Bài tập 3: Vận dụng kiến thức đã học định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài đã chọn ( Sử dụng Document map đề sắp xếp tư liệu sao cho hợp lý, chụp ảnh và đưa lên topic 4r)I. Dẫn nhập
1. Lý do chọn đề tàiChửi là một hiện tượng văn hóa mang tính phổ quát có mặt ở khắp nơi trên Thế giới. Chỗ nào có con người là chỗ đó có chửi, cho dù họ sử dụng những ngôn ngữ khác nhau, từ ngữ khác nhau nhưng cùng chung mục đích là thể hiện phản ứng bất bình trước những khó khăn, mâu thuẫn trong cuộc sống. Đó là cách phổ biến nhất để con người giải tỏa và cân bằng cảm xúc, và cũng là cách để giải quyết vấn đề, cho dù cách giải quyết này có thể dẫn tới những cách thức khác nặng nề hơn như đánh nhau (bằng tay chân, vũ khí), kiện tụng, thậm chí là chiến tranh… Trong chửi có nhiều loại, nhiều mức độ, đặc biệt và gây phản cảm nhất là hình thức chửi tục, chửi bậy. Mục đích của việc này không chỉ để thể hiện thái độ bất bình một cách gay gắt mà còn mang tính chất sỉ nhục, xúc phạm, hạ uy tín người bị chửi. Vì số lượng người sử dụng hình thức chửi tục, chửi bậy rất nhiều, nên nhìn chung hầu khắp các xã hội đều đánh đồng chửi tục, chửi bậy với chửi nói chung, và vì thế hiện tượng chửi được xem như một hiện tượng phi văn hóa cần lên án, nghiêm cấm và xử phạt ở nhiều quốc gia. Nhưng, theo ý kiến của tôi, chửi thề, chửi tục chỉ là một bộ phận nhỏ trong chửi nói chung, không phải ngẫu nhiên mà hiện tượng này đã trở thành một hiện tượng văn hóa phổ quát, bản thân nó mang đầy đủ những đặc trưng về tính giá trị, tính lịch sử, tính nhân sinh và là một bộ phận trong hệ thống văn hóa. Người Việt Nam không chỉ chửi nhiều, mà còn chửi rất hay, có phải chăng vì họ xấu tính? vì họ thích mâu thuẫn? vì họ hiếu chiến? Tại sao một đất nước có nguồn gốc nông nghiệp lúa nước hiền hòa, trọng tình, trọng văn… lại chửi nhiều như thế? Đó là câu hỏi làm động lực để tôi lựa chọn đề tài này để nghiên cứu. Tìm hiểu một nền văn hóa bắt nguồn từ những hiện tượng tưởng chừng như phi giá trị có khi sẽ giúp chúng ta khám phá thêm những điều hay, thú vị.
2. Mục đích nghiên cứuMục đích của việc nghiên cứu lý giải và nhìn nhận hiện tượng này ở Việt Nam như một bộ phận có quan hệ chặt chẽ với các thành tố khác trong hệ thống văn hóa Việt Nam.
3. Lịch sử nghiên cứu vấn đềTrên Thế giới, việc nghiên cứu về ngôn ngữ tục thì khá nhiều, được tập trung chú ý vào khoảng thập niên 70, 80 của thế kỷ XX và hiện nay được các nhà ngôn ngữ học, xã hội học, tâm lý học đi sâu vào nghiên cứu như một đề tài khoa học mới. Chủ yếu là các tài liệu tiếng Anh, đặc biệt là tiếng Hoa chiếm đa số. Tuy nhiên, như đã trình bày ở trên, ngôn ngữ tục hay chửi tục chỉ là một bộ phận nhỏ trong hiện tượng chửi nói chung, đồng thời các nghiên cứu trên đều đứng trên góc độ ngôn ngữ, xã hội để nghiên cứu, nên những tài liệu trên chỉ mang tính chất tham khảo, không thể xem như những công trình nghiên cứu chính thức về hiện tượng Chửi, một hiện tượng mang tính phổ quát trên thế giới.
Ở Việt Nam , Hiện tượng chửi của người Việt cũng đã được nghiên cứu tuy chưa nhiều và phổ biến. Năm 1968, Nguyễn Văn Trung lần đầu đề câp đến hiện tượng nói tục, chửi thề trong cuốn “Ngôn ngữ và thân xác” nhưng cũng chỉ là bước đầu, mang tính chất liệt kê, phân loại dưới góc độ ngôn ngữ. Tác giả này cũng cho rằng “Có lẽ không có dân tộc nào trên thế giới văng tục, chửi tục nhiều và hay như dân tộc Việt Nam. Đó là một hiện tượng rất phổ thông trong ngôn ngữ hằng ngày và cũng rất phong phú vì gồm rất nhiều lối văng tục, chửi tục, sử dụng rất nhiều chất liệu khác nhau để xây dựng câu chửi, nhưng cũng nhằm rất nhiều ý nghĩa, kể cả ý nghĩa tôn giáo. Do đó, văng tục, chửi tục là một vấn đề quan trọng đòi hỏi một công trình kê khai có hệ thống để giải thích khoa chửi tục của người Việt Nam.” Như vậy ông cũng là người đầu tiên đề xuất cần có những nghiên cứu đúng đắn về hiện tượng này ở Việt Nam. Theo lời của Nguyễn Văn Trung, cùng thời gian này, vị linh mục Trương Đình Hòe cũng đã có một luận án tiến sĩ ở Paris về Ý nghĩa tôn giáo của chửi tục Việt Nam nhưng chúng tôi chưa tiếp cận được tài liệu này nên chưa thể kiếm chứng cũng như có được thông tin chính xác.
Tiếp đến, nhà văn Võ Phiến cũng bàn đến vấn đề này trong hai bài viết đăng trên tạp chí Bách Khoa năm 1968 là “Chửi” và “Từ chuyện chửi tục”. Trong hai bài viết này, Võ Phiến cho rằng Chửi chính là một biểu hiện đặc sắc của dân tộc tính Việt Nam, nó có giá trị cao đẹp hơn nhiều so với những dân tộc chuyên đánh nhau và giết chóc. Tôi cho rằng, tuy bài viết này đã phân tích hiện tượng chửi ở Việt Nam một cách rất chi tiết, nhưng chưa có những dẫn chứng cụ thể, khoa học, ít nhiều còn mang tính chủ quan. Tuy vậy, đây là tài liệu quan trọng cho việc thực hiện đề tài này .
Ở góc độ cấu trúc ngôn ngữ, bài viết đáng chú ý là Đặc trưng ngôn ngữ - văn hóa trong các lối chửi của người Việt của Nguyễn Thị Tuyết Ngân được đăng trên Tạp chí Ngôn ngữ số 1, năm 1993 đã nghiên cứu sâu và rất kỹ lưỡng về các hình thức chửi của người Việt, cấu trúc của ngôn ngữ được sử dụng. Tuy nhiên, bài viết này chưa đi sâu vào khía cạnh văn hóa của hiện tượng.
Năm 2008, luận văn thạc sĩ của Trần Duy Khương (Trần Ngọc Thêm hướng dẫn) với đề tài Hiện tượng sử dụng ngôn từ tục dưới góc nhìn văn hóa học. Đây có thể xem là công trình nghiên cứu có liên quan đến hiện tượng chửi dưới góc độ văn hóa, vì ngôn từ tục được sử dụng khá nhiều trong các lối chửi của người Việt. Tuy nhiên phạm vi và đối tượng nghiên cứu của đề tài này tương đối rộng, bao gồm cả Việt Nam, Trung Hoa trong so sánh đối chiếu với phương Tây. Bên cạnh đó, đề tài cũng chưa chú trọng việc khai thác, tìm hiểu về hiện tượng này trong cuộc sống, mối quan hệ của hiện tượng với những thành tố trong hệ thống văn hóa Việt Nam.
Bên cạnh đó trên các trang báo, tạp chí điện tử, diễn đàn trên internet, ta cũng có thể dễ dành tìm ra những bài viết nhỏ, những chủ đề tranh luận về “văn hóa chửi của người Việt” hay “ Nghệ thuật chửi của người Việt”…
Những điều này chứng tỏ, việc nghiên cứu hiện tượng này một cách nghiêm túc và khoa học là một việc cần thiết để hiểu rõ nền văn hóa nơi mình đang sống.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứuNhư tên đề tài, đối tượng nghiên cứu chính là Hiện tượng chửi của người Việt . Chửi xét theo cấu trúc bao gồm từ chửi, câu chửi và bài chửi. Ngôn ngữ là cái phát triển hằng ngày, hằng giờ, do đó sẽ khó khăn trong việc thống kê toàn bộ những từ ngữ, câu cú, bài chửi của người Việt, nên luận văn sẽ chỉ tập trung vào đối tượng chính là những cấu trúc chửi phổ biến ở hầu khắp các vùng miền, hoặc những biến thể của từ khi qua địa phương khác.
Phạm vi nghiên cứu: về không gian, công trình giới hạn trong quốc gia Việt Nam, trong quá trình nghiên cứu sẽ thực hiện việc so sánh với phương Tây để làm nổi bật những đặc trưng trong lối chửi của người Việt. Về thời gian: khoanh vùng trong thời kỳ hiện đại, đặc biệt là từ phong trào Thơ Mới năm 1932 với việc chữ Quốc ngữ thay thế chữ Hán trên mọi ấn phẩm. Các nhà văn Việt nam cũng đã sử dụng lối chửi, cách chửi của dân gian như một nguyên liệu cho những sáng tác của mình và đã đem lại thành công trong việc khắc họa những bức tranh xã hội thực tế. Về chủ thể: lựa chọn người Kinh làm đại diện cho văn hóa Việt Nam để khảo sát.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễnHiện tượng chửi là hiện tượng phổ quát, nhưng không phải ai cũng hiểu và nhìn nhận nó một cách khách quan như một thành tố của hệ thống văn hóa dân tộc. Hầu hết đều cho rằng đó là hiện tượng phi văn hóa và cần được hạn chế và ngăn cấm. Nhưng nếu nghĩ như vậy, vô hình chung đã thu hẹp giá trị và nhìn nhận chủ quan về hiện tượng. Công trình nghiên cứu này nếu thành công sẽ mang lại cách nhìn nhận mới hơn, bao quát, khách quan hơn về hiện tượng, đồng thời góp phần vào việc khai mở nét mới trong bản sắc văn hóa Việt Nam.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệuCông trình được thực hiện dựa trên
- phương pháp nghiên cứu liên ngành
- phương pháp tổng hợp, diễn dịch
- phương pháp so sánh
- phương pháp hệ thống
- phương pháp loại hình
Với nguồn tư liệu phong phú qua những bài chửi, câu chửi, từ chửi phổ biến trong dân gian, những tư liệu văn chương vô cùng phong phú qua các thời kỳ.
7. Bố cục luận vănĐề tài dự kiến gồm bốn chương, ngoài phần mở đầu và kết luận
Chương 1: Những vấn đề chung – nôi dung chính là đưa ra những khái niệm, cơ sở lý luận và thực tiễn giúp cho người đọc dễ dàng trong việc tiếp nhận những nội dung tiếp theo
Chương 2: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa nhận thức – nghiên cứu hiện tượng này từ góc độ nhận thức của người Việt về con người, về các mối quan hệ xã hội
Chương 3: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa tận dụng – nghiên cứu cách người Việt tận dụng hiện tượng này trong cuộc sống
Chương 4: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa đối phó – nghiên cứu cách người Việt đối phó với hiện tượng này trong cuộc sống
Chương 5: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa lưu luyến – Chửi được thể hiện trong những bài văn, bài thơ, ca dao tục ngữ, câu đố …
II. Nội dungMở đầu
Chương 1: Những vấn đề chung
1.1 Khái niệm chửi
1.1.1 Định nghĩa
1.1.2 Phân loại
1.1.3 Tính giá trị và phi giá trị
1.2 Đặc trưng ngôn ngữ
1.2.1 Từ chửi
1.2.2 Câu chửi
1.2.3 Bài chửi
Tiểu kết
Chương 2: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa nhận thức
2.1 Trong nhận thức về con người
2.2 Trong nhận thức về quan hệ xã hội
Tiểu kết
Chương 3: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa tận dụng
3.1 Công cụ giải tỏa cảm xúc
3.2 Công cụ đo lường gián tiếp thái độ của đối tượng bị chửi
3.3 Tạo sự khác biệt, chứng tỏ bản thân
3.4 Công cụ đánh giá (của người nghe)
Tiểu kết
Chương 4: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa đối phó
4.1 Nói giảm, nói tránh, lược từ
4.2 Viết tắt chữ cái đầu
4.3 Nói lái
4.4 Quy định các biện pháp chế tài, nội quy
Chương 5: Hiện tượng chửi của người Việt nhìn từ văn hóa lưu luyến
5.1 Trong dân gian
5.1.1 Trong ca dao tục ngữ
5.1.2 Câu đố
5.1.3 Câu đối
5.2 Trong thơ ca, văn chương
Tiểu kết
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Phụ lục
III. Những chuẩn bị cho việc thực hiện luận vănHướng thực hiện đề tài
Kế hoạch làm việc
Tài liệu tham khảo
IV. Thông tin cá nhân (họ tên, địa chỉ, số điện thoại, email cá nhân)
