DIỄN ĐÀN VĂN HÓA HỌC

Bài tập thực hành 1: Món ngon ngày Tết cổ truyền Việt Nam

1 Xác định từ khóa
- Món ngon
- Ngày Tết
- Việt Nam
2 Sử dụng phương pháp dịch lý

Xác định các cặp phạm trù đối lập

- Món ăn truyền thống >< Món ăn hiện đại
- Món có nước >< Món không có nước
- Món ăn làm từ lúa gạo >< Món ăn làm từ nguyên liệu khác
- Món ăn linh thiêng >< Món ăn dân dã

Tính tương hiện

Thành ngữ Việt Nam có câu Đói giỗ cha, no ba ngày Tết. Tết đến, dù nghèo khó đến đâu thì người ta cũng cố vay mượn, xoay xở để có đủ ăn trong ba ngày Tết sao cho "già được bát canh, trẻ có manh áo mới". Hơn thế nữa, dù có đói khát quanh năm thì đến Tết, mọi người mà nhất là trẻ em thường được ăn uống no đủ. Bữa ăn ngày Tết thường có nhiều món hơn, đủ chất hơn và sang trọng hơn bữa ăn ngày thường.Nào là bánh chưng, bánh tét, dưa món (củ kiệu), trái cây, bánh kẹo….

Tính tương hóa

Dù ai đi bất cứ đâu, làm gì đi nữa thì trong vài ba ngày Tết phải trở về nhà sum họp bên gia đình cùng người thân, gặp gỡ bà con hàng xóm…Trong những ngày Tết, mọi người quay quần bên nhau cùng thưởng thức không khí hương xuân và những thức ăn đã chuẩn bị trước; bánh chưng, bánh tét, giò chả….
Hầu hết gia đình của người Việt đều đặt bánh chưng lên bàn thờ gia tiên (dâng cúng tổ tiên) trong ba ngày Tết.Thể hiện lòng thành kính, mong muốn Tết đến xuân về tràn đấy hạnh phúc,ấm no,bình an....

Tính hướng hòa

Dù bao sự đổi thay của đất nước, những món ngon ngày Tết xưa đã dần mất đi để thay thế cho những món đặc sản thời hiện đại.Nhưng bánh chưng, dưa hành, thịt mỡ…vẫn mang đậm nét tinh hoa của dân tộc, là dấu ấn khó phai mờ trong tâm thức của người Việt, mà mỗi khi Tết đến xuân về không thể thiếu trong mỗi gia đình. Đó là sợi dây xuyên suốt trong chiều dài của lịch sử truyền thống văn hóa của người Việt Nam.
3 Sơ đồ cấu trúc

Mình thây đề tài của bạn rất hay, nhưng phần sơ đồ, ở cấp độ 2, mình chưa hiểu món hút là món gì? hay ý bạn muốn nói đến thuốc lá?, nếu là thuốc lá thì cũng không tương thích.
Thân mến

Mình có chút ý kiến!
Về tên đề tài: Thứ nhất về chữ "Món ngon", tết có món không ngon ư? (nên dùng từ "món ăn" trung tính hơn) Thứ 2, bạn định xét tất cả món ăn của các dân tộc khác trên đất nước Việt Nam, hay chỉ người Việt thôi?
Trong các cặp phạm trù đối lập của bạn có một cặp không nên dùng, đó là cặp: món ăn có nước><món ăn không có nước. Vì thực ra cặp phạm trù này không nói lên được gì cả, vì món ăn cổ truyền ngày tết của người Việt có bánh chưng, bánh tét, cũng có canh khổ qua mà!
Với cặp đối lập cuối cùng món ăn linh thiêng><món ăn dân dã: mình thấy từ chưa được đối nhau, nếu linh thiêng thì phải là trần tục, nếu dân dã thì phải là cao cấp, hay gì gì đó.
Khi phân tích tính tương hiện, tương hóa, hướng hòa cũng chưa thấy bạn nói rõ về các cặp đối lập này. Mình nghĩ bạn nên phân tích rõ hơn!
Về sơ đồ, cũng có thắc mắc giống chị Diễm, hì hì, thấy có phần không ổn, nhất là thời gian??? Sẽ đóng góp ý kiến phần này sau ha!
Đó là chút ý kiến thiển cận của mình! ^^

Mình có chút ý kiến về sơ đồ cấu trúc của bạn, ở cấp độ 0 mình nghĩ nên để là Ẩm thực ngày tết, không biết là có hợp lý hơn không nhỉ?

Cảm ơn tất cả các bạn đã góp ý chân thành!!
Lúc xác định các cặp đối lập thì ta thấy bánh chưng, bánh tét, mứt...thuộc tính khô (món ăn không có nước hay hàm lượng nước rất ít trong món ăn đó) còn canh khổ qua, thit kho trứng....thuộc tính nước (món ăn có nước với hàm lượng nước nhiều).
Còn cặp linh thiêng><dân dã thì có tính chất linh thiêng >< có tính chất dân dã (hay trần tục:những gì bình thường trong cuộc sống con người (khái niệm trong từ điển tiếng việt)).Có lẽ nên thay cặp Trần tục là hợp lí nhất.
Ở cấp độ 2 ta thấy ăn là đưa chất dạng rắn vào cơ thể, uống là đưa chất dạng lỏng vào cơ thể,hút là đưa chất dạng khí vào cơ thể (Ví dụ như: hút thuốc lào, hút thuốc rê, hút thuốc lá....)

Em đồng ý ý kiến của bạn ngocanh là không nên đề "món ngon", có thể đề món ăn ngày Tết hoặc ẩm thực ngày Tết theo như chị thaihoatk cũng được, cho trung tính hơn. Nếu để "món ngon", sau này ở phần định nghĩa em nghĩ anh sẽ gặp khó khăn đó. Ở sơ đồ, cấp độ 1 phần chủ thể đi ra từ món ăn ngày Tết, phần "món hút" em thấy không hẳn thuộc món ăn ngày Tết, ngày thường người ta cũng phì phèo thuốc lá hoặc rít thuốc lào sòng sọc đấy thôi, hi.

Em cũng hơi thắc mắc tí xíu là sao lại phân chia món ăn khô với món ăn nước trong ẩm thực ngày Tết để làm gì vậy anh, có "ẩn ý" gì không, cho em biết với, hehe.

Phần phân tích 3 tính của phương pháp dịch lý em thấy đúng là cũng chưa rõ nét lắm. Theo em nghĩ phần này phải đi từ các mặt "đối nhau chan chát" rồi phân tích sao cho nó có sự hòa hợp, cân bằng, chuyển hóa lẫn nhau như âm và dương vậy.

Em thắc mắc nên đóng góp vài ý kiến nhỏ nhỏ vậy thôi nha, đề tài thú vị (có liên quan đến ẩm thực là thấy hấp dẫn liền ah ^_^) chúc anh sớm có một bài làm hoàn thiện nha.

Bạn nên cân nhắc lại tên Chủ đề bài viết, nó không xứng tầm để phân tích dưới góc nhìn văn hoá. Có thể thay bằng:"Mâm cỗ ngày Tết cổ truyền của người Việt thời hội nhập" thì có nhiều vấn đề về văn hoá vùng, miền để viết. Nội dung của đề tài chắc sẽ phong phú và nâng tầm với vốn kiến thức mà bạn đã có. Theo mình nhận hấy, những ngày tết thì phần lớn, món nào cũng kinh khủng cả, nhất là món hút kể cả uống của bạn đấy. Chúc thưởng thức nhiều món ngày tết để viết bài tốt nhé.

Theo mình tên đề tài không phù hợp với nội dung...chúng ta nên đổi tên đề tài khác cho phù hợp chặt chẽ hơn

Bài tập thực hành 3
I. DẪN NHẬP
1. Lí do chọn đề tài
Tết Nguyên Đán (Tết Cả) là lễ hội lớn nhất trong các lễ hội truyền thống Việt Nam từ hàng ngàn đời nay, là điểm giao thời giữa năm cũ và năm mới; giữa một chu kỳ vận hành của đất trời, vạn vật cỏ cây.
Tết Nguyên Đán Việt Nam từ buổi "khai thiên lập địa" đã tiềm tàng những giá trị nhân văn thể hiện mối quan hệ giữa con người với thiên nhiên, vũ trụ qua bốn mùa Xuân-Hạ-Thu-Đông và quan niệm "ơn trời mưa nắng phải thì" chân chất của người nông dân cày cấy ở Việt Nam... Tết còn là dịp để mọi người Việt Nam tưởng nhớ, tri ân tổ tiên, nguồn cội; giao cảm nhân sinh trong quan hệ đạo lý và tình nghĩa xóm làng.
Người Việt Nam có tục hằng năm mỗi khi Tết đến lại trở về sum họp dưới mái ấm gia đình. Nhiều người muốn được thăm viếng mồ mả và khấn vái trước bàn thờ tổ tiên. Nhiều người cũng muốn thăm lại nơi họ đã từng sinh sống với gia đình trong thời niên thiếu.
Đối với nhiều người xuất thân từ nông thôn, kỷ niệm thời niên thiếu có thể gắn liền với giếng nước, mảnh sân nhà. "Về quê ăn Tết" đã trở thành thành ngữ chỉ cuộc hành hương về nơi cội nguồn.
Với mong muốn tìm hiểu thêm nét đẹp truyền thống của dân tộc ta trong những ngày Tết, thông qua những món ăn truyền thống để hiểu thêm nền văn hóa của đất nước chúng ta, nền bản sắc dù trải qua bao biến cố của lịch sử vẫn không phai mờ trong kí ức của mỗi người.
2. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu về các món ăn truyền thống nhằm cung cấp thêm những kiến thức chuyên sâu về cội nguồn của văn hóa dân tộc được biểu trưng qua các món ăn. Hương vị cuộc sống, tinh hoa dân tộc được kết tinh trong đó. Mặt khác thông qua cách kết hợp những món ăn từ dân dã đến hiện đại giúp cho chúng ta hiểu rõ hơn về cách thức sống, tận dụng môi trường tự nhiện để làm giàu hơn, phong phú hơn đời sống sinh hoạt của con người.
3. Lịch sử vấn đề
Đã có có rất nhiều công trình nghiên cứu, khảo cứu của nhiều người, bởi từ lâu ăn đã là một phần không thể thiếu của sự sống của con người. Ăn được xếp vào 1 trong 4 cái khoái của con người.
Các công trình nghiên cứu của các hoc giả, tác giả:

a) Hướng dẫn nấu ăn ngày Tết – Trần Trung Vương, 23/01/2013
b) Nhữn món ăn truyền thông ngày Tết xứ Huế - Đoàn Hữu Hùng, 08/02/2012
c) Bước đầu tìm hiểu một số món ăn đặc sản xứ Thanh, Luận văn tốt nghiệp Đại học, Nguyễn Thị Thảo, 2010.
d) Tìm hiểu những nét tương đồng và dị biệt trong các món ăn đặc trưng ngày Tết của chủ thể các quốc gia Đông Nam Á, Nguyễn Ngọc Loan, 2010.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là bao gồm các món ăn truyền thống và sự biến đổi của nó trong cuộc sống hiện nay của người Việt. Đặc trưng của các món ăn và ý nghĩa của nó. Mặc dù có sự đổi thay rất lớn trong cuộc sống hiện nay nhưng các món ăn không bị mất đi mà ngày càng có thêm nhiều.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Ý nghĩa khoa học: Đề tài sẽ cung cấp thêm tư liệu nghiên cứu về văn hóa thông qua các món ăn truyền thống , nguồn tri thức dâ gian quan trọng. Qua đó có cái nhìn tổng thể về cuộc sống sinh hoạt, ứng xử của cư dân Việt. Đề tài mang đến nguồn kiến thức, tri thức cho những nhà làm văn hóa.
Ý nghĩa thực tế: Đề tài cung cấp thêm kiến thức về ẩm thực Việt,…cho những nhà đầu tư mong muốn mở dịch vụ ăng uống (trong lĩnh vực nhà hàng- khách sạn) đưa sản phẩm ăn uống đến gần hơn với khách hàng của mình.
6. Phương pháp nghiên cứu và tài liệu
Phương pháp so sánh : dùng để so sánh sự giống và khác nhau trong các món ăn để từ đó tìm ra được nét khác biệt, tính giá trị của nó.
Phương pháp phân tích hệ thống: đề tài được chia ra nhiều cấp độ, nhiều cấu trúc từ đó xem xét từ nhiều góc độ khác nhau để thực hiện sao cho hiệu quả.
Phương pháp tiếp cận liên nghành: thông qua tư liệu của các nghành khoa học khác tìm ra đặc điểm tối ưu, có độ chính xác cao.
7. Bố cục của luận văn
Bố cục của luận văn chia làm 3 chương
Chương I CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1 Một số khái niệm
1.2 Một số món ăn ngày Tết cổ truyền của người Việt
1.3 Ý nghĩa một số món ăn
Chương II QUAN NIỆM VỀ ĂN VÀ DẤU ẤN NÔNG NGHIỆP TRONG MÓN ĂN
2.1 Quan niệm về ăn
2.2 Nghệ thuật ẩm thực
2.2.1 Tính tổng hợp
2.2.2 Tính mực thước
2.3 Quan hệ biện chứng âm dương
Chương III CÁCH ỨNG XỬ CỦA NGƯỜI VIỆT TRONG CÁC MÓN ĂN
2.1 Ca dao, tục ngữ, câu đối về các món ăn
2.2 Sự bảo lưu các món ăn
2.3 Gía trị các món ăn ngày Tết
KẾT LUẬN
MỤC LỤC
PHỤ LỤC
Bài tập thực hành 4
Sử dụng công cụ Document map


Sử dụng công cụ tìm kiếm

Cái mô hình chèn lên không thấy nay em gửi lại



Thông qua mô hình này chúng ta thấy mối quan hệ giữa các thành tố gốm có 3 và 4 yếu tố.
Quan hê có 3 yếu tố giữa các thành tố
Món ăn- Viêt Nam-Ít nước
Món ăn- Việt Nam- Hiện đại
Món ăn- Hiện đại-Lễ Tết
Món ăn-Nhiều nước-Lễ Tết
Món ăn-Ít nước –Ngày thường
Món ăn- Truyền thống-Ít nước
Món ăn-Truyền thống-Các nước khác
Món ăn- Nhiều nước-Các nước khác
Món ăn- Việt Nam- Ngày thường
Món ăn- Việt Nam- Truyền thống …

Quan hệ có 4 yếu tố giữa các thành tố
Món ăn-Việt Nam-Ít nước- Truyền thống
Món ăn-Việt Nam-Ít nước- Hiện đại
Món ăn-Truyền thống-Nhiều nước-Các nước khác….