(PPNCKH) VĂN HÓA "IE" CỦA NGƯỜI NHẬT

[Huong Thuy Nguyen]

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu văn hóa và văn hóa trong khu vực
Giảng viên: GS.TSKH TRẦN NGỌC THÊM
HV: Nguyễn Đoàn Hương Thuỷ - Lớp CAH đợt 1/2012
................................................................................................................................................................
BÀI TẬP TUẦN 1 (BÀI 1 + 2) VĂN HÓA "IE" CỦA NGƯỜI NHẬT BẢN

Văn hóa Nhật Bản là văn hóa của các “Đạo” – “Dou” – là con đường hướng cho người học có thể đi theo, học hỏi hay tự nghiên cứu về một lĩnh vực nào đó chứ không phải là những quy tắc cứng nhắc ép buộc mọi người phải tuân theo.
Văn hóa kinh doanh là một nội dung rất quan trọng khi nghiên cứu về Nhật Bản. Một nước có nền kinh tế đứng thứ hai trên thế giới thì văn hóa kinh doanh luôn được mọi người quan tâm. Tùy theo mỗi giai đoạn sẽ có một loại hình , một “văn hóa” khác nhau. Tuy nhiên văn hóa “IE” thì đã, đang và sẽ luôn tồn tại trong quan niệm và hình thức kinh doanh của người Nhật Bản. Tìm hiểu về văn hóa “IE” để thấy rằng: dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, thời đại lịch sử nào, lĩnh vực nào thì nguyên tắc “Con người” luôn được đưa lên trung tâm.
1. Chọn đề tài ( phạm vi): Văn hóa “IE” của người Nhật Bản
2. Xác định các cặp phạm trù đối lập:
 Cá nhân >< tập thể
 Gia đình >< công ty
 Văn hóa “đóng” >< văn hóa “mở”
 Mục đích duy trì văn hóa “ie” >< cách thể hiện văn hóa “ie”
 Nguyên nhân của văn hóa “ie” >< mục đích của văn hóa “ie”

3. Nghiên cứu từng vặp đối lập (kiểm tra tính tương hiện, tương hóa, hướng hòa)

 Tương hiện : trong cái này có cái kia
A. Cá nhân >< tập thể:
• Từng cá nhân cố gắng xây dựng, làm tốt việc của mình để xây dựng một tập thể tốt nhất có thể. Khi tập thể tốt thì không thể không có sự nỗ lực của từng cá nhân.
• Cá nhân làm việc chỉ biết đến lợi ích của tập thể, không còn là lợi ích của cá nhân nữa. Thành công của cá nhân là thành công của tập thể.
B. Gia đình >< công ty:
• Văn hóa “ tuyển dụng trọn đời” “lương theo thâm niên” nên từng cá nhân coi công ty như gia đình, xây dựng và bảo vệ, chăm chút cho công ty như gia đình thứ 2 của mình. Và các công ty – cũng cố gắng đưa ra các chính sách để các cá nhân cống hiến cho công ty, cảm thấy công ty là ngôi nhà thứ 2 của chính mình.
C. Văn hóa “đóng” >< văn hóa “mở”:
• Văn hóa “ie” giúp cho nên văn hóa của nhật bản và kinh tế của nhật bản phát triển qua giai đoạn khó khăn , tạo nên giai đoạn thần kỳ và các tập đoàn kinh tế.
• Nhưng đồng thời cũng lỗi thời nên dần thay đổi các chính sách: trả lương theo thâm niên, tuyển dụng trọn đời thay bằng các chính sách “tăng lương, tăng chức” theo năng lực để làm mới bộ máy nhân sự phù hợp hơn.

 Tương hóa: cái này phát triển mạnh thành cái kia
• Khi các cá nhân cảm thấy yên ổn, có thể chuyên tâm làm việc giúp cho công ty phát triển vì biết các công ty sẽ đảm bảo cho cuộc sống của mình và gia đình.
• Khi công ty phát triển mạnh thì sẽ có chính sách ưu đãi cho các nhân viên cống hiến và gắn bó lâu năm, ghi nhận cố gắng của họ theo năm tháng, đảm bảo cuộc sống của nhân viên của mình. Công ty phát triển cao đến một mức độ thì sẽ ghi nhận công sức của nhân viên, có chế độ ưu đại đặc biệt.

 Hướng hòa: 2 hướng phát triển vận động trở về cái trung tâm cân bằng
• Để công ty phát triển cần nhân viên lao động hết mình thì nhân viên cũng cần công ty ghi nhận. Hai mặt này tồn tại song song với nhau.
• Nếu mục đích của cả hai bên không thể dung hòa, cân bằng thì không thể phát triển.
4. Sử dụng phương pháp Dịch lý để phân tích đề tài
- Từ khóa: Đề tài “Văn hóa “IE” của người Nhật” có 3 từ khóa là “ Văn hóa” “IE” và “người Nhật”.
- Cấu trúc ngữ pháp: Văn hóa “IE” (DTTT) của người Nhật ( Định tố)
- Cấu trúc đề tài: [Định vị đối tượng nghiên cứu] + nhìn nhận vấn đề dưới góc độ văn hóa học
- Cấu trúc cấp hệ:

[Lê Thị Hồng Nga]

Xin góp ý với bạn về tên đề tài
Tiêu chuẩn để chọn tên đề tài là phải cụ thể, rõ ràng, nhưng tên đề tài của bạn khó hiểu đối với nhiều người.
Khi mới đọc tựa đề mình nghĩ ngay "IE" là Internet Explorer, nhưng đọc phần nội dung thì mình thấy không phải như ý mình hiểu, hỏi vài người họ cũng ko biết, vậy là mình phải hỏi bác Google mới biết rằng bạn đang nói đến Japanese family system trong kinh doanh
Vậy sao bạn không dịch luôn sang tiếng Việt cho dễ hiểu?
Dù sao cũng chúc mừng bạn đã hoàn thành bài tập sơm nhé

[Huong Thuy Nguyen]

Cảm ơn phản hồi của bạn. Nhưng mình không dịch ra được vì đây là một từ của tiếng nhật, "IE" là nhà, gia đình nên bản thân nó là danh từ riêng và đại diện cho một loại hình văn hóa kinh doanh, một hình thức kinh doanh - như bạn tìm hiểu thêm trên google.
Cũng như bạn nói nó lạ - nên mới tìm hiểu ^_^. Hy vọng là bạn có hứng thú với đề tài này và tìm hiểu thêm.

[Huong Thuy Nguyen]

Một ý kiến của mình là: "Tiêu chuẩn để chọn tên đề tài là phải cụ thể, rõ ràng, nhưng tên đề tài của bạn khó hiểu đối với nhiều người." Tên đề tài có nội dung ngắn gọn, rõ ràng là tìm hiểu về văn hóa, không gian là nhật bản còn thời gian thì trong giai đoạn phát triển thần kỳ đến nay - mình nghĩ là đủ đáp ứng yêu cầu khi chọn tên đề tài mang tính học thuật.

Còn khó hiểu theo ý bạn thì có thể chỉ là đầu tiên do lạ lẫm. Nhưng tìm hiểu rồi sẽ không vấn đề gì. Cảm ơn bạn đã trao đổi

[nguyễn thị quỳnh]

tên đề tài khiến người ta tò mò đấy. Tuy nhiên, em đang băn khoăn vì sao chữ IE lại phải đặt trong ngoặc kép, và em thấy lẫn lôn giữa tương hiện và tương hoá khi chị phân tích đề tài này

[Huong Thuy Nguyen]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 3:

CÂU 1: ĐỊNH VỊ ĐỐI TƯỢNG CHO ĐỀ TÀI ĐÃ CHỌN




CÂU 2: LẬP ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT CHO ĐỀ TÀI ĐÃ CHỌN
1. Lý do chọn đề tài
- Sau khi chiến tranh kết thúc, nền kinh tế của Nhật Bản hoàn toàn bị phá huỷ, suy sụp và đổ nát. Tuy nhiên chỉ sau 20 năm tiến hành tái thiết thì Nhật Bản đã vươn lên thành một quốc gia có nền kinh tế phát triển vượt bậc với những thành tựu to lớn như: nền kinh tế hồi phục vượt và phát triển hơn cả trước chiến tranh trở thành nước đứng thứ 2 trên thế giới, công nghiệp và nông nghiệp phát triển đồng đều, ngành dịch vụ phát triển mạnh, an ninh xã hội được cải thiện...
Để đạt được kết quả đó thì bí quyết nằm ở chính phương thức kinh doanh độc đáo của Nhật Bản.
- Phương cách đó được các nước phương Tây Âu – Mỹ gọi là “kinh doanh kiểu Nhật Bản” hay “Kinh doanh mang tính Nhật Bản”: phương thức kinh doanh tích cực chạy theo việc áp dụng kỹ thuật, lý luận, tư tưởng kinh doanh của các nước phát triển Âu – Mỹ nhưng được xây dựng và thực hiện trên nền tảng của văn hoá Phương Đông với các trụ cột chính là: tuyển dụng suốt đời, chế độ thâm niên và lập hiệp hội theo từng xí nghiệp – ba trụ cột chính tạo nên “Phương thức kinh doanh gia đình – Phương thức kinh doanh IE” nổi tiếng của Nhật Bản.

2. Mục đích:
- Mục đích: tìm hiểu về văn hoá kinh doanh Nhật Bản: nguồn gốc xuất phát điểm, cách thức vận hành, những ưu điểm và hạn chế và những đặc trưng so với văn hoá kinh doanh phương Tây.

3. Phạm vi nghiên cứu
- Phạm vi nghiên cứu: về chủ thể là văn hoá “IE”, không gian là Nhật Bản và văn hoá kinh doanh còn thời gian sẽ tập trung gói gọn trong giai đoạn tái thiết sau khi kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai. Các giai đoạn trước và sau chiến tranh thế giới thứ hai cũng như văn hoá kinh doanh của Âu – Mỹ sẽ được nhắc đến để so sánh, đối chiếu làm rõ hơn.

4. Lịch sử nghiên cứu:
- Về kinh tế của Nhật Bản thì đại đa số các vấn đề quan tâm nghiên cứu là: chiến lược kinh doanh của Nhật Bản như trong cuốn “Khoa học quản lý và quản trị doanh nghiệp tại Nhật Bản” của tác giả Takahashi Yoshiaki được nhóm tác giả Nguyễn Thu Hằng dịch hay các bài viết trong các tạp chí nghiên cứu về Đông Bắc ,Á con đường CNH – HDH của Nhật Bản, chính sách kinh tế của Nhật Bản, các tập đoàn Zaibatsu… mà hầu như chưa có công trình nghiên cứu nào về văn hoá kinh doanh của Nhật Bản nói chung và văn hoá kinh doanh “IE” của Nhật Bản nói riêng.
- Đề tài “Văn hoá “IE” của Nhật Bản” đã được các nhà nghiên cứu tại Nhật Bản trong các lĩnh vực về nhân học, dân tộc học, xã hội học đã dành rất nhiều thời gian, tâm huyết để nghiên cứu lý giải về sự thần kỳ và rút ra một kết luận rất quan trọng: thành công của Nhật Bản không phải là học tập phương Tây, không phải là tinh thần “Thoát Á Nhập Âu”, không phải là tinh thần Samurai mà chính là nguồn gốc văn hoá phương Đông. Chính những truyền thống trung thành, lãnh chúa vua tôi, văn hoá phương Đông đã làm nên văn hoá kinh doanh đặc biệt của Nhật Bản: văn hoá IE chỉ có riêng Nhật Bản.

5. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu:
Phương pháp: dịch lý, hệ thống, tổng hợp và so sánh
Nguồn tư liệu: các bài viết trên báo, tạp chí, luận văn về văn hóa kinh doanh nhật bản

6. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn:
Những nghiên cứu về văn hóa kinh doanh Nhật Bản rất nhiều nhưng chủ yếu về: những điểm cần lưu ý, những nguyên tắc, nguyên tắc quản lý doanh nghiệp ...nhưng chủ yếu nhìn từ góc độ một nhà quản lý, một nhà kinh tế học. Còn nghiên cứu về văn hóa kinh doanh theo góc nhìn văn hóa, lý giải từ góc độ văn hóa phương đông để rút ra nguyên nhân thành công của nền kinh tế nhật bản.
Từ đó, rút ra bài học dành cho Việt Nam - một nước cũng có chung gốc văn hóa lúa nước, văn hóa phương Đông, thuộc khu vực Đông Bắc Á con đường thành công khi xây dựng các tập đoàn lớn, tập đoàn đa quốc gia khi hiện tại vấn nạn lớn nhất của Việt Nam là tham nhũng, quản lý không hiệu quả....

7. Bố cục của đề tài:
Đề tai ngoài phần Dẫn nhập, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo thì bao gồm 3 chương.
Chương 1: Tổng quan về văn hoá IE của Nhật Bản
Chương 2: Đặc trưng của văn hoá IE
Chương 3: Những thành công và hạn chế - rút ra bài học cho Việt Nam
Trong chương 1 sẽ tổng hợp các thông tin về văn hoá IE của người Nhật: tại sao gọi là văn hoá IE, nguồn gốc xuất phát, quá trình hình thành và phát triển…
Chương 2 sẽ nêu lên các đặc trưng của văn hoá IE. Đây cũng là chương chính của bài tiểu luận khi tập trung phân tích, giải quyết các cặp phạm trù đối lập nhau như: cá thể và tập thể, cá nhân và công ty, gia đình và công ty, nguyen nhân hình thành và hình thức tồn tại, văn hoá IE và văn hoá phương Tây.
Chương 3 sẽ rút ra kết luận về những thành công, thất bại của hình thức kinh doanh, quản lý này. Từ đó rút ra kết luận cho Việt Nam.

[Huong Thuy Nguyen]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 4

CÂU 1: Sưu tầm tư liệu đa ngành, đa công cụ, đa ngôn ngữ, đa chủng loại, đa phương tiện một cách hệ thống phục vụ cho đề tài NCKH đã chọn ( trên DĐ công bố danh sách và đường dẫn)

TÀI LIỆU TIẾNG VIỆT
Tài liệu sách:
1. Tiểu luận: Văn hóa giao tiếp trong kinh doanh của người Nhật Bản http://tailieu.vn/doc/tieu-luan-van-hoa ... 26573.html
2. GS. TS Mai Ngọc Chừ, Một số đặc điểm của văn hóa Nhật Bản, Văn hóa & Ngôn ngữ Phương Đông, NXB Phương Đông, 2009
3. GS. TS Mai Ngọc Chừ, Các giá trị Nhật Bản xét từ cung cách ứng xử của người Nhật, Văn hóa & Ngôn ngữ Phương Đông, NXB Phương Đông, 2009
4. GS. TS Mai Ngọc Chừ, Khái quát về văn hóa Phương Đông – Khu vực Đông Bắc Á, Văn hóa & Ngôn ngữ Phương Đông, NXB Phương Đông, 2009
5. Bài giảng của GS TOI GODA trong học phần Nhân học văn hóa, IE và Văn hóa kinh doanh Nhật Bản – kết thúc tái thiết sau chiến tranh, giải thể, thay da đổi thịt.
6. Huỳnh Phương Anh, “Nhóm lãnh đạo” – một đặc điểm văn hóa – chính trị Nhật Bản thời kỳ Minh Trị (1868 – 1912), Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 3(133) 3-2012.
7. Trần Thị Vinh, Nhìn lại lịch sử Nhật Bản thế kỷ XX: những vấn đề cơ bản của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 9(115) 9-2010
8. Dương Minh Tuấn, Một số đặc điểm chủ yếu về sự phát triển của nông nghiệp trong quá trình công nghiệp hóa của Nhật Bản, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 9(115) 9-2010.
9. Trần Thị Vinh, Nhật Bản và chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1018) sự lựa chọn chiến tranh và những tác động lịch sử, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 10(128) 10-2011.
10. Nguyễn Thu Hằng, Văn minh khai hóa và sự thay đổi lối sống của người Nhật dưới thời Minh Trị, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 9(127) 9-2011.
11. Dương Minh Tuấn, Chính sách cải cách tài chính – tiền tệ của Nhật Bản sau cuộc khủng hoảng tài chính 2008 – 2009, Tạp chí Nghiên cứu Đông Bắc Á, số 10(116) 10-2010.
Tài liệu internet
1. Một số nét văn hóa kinh doanh tại nhật http://www.vietrade.gov.vn/kien-thuc-ki ... -nhat.html
2. Văn hóa kinh doanh Nhật Bản http://www.nhatban.net/ttnb/a0139.html
3. Những bài học từ văn hóa doanh nghiệp Nhật Bản http://www.misa.com.vn/tabid/91/newsid/ ... t-Ban.aspx
TÀI LIỆU TIẾNG NHẬT
1. 江川、日本形企業システムと平成不況、www.asia-u.ac.jp/kokusai/Kiyou.files/pdf...1/egawa.pd
2. 田中修、世界経済危機と契機資本主義の多様性を考える、第１６話、日本への視点（６）－「イエ社会」論②https://www.mof.go.jp/pri/research/special_report/f02_2011_03.pdf
3. 水田明男、戦後日本の社会・経済システムに関するー考祭：比較経済論的分析、論文3/97、http://ir.library.osaka-u.ac.jp/dspace

CÂU 2: Sử dụng Document Map để sắp xếp tư liệu sao cho hợp lý nhất, chụp ảnh đưa lên topic của mình trên DĐ

[Huong Thuy Nguyen]

CÂU 3 ( BÀI 4): BÌNH LUẬN VỀ VIỆC SƯU TẦM VÀ KHAI THÁC TƯ LIỆU TRONG VHNVVTNB
Tài liệu được sưu tầm thực sự rất công phu và có hiệu quả trong việc cung cấp tư liệu cho cuốn sách rất tốt.
Tư liệu thuộc dạng tranh, ảnh được sưu tầm rất công phu, cho người đọc có cái nhìn tổng quan, chân thực về cuộc sống của người Miền Tây Nam Bộ không chỉ là những lý thuyết suông ( tranh, ảnh về các giáo phái, các đạo…) Mong muốn là sẽ có nhiều hình ảnh minh họa hơn nữa để cuốn sách trở thành tư liệu cho những người nào chưa biết đến vùng tây nam bộ.
Tuy nhiên khi các số liệu được đưa ra thông qua các biểu đồ thì không có phần câu hỏi được nêu ra trong phần phụ lục. Nếu có thêm bảng hỏi được cung cấp thì người đọc sẽ hiểu rõ hơn về kết quả được công bố.

CÂU 3 (BÀI 3): BÌNH LUẬN VỀ ĐỀ CƯƠNG VHNVVTNB
Đề cương của cuốn sách được xây dựng theo phương pháp hệ thống: Xây dựng theo hệ thống KCT – xác định chủ thể, không gian và thời gian rất rõ ràng.
Bên cạnh việc xác định theo hệ tọa độ KCT thì cuốn sách được chia bố cục khá rõ ràng: nhìn nhận văn hóa tiểu vùng tây nam bộ theo góc nhìn văn hóa. Góc nhìn văn hóa thì chia ra là: văn hóa nhận thức và văn hóa ứng xử. Trong văn hóa nhận thức có nhận thức về môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Trong văn hóa ứng xử có ứng xử với tự nhiên và xã hội, môi trường. Ngoài ra còn có ứng xử với ăn, mặc, ở, đi lại…. => Cuốn sách được lên đề cương chi tiết rất chặt chẽ và hầu như đã bao quát hết tất cả các mặt, nội dung trong đời sống xã hội.
Tuy nhiên trong chương III phần VHUX với mội trường tự nhiên thì đưa ra các nội dung chính là: đất, nước, khí hậu, thời tiết, động vật và thực vật…. thì em có thắc mắc tại sao không có LỬA vì với một vùng đất mới, hoang sơ thì lửa là một phần rất quan trọng không thể thiếu trong cuộc sống

[Huong Thuy Nguyen]

Bài số 7

[Huong Thuy Nguyen]

BÀI TẬP SỐ 8