PHÂN LOẠI BỐI CẢNH PHIM BẰNG PHƯƠNG PHÁP LOẠI HÌNH
Đã gửi: Thứ 4 31/07/13 11:24Trong phim, câu chuyện diễn ra trên rất nhiều bối cảnh, ví dụ từ trong nhà, ra đường, lên xe bus, xuống trạm xe, đi bộ trên hè phố, vào sảnh cao ốc văn phòng, trong thang máy, vào phòng làm việc…
Trung bình một phim có số bối cảnh lên tới hàng trăm, bộ phân thư ký trường quay phải mất khoảng 3 tuần để phân loại, lọc bối cảnh, sắp xếp, ghi chú với nhiều thứ khác đi kèm như phục trang, hóa trang, phụ kiện, ánh sáng…v.v.. để cho ra bảng phân loại bối cảnh.
Từ bảng này, nhà sản xuất và đạo diễn tiến hành sắp xếp lịch quay phim sao cho hợp lý nhất, khoa học nhất, tiết kiệm nhất.
Lần này, thử tiến hành công việc phân lọai bối cảnh theo một phương pháp loại hình.
I. PHÂN LOẠI:
1/ Bước 1: Phân loại theo địa lý
Định vị tọa độ CTK cho từng bối cảnh để xác định:
_ Chủ thể: Bối cảnh của nhân vật nào: A, B, C, D, giới tính, tuổi tác, địa vị, chức vụ, cá tính, vai trò nhân vật trong phim…
_ Thời gian: Bối cảnh vào thời kỳ nào : Năm nào, thời nào, mùa nào, giờ nào…
_ Không gian: Bối cảnh ở đâu: Nội thành, ngoại ô, vùng sông nước, vùng núi, ngoài trời, trong nhà…
Ví dụ:
Bối cảnh nhóm1: Miền Tây
Bối cảnh nhóm 2: Saigon
Bối cảnh nhóm 3: Đà Lạt
Bối cảnh nhóm 4: Nha Trang
Bối cảnh nhóm 5: Các bối cảnh lẻ .v.v..
2/ Bước 2: Phân loại theo đặc điểm
Ví dụ: Trong nhóm 1, Miền Tây sẽ chia thành nhiều cụm bối cảnh nhỏ
Cụm sông nước / Cụm cánh đồng / Cụm rừng tràm / Cụm nhà các nhân vật ..v.v..
3/ Bước 3: Phân loại theo tính chất
Tùy theo tính chất cần khai thác ở bối cảnh vào mùa nào, thời gian nào: ngày, đêm, sáng sớm, chiều tà, góc nào, khai thác chủ yếu ở điểm nào, có các yếu tố nào đặc biệt không như mùa hoa nở, mùa lúa, mùa gặt, đêm trăng, sương mai… mà ở mỗi cụm, mỗi bối cảnh lại phân loại ra theo tính chất.
Ví dụ 1:
Phân loại từ ngoài vào trong hoặc từ trên xuống dưới:
Cụm sông nước:
_ Mùa nước thường
* Khi nước lớn : Liệt kê các bối cảnh : Nhà ông A, chòi bà B , quán cô C …
* Khi nước ròng : Liệt kê các bối cảnh : Quán cô C, nhà ông A, chòi bà B …
_ Mùa nước nổi
* Đầu mùa nước nổi : Liệt kê các bối cảnh : Ghe cô D, đầu cầu E, bến sông X
* Cuối mùa nước nổi : Liệt kê các bối cảnh : Nhà ông A, chòi bà B, ghe cô D…
Ví dụ 2:
Chia theo từ trong ra: nghĩa là lấy 1 bối cảnh chẻ nhỏ, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, liên quan tới thiết bị, kỹ thuật, nhân sự…
Nhà ông A:
_ Nước thường: Ngày, đêm/ Hiện tại, quá khứ/ Có trăng, không trăng/ có kỹ xảo, không kỹ xảo/ có mưa, không mưa…
_ Nước nổi : Ngày, đêm / Hiện tại, 20 năm trước, 3 năm trước, trong mơ…
_ Mùa lúa chín, mùa Tết, ngày đặc biệt: cưới hỏi , tang ma, giỗ chạp
4/ Bước 4: Phân loại theo thực tế
Giả sử khi đi chọn bối cảnh thực tế, vào rừng tràm Trà Sư, nhìn thấy ngôi nhà nào đó gần giống như nhà của nhân vật A, đạo diễn và nhà sản xuất muốn quay ở đây, thì thư ký trường quay lập tức phân loại bối cảnh lại theo thực tế, chuyển các ghi chú bối cảnh nhà A từ cụm cư dân vào cụm rừng tràm.
Việc này gọi là phân loại theo thực tế hiện trường, còn một loại khác có tên là phân loại theo thực tế lịch quay.
* Những bối cảnh lẻ:
Mỗi bối cảnh chỉ một vài cảnh đơn giản như nhân vật đi về nhà phải ngang qua chợ hay trường học, người ta gộp nhiều bối cảnh lẻ như vậy vào một nhóm, khi đi chọn cảnh, đánh dấu vị trí các bối cảnh được chọn trên bản đồ để sắp xếp các bối cảnh có khoảng cách địa lý gần nhau vào 1 ngày quay để giảm thời gian di chuyển.
Ví dụ: Nhà thờ Đức Bà, Dinh Độc lập, Nhà văn hóa thanh niên, Hội nhà báo… vào cùng 1 ngày quay.
* Dựa vào một bối cảnh đã chọn:
Ví dụ: Chọn Bưu điện TP
- Sau đó nhìn chọn các bối cảnh lẻ còn lại xung quanh khu vực bưu điện TP sao cho không phải di chuyển
vd: Chọn thêm trường Hòa Bình, Diamond Plaza, công viên, dinh Độc lập, sở văn hóa…
- Hoặc quyết định thay đổi bối cảnh cho tiện mà không ảnh hưởng chuyện phim.
vd: Nhân vật A mua bong bóng ở đường Nguyễn Huệ đổi thành mua bong bóng ở trước nhà thờ Đức Bà…
II. LẬP BẢNG
Sau khi hoàn tất việc phân loại các bối cảnh, các thư ký lập thành bảng như sau:
1. Loại bảng 1: Theo bối cảnh
Ví dụ : Bối cảnh nhà ông A
_ Các cảnh Ngày : Mùa nước thường, nước nổi, ngày mưa, mùa Tết, gặt…
_ Các cảnh Đêm: không trăng, trăng sáng, đám tiệc, mưa, bom đạn …
2. Loại bảng 2 : Cụm bối cảnh
Nhiều bảng loại 1 ghép lại thành bảng loại 2
Ví dụ: Nhà ông A, nhà bà B , quán cô C chung 1 cụm bối cảnh là trong 1 ngôi làng.
3. Loại bảng 3: Kỹ xảo
4. Loại bảng 4: Hiệu ứng đặc biệt
Ví dụ: Mưa, đường ướt, nhớt, tai nạn, nhà cháy, bom đạn…
III. SO SÁNH
Dựa trên các bảng đã lập, nhà sản xuất, đạo diễn phân tích, phân loại bối cảnh theo các tiêu chí sau:
- Khoảng cách: Xa - gần so với nơi xuất phát là Hãng phim
- Tình trạng: Đúng mùa hay trái mùa hoa vụ, quay liền hay chờ đợi, thời gian bao lâu?
- Lịch diễn viên: Đây là khâu khó sắp xếp nhất, nhưng nều vận dụng phương pháp này sẽ có hiệu quả tốt.
- Hướng tìm bối cảnh: Thành phố, đồng bằng, biển, Đông, Tây, Nam, Bắc...
- Ngoại cảnh – phim trường: Sẳn có – dựng mới, cải tạo, chỉnh sửa nhiều hay ít, chi phí?
Dựa trên các phân tích chi tiết thực tế này nhà sản xuất và đạo diễn đi tìm, chọn bối cảnh.
Thông thường, một bối cảnh phải xem khá nhiều nơi, chụp ảnh , quay phim, ghi lại các chi tiết sẳn có rất cẩn trọng, kể cả hướng gió, hướng sáng. Sau khi về, lại lập bảng so sánh giữa các nơi khác nhau của cùng 1 bối cảnh dự tính, chỉ ra các thông số tốt nhất.
Ví dụ : Bối cảnh nhà ông A, có 4 nơi tốt nhất, lập bảng so sánh theo các tiêu chí:
_ Bối cảnh: Phù hợp bao nhiêu điều cần thiết, số lượng cần cải tạo chỉnh sửa.
_ Ánh sáng: Đẹp nhất từ hướng nào, mấy giờ, yếu tố gây hỏng, cần bao nhiêu thiết bị?
_ Điện, nước: 2 pha, 3 pha, máy nổ, loại máy nổ, tình hình sử dụng nước, nhà vẹ sinh?
_ Di chuyển: Di chuyển bằng bao nhiêu loại phương tiện để tới đó, thời gian? ( Xe, tàu, cầu khỉ, lội...)
_ Khí hậu: Vào từng mùa, từng thời điểm trong ngày: thoáng mát, nóng, hầm, mưa, gió, bão, lụt…
_ Nơi tập trung & nghỉ: Có hay không? Sức chứa? Cụ thể: sân, võng, phòng, ghế…
_ Gia chủ: Thân thiện, khó tính, có người già, người bệnh, con nhỏ…
_ Khu vực: Chính quyền, cư dân, tệ nạn, an ninh…
_ Bối cảnh cộng thêm: Xung quanh đó có thể thêm bao nhiêu bối cảnh khác?
_ Giá thuê: Thuê hay được cho mượn, quà đáp lễ, tiệc, nhậu?
Sau khi so sánh, phân tích, nhà sản xuất và đạo diễn đưa ra quyết định chọn những nơi nào làm bối cảnh chính. Lúc đó bộ phận thiết kế bắt đầu công đoạn xây dựng bối cảnh cho phim.
Bài tập 8
HVCH.K13B
Nguyễn Mỹ Khanh
Trung bình một phim có số bối cảnh lên tới hàng trăm, bộ phân thư ký trường quay phải mất khoảng 3 tuần để phân loại, lọc bối cảnh, sắp xếp, ghi chú với nhiều thứ khác đi kèm như phục trang, hóa trang, phụ kiện, ánh sáng…v.v.. để cho ra bảng phân loại bối cảnh.
Từ bảng này, nhà sản xuất và đạo diễn tiến hành sắp xếp lịch quay phim sao cho hợp lý nhất, khoa học nhất, tiết kiệm nhất.
Lần này, thử tiến hành công việc phân lọai bối cảnh theo một phương pháp loại hình.
I. PHÂN LOẠI:
1/ Bước 1: Phân loại theo địa lý
Định vị tọa độ CTK cho từng bối cảnh để xác định:
_ Chủ thể: Bối cảnh của nhân vật nào: A, B, C, D, giới tính, tuổi tác, địa vị, chức vụ, cá tính, vai trò nhân vật trong phim…
_ Thời gian: Bối cảnh vào thời kỳ nào : Năm nào, thời nào, mùa nào, giờ nào…
_ Không gian: Bối cảnh ở đâu: Nội thành, ngoại ô, vùng sông nước, vùng núi, ngoài trời, trong nhà…
Ví dụ:
Bối cảnh nhóm1: Miền Tây
Bối cảnh nhóm 2: Saigon
Bối cảnh nhóm 3: Đà Lạt
Bối cảnh nhóm 4: Nha Trang
Bối cảnh nhóm 5: Các bối cảnh lẻ .v.v..
2/ Bước 2: Phân loại theo đặc điểm
Ví dụ: Trong nhóm 1, Miền Tây sẽ chia thành nhiều cụm bối cảnh nhỏ
Cụm sông nước / Cụm cánh đồng / Cụm rừng tràm / Cụm nhà các nhân vật ..v.v..
3/ Bước 3: Phân loại theo tính chất
Tùy theo tính chất cần khai thác ở bối cảnh vào mùa nào, thời gian nào: ngày, đêm, sáng sớm, chiều tà, góc nào, khai thác chủ yếu ở điểm nào, có các yếu tố nào đặc biệt không như mùa hoa nở, mùa lúa, mùa gặt, đêm trăng, sương mai… mà ở mỗi cụm, mỗi bối cảnh lại phân loại ra theo tính chất.
Ví dụ 1:
Phân loại từ ngoài vào trong hoặc từ trên xuống dưới:
Cụm sông nước:
_ Mùa nước thường
* Khi nước lớn : Liệt kê các bối cảnh : Nhà ông A, chòi bà B , quán cô C …
* Khi nước ròng : Liệt kê các bối cảnh : Quán cô C, nhà ông A, chòi bà B …
_ Mùa nước nổi
* Đầu mùa nước nổi : Liệt kê các bối cảnh : Ghe cô D, đầu cầu E, bến sông X
* Cuối mùa nước nổi : Liệt kê các bối cảnh : Nhà ông A, chòi bà B, ghe cô D…
Ví dụ 2:
Chia theo từ trong ra: nghĩa là lấy 1 bối cảnh chẻ nhỏ, phân tích các yếu tố ảnh hưởng, liên quan tới thiết bị, kỹ thuật, nhân sự…
Nhà ông A:
_ Nước thường: Ngày, đêm/ Hiện tại, quá khứ/ Có trăng, không trăng/ có kỹ xảo, không kỹ xảo/ có mưa, không mưa…
_ Nước nổi : Ngày, đêm / Hiện tại, 20 năm trước, 3 năm trước, trong mơ…
_ Mùa lúa chín, mùa Tết, ngày đặc biệt: cưới hỏi , tang ma, giỗ chạp
4/ Bước 4: Phân loại theo thực tế
Giả sử khi đi chọn bối cảnh thực tế, vào rừng tràm Trà Sư, nhìn thấy ngôi nhà nào đó gần giống như nhà của nhân vật A, đạo diễn và nhà sản xuất muốn quay ở đây, thì thư ký trường quay lập tức phân loại bối cảnh lại theo thực tế, chuyển các ghi chú bối cảnh nhà A từ cụm cư dân vào cụm rừng tràm.
Việc này gọi là phân loại theo thực tế hiện trường, còn một loại khác có tên là phân loại theo thực tế lịch quay.
* Những bối cảnh lẻ:
Mỗi bối cảnh chỉ một vài cảnh đơn giản như nhân vật đi về nhà phải ngang qua chợ hay trường học, người ta gộp nhiều bối cảnh lẻ như vậy vào một nhóm, khi đi chọn cảnh, đánh dấu vị trí các bối cảnh được chọn trên bản đồ để sắp xếp các bối cảnh có khoảng cách địa lý gần nhau vào 1 ngày quay để giảm thời gian di chuyển.
Ví dụ: Nhà thờ Đức Bà, Dinh Độc lập, Nhà văn hóa thanh niên, Hội nhà báo… vào cùng 1 ngày quay.
* Dựa vào một bối cảnh đã chọn:
Ví dụ: Chọn Bưu điện TP
- Sau đó nhìn chọn các bối cảnh lẻ còn lại xung quanh khu vực bưu điện TP sao cho không phải di chuyển
vd: Chọn thêm trường Hòa Bình, Diamond Plaza, công viên, dinh Độc lập, sở văn hóa…
- Hoặc quyết định thay đổi bối cảnh cho tiện mà không ảnh hưởng chuyện phim.
vd: Nhân vật A mua bong bóng ở đường Nguyễn Huệ đổi thành mua bong bóng ở trước nhà thờ Đức Bà…
II. LẬP BẢNG
Sau khi hoàn tất việc phân loại các bối cảnh, các thư ký lập thành bảng như sau:
1. Loại bảng 1: Theo bối cảnh
Ví dụ : Bối cảnh nhà ông A
_ Các cảnh Ngày : Mùa nước thường, nước nổi, ngày mưa, mùa Tết, gặt…
_ Các cảnh Đêm: không trăng, trăng sáng, đám tiệc, mưa, bom đạn …
2. Loại bảng 2 : Cụm bối cảnh
Nhiều bảng loại 1 ghép lại thành bảng loại 2
Ví dụ: Nhà ông A, nhà bà B , quán cô C chung 1 cụm bối cảnh là trong 1 ngôi làng.
3. Loại bảng 3: Kỹ xảo
4. Loại bảng 4: Hiệu ứng đặc biệt
Ví dụ: Mưa, đường ướt, nhớt, tai nạn, nhà cháy, bom đạn…
III. SO SÁNH
Dựa trên các bảng đã lập, nhà sản xuất, đạo diễn phân tích, phân loại bối cảnh theo các tiêu chí sau:
- Khoảng cách: Xa - gần so với nơi xuất phát là Hãng phim
- Tình trạng: Đúng mùa hay trái mùa hoa vụ, quay liền hay chờ đợi, thời gian bao lâu?
- Lịch diễn viên: Đây là khâu khó sắp xếp nhất, nhưng nều vận dụng phương pháp này sẽ có hiệu quả tốt.
- Hướng tìm bối cảnh: Thành phố, đồng bằng, biển, Đông, Tây, Nam, Bắc...
- Ngoại cảnh – phim trường: Sẳn có – dựng mới, cải tạo, chỉnh sửa nhiều hay ít, chi phí?
Dựa trên các phân tích chi tiết thực tế này nhà sản xuất và đạo diễn đi tìm, chọn bối cảnh.
Thông thường, một bối cảnh phải xem khá nhiều nơi, chụp ảnh , quay phim, ghi lại các chi tiết sẳn có rất cẩn trọng, kể cả hướng gió, hướng sáng. Sau khi về, lại lập bảng so sánh giữa các nơi khác nhau của cùng 1 bối cảnh dự tính, chỉ ra các thông số tốt nhất.
Ví dụ : Bối cảnh nhà ông A, có 4 nơi tốt nhất, lập bảng so sánh theo các tiêu chí:
_ Bối cảnh: Phù hợp bao nhiêu điều cần thiết, số lượng cần cải tạo chỉnh sửa.
_ Ánh sáng: Đẹp nhất từ hướng nào, mấy giờ, yếu tố gây hỏng, cần bao nhiêu thiết bị?
_ Điện, nước: 2 pha, 3 pha, máy nổ, loại máy nổ, tình hình sử dụng nước, nhà vẹ sinh?
_ Di chuyển: Di chuyển bằng bao nhiêu loại phương tiện để tới đó, thời gian? ( Xe, tàu, cầu khỉ, lội...)
_ Khí hậu: Vào từng mùa, từng thời điểm trong ngày: thoáng mát, nóng, hầm, mưa, gió, bão, lụt…
_ Nơi tập trung & nghỉ: Có hay không? Sức chứa? Cụ thể: sân, võng, phòng, ghế…
_ Gia chủ: Thân thiện, khó tính, có người già, người bệnh, con nhỏ…
_ Khu vực: Chính quyền, cư dân, tệ nạn, an ninh…
_ Bối cảnh cộng thêm: Xung quanh đó có thể thêm bao nhiêu bối cảnh khác?
_ Giá thuê: Thuê hay được cho mượn, quà đáp lễ, tiệc, nhậu?
Sau khi so sánh, phân tích, nhà sản xuất và đạo diễn đưa ra quyết định chọn những nơi nào làm bối cảnh chính. Lúc đó bộ phận thiết kế bắt đầu công đoạn xây dựng bối cảnh cho phim.
Bài tập 8
HVCH.K13B
Nguyễn Mỹ Khanh
