước, Uyển góp ý 1 tý, theo Uyển nếu so sánh đờn ca tài tử với nhạc trẻ và nhạc nước ngoài thì hơi rộng và vênh. Còn nhạc xưa, nhạc tiền chiến, nhạc trữ tình,... thì sao? Theo Uyển Phước có thể so sánh đờn ca tài tử - miền Nam với ca trù - miền Bắc thì tương đồng hơn vì cùng loại hình. Phước xem thử nhé!

Sau khi đọc bài của anh Phước và ý kiến đóng góp của các bạn, Thanh cũng có một vài ý kiến mong rằng sẽ giúp cho anh Phước làm tốt đề tài và giúp chúng ta càng hiểu rõ hơn về phương pháp nghiên cứu văn hóa học qua môn học này.
- Về “xác định các cặp đối lặp”:
Theo Thanh, anh vonamphuoc không cần phải kể đến nhạc nước ngoài vì nhạc trong nước cũng đã có rất nhiều thể loại rồi, ta có thể chia thành nhạc trẻ, nhạc truyền thống (gồm cải lương, đờn ca tài tử, trữ tình,...) khi xác định các cặp đối lặp. Tôi có gợi ý như sau về các cặp đối lặp:
Nhạc hiện đại >< nhạc truyền thống, nhạc dân tộc
nhạc truyền thống >< nhạc dân tộc
đờn ca tài tử >< nhạc dân tộc thiểu số
Phổ biến rộng rãi >< Ít phổ biến hơn >< chưa được phổ biến lắm
- Về tính tương hóa thì Thanh nghĩ rằng những người đam mê nhạc trẻ trước thực trạng nhạc trẻ theo kiểu nhạc thị trường hiện nay đã chán nản và ngán ngẩm với các bài hát có nội dung nhảm nhí, vớ vẩn và bắt chước giai điểu, lối thể hiện của các bài hát nước ngoài. Do đó, họ sẽ dần chuyển thị hiếu của mình sang loại hình âm nhạc truyền thống và có chiều sâu như là cải lương và đờn ca tài tử. Ngược lại những người thích đờn ta tài tử thì bị tò mò với loại nhạc trẻ trung mà hiện nay đang làm áp đảo. Sự chuyển dần thị hiếu của khán giả từ loại hình âm nhạc này sang loại hình âm nhạc kia như vậy theo Thanh nghĩ mới là tính tương hóa.
- Còn phần tính tương hóa anh Phước trình bày, Thanh nghĩ anh nên bổ sung vào phần tính hướng hòa, vì khi đọc Thanh cảm nhận nó giống như là tính hướng hòa hơn thì phải, không khăng khăng phát triển một trong hai loại nhạc trẻ hay đờn ca tài tử, mà là dung hòa để phát triển.
- Về cấu trúc đề tài: ở cấp độ 2, phần không gian, cũng như bạn Thanhdieu, Thanh không hiểu lắm về cách đặt của anh, tại sao anh lại đặt Tiền Giang trong sự so sánh với Cà Mau và Tp.Hồ Chí Minh, đây có phải là chủ ý của anh? mong anh có thể giải thích để giải tỏa thắc mắc.

Chúc anh thành công với đề tài nói về quê hương của mình.

Chào bạn Phước ! Sau khi xem đề tài của bạn cùng các góp ý của các bạn, mình cũng xin có vài góp ý với bạn Phước. Trước tiên đây là một đề tài hay, mang tính thực tiễn cao bởi trong quá trình toàn cầu hóa, sự xâm thực của các yếu tố văn hóa ngoại lai đã ảnh hưởng không nhỏ tới văn hóa các dân tộc nói chung, việc định hướng bảo tồn là việc làm cấp bách hiện nay khi mà Nghệ thuật đờn ca tài tử đã được Unesco công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Cấu trúc của đề tài “Phát triển đờn ca tài tử ở Tiền Giang” ở mục cấp độ 1 (chủ thể) theo mình nên so sánh đờn ca tài tử với các loại hình nhạc truyền thống khác của Việt Nam như: hát Quan họ Bắc Ninh, hát Xoan... để thấy được mức độ bảo tồn, phát triển, tính hấp dẫn của mỗi loại hình. Ở cấp độ 2 (không gian) theo mình có thể so sánh đờn ca tài tử ở Tiền Giang (miền Tây Nam bộ) với đờn ca tài tử ở miền Đông Nam bộ hoặc Nam Trung bộ để thấy những đặc điểm chung, riêng nhằm định hướng phát triển.
Phước xem thử ý của mình nhé

"Tính tương hiện:
- Trong nhạc trẻ vẫn có những giai điệu, hình ảnh, ca từ của nhạc đờn ca tài tử
- Trong đờn ca tài tử vẫn có những giai điệu, tình cảm trẻ trung,yêu đời của tuổi trẻ, những ước mơ, hy vọng."


Em chưa rõ tính tương hiện lắm nhưng đọc chỗ này hơi thấy nó thế nào nhỉ
Theo em : Nhạc trẻ với giai điệu, hòa âm hiện đại nhưng nội dung vẫn hướng đến tình yêu, sức trẻ, quê hương....Trong đờn ca tài tử với giai điệu, dàn đờn theo hướng truyền thống nhưng cũng hướng đến ước mơ , tình yêu...
Chứ nhạc trẻ làm sao có giai điệu và ca từ của đờn ca tài tử dc
mà nhạc trẻ thì không có đờn ca tài tử ( hehe trừ pài Vọng cổ buồn)

Hoặc có thể trog nhạc đờn ca tài tử vẫn có những yếu tố mang tính hiện đại như dàn đờn có ghita phím lõm, vilolin (sau này nha).
Nhạc trẻ vẫn có những yếu tố mang tính truyền thốg ( như cách biểu diễn hiện này theo world music, hay một số nhóm mặt trời đỏ thể hiện nhạc trẻ nhưg dùng nhạc cụ dân tộc mà là các loại hay dùng trong ĐCTT như đàn tranh., cò...