VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI VIỆT Ở AN GIANG

gửi bởi **Mai Thị Minh Thuy** » Thứ 4 19/02/14 12:04

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu Văn hóa học và Văn hóa trong Khu vực học
Giảng viên: GS.TS. Trần Ngọc Thêm

BÀI TẬP 1:

1. Các cặp phạm trù đối lập:
- Cái thiêng >< cái trần tục
- Tín ngưỡng >< mê tín dị đoan
- Tín ngưỡng truyền thống >< sự giao lưu và tiếp biến văn hóa

2. Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa tín ngưỡng của người Việt

3. Kiểm tra đề tài bằng phương pháp dịch lí:
3.1. Tính tương hiện:
- Trong các hoạt động tín ngưỡng có những hình thức biến tướng trở thành mê tín dị đoan. Mê tín dị đoan trở thành một đặc điểm tiêu cực trong hoạt động tín ngưỡng.
- Trong vấn đề tín ngưỡng của người Việt ở An Giang chịu nhiều ảnh hưởng từ các tộc người đồng cư như Hoa, Khmer. Yếu tố tín ngưỡng của người Hoa, Khmer được người Việt tiếp biến với những hình thức mang dáng dấp riêng của mình.
- Tín ngưỡng của người Việt ở An Giang được kế thừa từ truyền thống của tổ tiên trước khi Nam tiến. Quá trình giao lưu và tiếp biến văn hóa làm cho những yếu tố truyền thống trong tín ngưỡng của người Việt ở An Giang bị biến đổi trở nên rất phong phú và đa dạng.
- Trong đời sống hiện đại của người Việt ở An Giang tồn tại nhiều hình thức tín ngưỡng cổ xưa. Những dạng tín ngưỡng chỉ lưu giữ lại những giá trị cốt lỗi của mục đích tính ngưỡng, còn hình thức thực hành tín ngưỡng ngày càng hiện đại hóa.

3.2. Tính tương hóa:
- Niềm tin vào các đấng siêu nhiên được thể hiện qua các hình thức thờ cúng, nhưng nếu quá tin vào một lời sấm truyền nào đó mà làm theo một cách mù quáng không có ý thức dễ dẫn đến mê tín dị đoan.
- Các nghi thức thể hiện yếu tố tâm linh trong một hình thức tín ngưỡng nếu không được thực hiện một cách trang nghiêm hay gượng ép hoặc vụ lợi với mục đích bất chính thì sẽ dẫn đến làm mất đi cái thiêng trong hoạt động tín ngưỡng.

3.3. Tính hướng hòa:
- Mục đích của tín ngưỡng là làm cho đời sống của con người có được chỗ dựa tình thần, chỗ để gởi gắm niềm tin. Do đó, hoạt động tín ngưỡng phải phù hợp với tâm tư, tình cảm, điều kiện cuộc sống của con người, được thực hiện bằng niềm tin với ý thức sáng suốt của con người.
- Một hình thức tín ngưỡng phải thể hiện được cái thiêng của mình, không câu nệ hình thức xa hoa, lãng phí trong hoạt động tín ngưỡng.

BÀI TẬP 2
Phân tích tên đề tài:
Tên đề tài: Văn hóa tín ngưỡng của người Việt ở An Giang
- Các từ khóa: văn hóa tín ngưỡng, người Việt, An Giang
- Cấu trúc ngữ pháp: Văn hóa tín ngưỡng của người Việt (danh từ trung tâm), An Giang (định tố)
- Cấu trúc đề tài:

gửi bởi **bety86** » Thứ 4 19/02/14 12:48

Sau khi xem xong bài tập của bạn mình có một ý kiến như sau:
+ Ở mục tính tương hóa: bạn có nêu "Các nghi thức thể hiện yếu tố tâm linh trong một hình thức tín ngưỡng nếu không được thực hiện một cách trang nghiêm hay gượng ép hoặc vụ lợi với mục đích bất chính thì sẽ dẫn đến làm mất đi cái thiêng trong hoạt động tín ngưỡng". Về điểm này, quan điểm của mình như sau:
Thông thường nếu đã không tổ chức các nghi lễ mang tính tâm linh thì thôi nếu tổ chức thì phải trang nghiêm, tôn trọng không vì lý do gì mà gượng ép. Ngừơi dân họ thường rất tin tưởng vào đối tượng này nên họ sẽ rất sợ bị thần linh trách phạt. Về mục đích bất chính thì thường hướng về vấn đề "kinh doanh". Mình nghĩ cái mất đi không phải là cái thiêng của hoạt động tín ngưỡng đó mà mất đi giá trị văn hóa nhân văn của hoạt động tín ngưỡng đó, thông thường thì bất cứ hoạt động tín ngưỡng đều gắn liền với một giai đoạn lịch sử của một nhóm cộng đồng và có giá trị tinh thần nhân văn sâu sắc.
Mục tính hướng hòa: "- Một hình thức tín ngưỡng phải thể hiện được cái thiêng của mình, không câu nệ hình thức xa hoa, lãng phí trong hoạt động tín ngưỡng". Phần này mình cũng có suy nghĩ như sau: Hình thức tín ngưỡng phải phù hợp với từng giai đoạn lịch sử cụ thể, phải có hình thức phù hợp nhưng phải đảm bảo bảo tồn được giá trị văn hóa của nó.

gửi bởi **Mai Thị Minh Thuy** » Thứ 4 19/02/14 19:54

Cảm ơn những góp ý của bạn, mình sẽ xem xét để hoàn thiện hơn bài viết của mình

gửi bởi **Mai Thị Minh Thuy** » Thứ 4 26/02/14 21:47

BÀI TẬP 3 + 4
ĐỊNH VỊ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU (C-K-T)
C: Người Việt
K: An Giang
T : Toàn thời gian
Kết quả: hệ thống các tín ngưỡng dân gian của người Việt ở An Giang

XÂY DỰNG ĐỀ CƯƠNG
PHẦN 1: DẪN LUẬN
I. Lý do chọn đề tài
II. Mục đích nghiên cứu
III. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
IV. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
V. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
VI. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

PHẦN 2: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.2. Cơ sở thực tiễn
Tiểu kết

CHƯƠNG 2: NGƯỜI VIỆT VÀ QUÁ TRÌNH GIAO LƯU TIẾP BIẾN VĂN HÓA CỦA NGƯỜI VIỆT Ở AN GIANG
2.1. Lịch sử khẩn hoang của người Việt ở An Giang
2.1.1. Giai đoạn trước năm 1832
2.1.2. Giai đoạn từ năm 1832 đến nay
2.2. Không gian văn hóa người Việt ở An Giang
2.2.1. Vị trí địa lý
2.2.2. Điều kiện khí hậu
2.2.3. Điều kiện địa hình
2.2.4. Điều kiện thủy văn
2.2.5. Hệ sinh thái – tài nguyên sinh vật
2.3. Quá trình giao lưu tiến biến văn hóa của người Việt ở An Giang
2.3.1. Giao lưu tiếp biến văn hóa với người Khmer
2.3.2. Giao lưu tiếp biến văn hóa với người Hoa
2.3.3. Giao lưu tiếp biến văn hóa với người Chăm
Tiểu kết

CHƯƠNG 3: LOẠI HÌNH VÀ HOẠT ĐỘNG TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI VIỆT Ở AN GIANG
3.1. Tín ngưỡng thờ cúng nhiên thần của người Việt ở An Giang
3.1.1. Tín ngưỡng thờ cúng Thổ địa – Thần tài
3.1.2. Tín ngưỡng thờ Cọp
3.1.3. Tín ngưỡng thờ Sơn Thần
3.1.4. Tín ngưỡng thờ Ngọc Hoàng (ông Thiên)
3.1.5. Tín ngưỡng thờ Hà Bá – Thủy Long
3.1.6. Một số tín ngưỡng thờ cúng nhiên thần khác
3.2. Tín ngưỡng thờ cúng nhân thần của người Việt ở An Giang
3.2.1. Tín ngưỡng thờ cúng Gia tiên
3.2.2. Tín ngưỡng thờ mẫu – Bà Chúa Xứ
3.2.3. Tín ngưỡng thờ cúng Thành hoàng, danh nhân – anh hùng dân tộc
3.2.4. Tín ngưỡng thờ Thần hộ mạng
3.2.5. Một số tín ngưỡng thờ cúng nhân thần khác
Tiểu kết

CHƯƠNG 4: ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG CỦA NGƯỜI VIỆT Ở AN GIANG
4.1. Yếu tố bản địa trong văn hóa tín ngưỡng của người Việt ở An Giang
4.2. Giao lưu tiếp biến văn hóa trong văn hóa tín ngưỡng của người Việt ở An Giang.
Tiểu kết

PHẦN 3: KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. UBND tỉnh An Giang, Địa chí An Giang, 2014.
2. Bảo tàng tỉnh An Giang, Lễ hội Vía Bà Chúa xứ núi Sam, 2011.
3. Bảo tàng An Giang, Lễ hội cúng đình Thành hầu Nguyễn Hữu Cảnh, 2012.
4. Bảo tàng An Giang, Lễ hội anh hùng dân tộc Trần Văn Thành, 2012.
5. Nguyễn Tấn Đắc, Văn hóa Đông Nam Á – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb. Khoa học Xã hội, 2010.
6. Bùi Xuân Đính 2012: Các tộc người ở Việt Nam – Tp. Hồ Chí Minh: Nxb Thời đại.
7. Lê Anh Hà (cb) 1984: Mấy đặc điểm văn hóa đồng bằng sông Cửu Long. Viện Văn hóa xuất bản.
8. Nguyễn Văn Hầu, Nửa tháng miền Thất Sơn, Nxb.Hương Sen, Sài Gòn, 1972.
9. Nguyễn Văn Hầu, Thất sơn mầu nhiệm, 1954, Sài Gòn. (không ghi tên Nhà xuất bản).
10. Nguyễn Hữu Hiệp, An Giang – đôi nét văn hóa đặc trưng vùng đất bán sơn địa, Nxb. Phương Đông, 2007.
11. Lê Hương, Người Việt gốc Miên, Sài Gòn, 1969
12. Đặng Văn Hường, Tìm hiểu một số phong tục, tập quán, tín ngưỡng, tôn giáo các dân tộc vùng Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Cửu Long - Tp. HCM, Nxb Quân Đội Nhân Dân, 2013.
13. Nguyễn Văn Kiềm, Tân Châu xưa, 1954, Sài Gòn
14. Võ Phương Lan, Thờ cúng tổ tiên người Việt. Nxb Tự điển bách khoa. 2012.
15. Trần Long, Tập bài giảng Văn hóa dân gian Việt Nam, Đại học KH XH và NV Tp. HCM, 2013.
16. Trần Bình Minh, Những tương đồng giữa các lễ hội cổ truyền Đông Nam Á – Hà Nội, Viện Văn hóa và Nxb Văn hóa Thông tin, 2000.
17. Sơn Nam, Tìm hiểu đất Hậu Giang và lịch sử đất An Giang (tái bản lần 2), Nxb. Trẻ, 2009.
18. Sơn Nam, Nói về miền Nam - Cá tính miền Nam - Thuần phong mỹ tục Việt Nam, Nxb. Trẻ, 2012.
19. Huỳnh Ngọc Trảng – Nguyễn Đại Phúc 2013: Đặc khảo về tín ngưỡng thờ gia thần – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Văn hóa – Văn nghệ.
20. Trần Thanh Phương, Những trang về An Giang, Nxb. Tổng hợp An Giang, 1988.
21. Nguyễn Phương Thảo, Văn hóa dân gian Nam Bộ những phác thảo, Nxb. Giáo dục, Hà Nội, 1997.
22. Trần Ngọc Thêm 1996: Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam. – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Tp. Hồ Chí Minh.
23. Trần Ngọc Thêm 1999: Cơ sở văn hóa Việt Nam. – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Giáo dục
24. Trần Ngọc Thêm 2013: Những vấn đề văn hóa học lý luận và ứng dụng. – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Văn hóa – Văn nghệ.
25. Trần Ngọc Thêm (cb) 2013: Văn hóa người Việt vùng Tây Nam Bộ. – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Văn hóa – Văn nghệ.
26. Ngô Đức Thịnh (cb), Tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng Việt Nam – Tp. Hồ Chí Minh. Nxb Trẻ, 2012.
27. Lê Ngọc Thúy, Bài giảng Đặc điểm văn hóa đồng bằng sông Cửu Long, Trường Đại học Cần Thơ, 2005.
28. Trần Quốc Vượng (cb) 2006: Cơ sở văn hóa Việt Nam. – Hà Nội. Nxb Giáo dục.
29. Tài liệu mạng:
• Characteristics of Belief and Religion in Southern region of Vietnam in the Ethnological-Religious Approach, Religious Studies Review No. 3, Vol. 2 – October 2008. https://www.google.com.vn/#q=%22the+bel ... n+giang%22. Ngày truy cập: 22/02/2014.
• Ancestor worship, cultural identity of Vietnam. http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/3 ... nguoi_Viet. Ngày truy cập: 22/02/2014
• Mối quan hệ giữa tín ngưỡng và “hiện tượng tôn giáo mới”, http://btgcp.gov.vn/Plus.aspx/vi/News/3 ... _giao_moi_. Ngày truy cập 22/02/2014.
• Đặng Dũng, Về các tôn giáo và sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam. http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/Previ ... _id=103657. Ngày truy cập 22/02/2014.
• Trần Văn Giang, Tín ngưỡng dân gian
http://thienviet.wordpress.com/2011/07/ ... clude=3333, http://thienviet.wordpress.com/2011/07/ ... clude=3347. Ngày truy cập 22/02/2014.
• Nguyễn Ngọc Thơ, Tín ngưỡng thiên hậu tại Nam bộ Việt Nam, http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van- ... t-nam.html. Ngày truy cập 22/02/2014
• Nguyễn Tấn Quốc. Tục cúng việc lề và cúng việc lề ở Long An. Đăng ngày 05-04-2011. Cập nhật ngày 04-11-2013. http://vannghelongan.vn/modules.php?nam ... wst&sid=66
• Tín ngưỡng thờ “ông Tà” ở một số địa phương An Giang. https://sites.google.com/site/vhlsangia ... ongangiang
• Tính bao dung của ngưởi Việt miền Tây Nam Bộ. http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van- ... am-bo.html
• Ông Địa trong tâm thức dân gian miền Nam. http://vannghetiengiang.thotre.com/news ... -Nam-2123/
• Ông Tà trong tín ngưỡng dân gian Nam Bộ. http://tuoitre.vn/Tet-Viet/296385/ong-t ... ad-image-0

PHỤ LỤC

gửi bởi **LuuTuanAnh** » Thứ 4 26/02/14 22:26

Bài của em làm chu đáo quá, nhưng anh có chút suy nghĩ này, em nghe phải hok nha, hì hì. Hình như tài liêu tham khảo em chưa sắp xếp theo 1 thứ tự hay tiêu chí nhất định, hì. Anh cũng mới tập sự nghiên cứu, nên có gì mạo phạm em bỏ qua cho anh, hì hì. Chúc em ngủ ngon.

gửi bởi **nguyenhieu** » Thứ 4 26/02/14 22:28

Đề cương của bạn cũng khá công phu, về phần này mình sẽ gắng suy nghĩ và góp ý sau. Phần nội dung, mình thắc mắc cách thờ cúng này: qua nhiều lần thực địa ở An Giang, có rất nhiều ngôi miếu nhỏ bên đường từ chợ đến nông thôn đều có; miếu này không phải thờ thổ địa, không phải thờ ông tà, cũng không phải thờ Ngũ hành... Mình hỏi nhiều người dân ở những địa phương đi qua, họ nói thờ CÔ HỒN. CÔ HỒN là gì, là những người chết oan, những nơi có người chết bên đường, chết do tai nạn, chết nước.... Nghi lễ, nghi vật... của cách thờ này cũng rất độc đáo và mang tính nhân văn. Đây cũng là một "tín ngưỡng dân gian" có từ rất lâu đời, mà ở vùng An Giang là một điển hình, vì đây là vùng đất biên ải có địa thế "chim kêu cũng sợ, cá vùng cũng kinh" trong quá trình mở cõi - hẳn nhiên người ta chết oan, chết nước, chết nhiều kiểu... cũng rất nhiều nên tín ngưỡng thờ này cũng rất nhiều người thờ, theo mình, bạn nên bổ sung cách thờ cúng này vào Đề tài...