DIỄN ĐÀN VĂN HÓA HỌC

TANG LỄ CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ
Môn học : Phương pháp nghiên cứu văn hóa học
Giảng viên: GS.TSKH Trần Ngọc Thêm

BÀI TẬP 1:
1. Chọn cho mình một (phạm vi) đề tài.
2. Xác định cặp phạm trù đối lập trong đề tài.
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu cặp đối lập đó (kiểm tra tính tương hiện, kiểm tra tính tương hóa, kiểm tra tính hướng hòa…) [/b][/color]
BÀI LÀM
1. Đề tài: TANG LỄ CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ
2. Các cặp phạm trù đối lập:
Tang lễ của người Viêt >< Tang lễ của người Hoa
Tang lễ của người Việt ở Nam bộ >< Tang lễ của người Việt ở Bắc bộ / Trung bộ
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để kiểm tra cặp đối lập:
Tang lễ của người Việt ở Nam bộ >< Tang lễ của người Việt ở Bắc bộ / Trung bộ
- Tính tương hiện: Tang lễ của người Việt ở Nam bộ có những nét tương đồng chung nhất với tang lễ của người Việt ở Bắc bộ và Trung bộ vì có chung cội nguồn dân tộc.
- Tính tương hóa: Do người Việt ở Nam bộ xuất thân từ người Việt ở Bắc và Trung bộ, nên văn hóa của người Việt ở Nam bộ phần lớn được kế thừa từ hai vùng này. Tuy nhiên, do sự giao lưu tiếp biến văn hóa phương Tây nên tang lễ của người Việt ở Nam bộ cũng mang tính mở thoáng hơn.
- Tính hướng hòa: Tang lễ là nhịp cầu tâm linh kết nối giữa người sống và người chết. Do đó, dù có một vài thay đổi trong tang lễ của người Việt ở Nam bộ so với bắc và Trung bộ, nhưng nhìn chung vẫn giữ được những sắc thái văn hóa đặc thù và truyền thống đạo đức nhân văn của Việt Nam.
BÀI TẬP 2: Vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn
Tên đề tài có:
Các từ khóa: Tang lễ, người Việt, Nam bộ
Cấu trúc ngữ pháp: Tang lễ của người Việt / ở / Nam bộ
- Chủ thể: Tang lễ của người Việt
- Không gian: Nam bộ
- Thời gian: xưa và nay
Cấp độ 0 (lĩnh vực nghiên cứu): Văn hóa
Cấp độ 1 (chủ thể): Tang lễ của người Việt (liên hệ với Tang lễ của người Hoa, Tang lễ của người Khmer)
Cấp độ 2 (không gian): Nam bộ (liên hệ với Bắc bộ, Trung bộ)
Cấp độ 3 (thời gian): Từ xưa cho đến nay

Bổ sung các cặp phạm trù đối lập:
Tính tĩnh >< Tính động

BÀI TẬP 3: Định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài đã chọn
BÀI LÀM:
• Định vị đối tượng: Tang lễ của người Việt ở Nam bộ
• Đề cương chi tiết:
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Con người sinh ra ai cũng phải trải qua những giai đoạn ấu thơ, trưởng thành, già lão rồi qua đời. Nhưng người Việt Nam quan niệm qua đời không có nghĩa là vĩnh viễn không còn có mối liên hệ nào với những người còn sống. Trong các nền văn hóa khác nhau, có những quan niệm về cái chết không giống nhau, nhưng hầu như không một nền văn hóa nào là không quan tâm đến mối liên hệ đó. Đối với người Việt, quan niệm về mối liên hệ đó gắn liền với niềm tin về sự tồn tại của linh hồn sau khi chết và về “thế giới bên kia”, mặt khác phản ánh đặc điểm của những mối quan hệ cộng đồng gia đình và làng xã. Tang lễ là nghi lễ tổ chức vào lúc một con người qua đời, thể hiện quan niệm về mối liên hệ đó.
Tuy nhiên, tùy theo điều kiện địa lý, môi trường sinh thái và phong tục tập quán của từng vùng miền, quan niệm về mối liên hệ đó được thể hiện khác nhau. Điển hình như trong tang lễ của người Việt Nam bộ, bên cạnh những nét tương đồng như ở Bắc bộ và Trung bộ còn có những điểm dị biệt thể hiện văn hóa đặc thù của vùng đất mới. Chính vì thế người viết chọn đề tài “Tang lễ của người Việt Nam bộ” để làm đề tài nghiên cứu của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Như trên đã nói, thông qua tang lễ người ta có thể hiểu được quan niệm về mối liên hệ giữa người sống và người đã mất cũng như mối liên hệ giữa con người với gia đình, cộng đồng làng xã. Với đề tài “Tang lễ người Việt Nam bộ”, người viết muốn tìm hiểu và giới thiệu đôi nét về tang lễ của người Việt ở vùng Nam bộ. Đồng thời qua đó cũng nêu rõ các đặc trưng văn hóa trong tang lễ ở vùng đất mới này.
3. Lịch sử vấn đề
Nghiên cứu về tang lễ nói chung và tang lễ của người Việt nói riêng, là vấn đề được khá nhiều người quan tâm. Trước đây có một số tác phẩm có đề cập đến tang lễ Việt Nam như Việt Nam văn hóa sử cương của Đào Duy Anh, Việt Nam Phong Tục của Phan Kế Bính v.v. và một số bài viết như “Lễ tang - những điều cần biết dành cho người Việt” của GS Trần Văn Chi, “Tang lễ theo phong tục người Việt Nam” của Tri Nguyên v.v. Tuy nhiên, dường như chưa có tác phẩm dành riêng bàn về đặc trưng văn hóa của tang lễ trong từng vùng miền. Gần đây nhất, có GS Trần Ngọc Thêm đã nghiên cứu về tang lễ của người Việt Tây Nam bộ và trình bày trong tác phẩm “Văn hóa người Việt vùng Tây Nam bộ”… Dựa trên cơ sở đó và liên hệ với thực tế, người viết thực hiện đề tài này để nghiên cứu về đặc trưng văn hóa của người Việt Nam bộ thể hiện trong tang lễ.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Với đề tài “Tang lễ của người Việt ở Nam bộ” thì đối tượng chính là tang lễ của người Việt. Đối tượng này sẽ được đặt trong phạm vi văn hóa vùng Nam bộ để nghiên cứu.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Nếu đề tài nghiên cứu này thành công, người viết hy vọng có thể đóng góp phần nào vào nguồn tư liệu nghiên cứu về tang lễ của người Việt nói chung và các đặc trưng văn hóa trong tang lễ của người Việt vùng Nam bộ nói riêng.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Phương pháp nghiên cứu chủ yếu người viết sử dụng để thực hiện đề tài này là phương pháp tiếp cận địa văn hóa trong nghiên cứu văn hóa học. Phương pháp này giúp tìm hiểu đặc trưng văn hóa Nam bộ được thể hiện qua tang lễ người Việt Nam bộ.
Bên cạnh đó đề tài sẽ sử dụng một số phương pháp khác như phương pháp hệ thống, phương pháp liên ngành, phương pháp đối chiếu so sánh, v.v. để có cái nhìn hệ thống và rộng rãi về tang lễ đặt trong văn hóa phong tục của người Việt Nam bộ.
Một số bài nghiên cứu về văn hóa, phong tục tang ma Việt Nam và một số bài viết liên quan đến tang lễ của người Việt Nam bộ được tác giả sử dụng để làm nguồn tư liệu cho việc nghiên cứu của mình, bao gồm sách, tạp chí và các tư liệu hình ảnh thực tế cũng như trên internet.
6. Bố cục tiểu luận dự kiến

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1.1. Định vị vùng văn hóa Nam bộ
1.2. Đặc trưng văn hóa Nam bộ
* Tiểu kết
Chương 2: TANG LỄ CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ
2.1. Diễn biến tang lễ của người Việt ở Nam bộ
2.2. Nghi thức tang lễ của người Việt ở Nam bộ
2.3. Vai trò của tôn giáo trong tang lễ của người Việt ở Nam bô
2.4. Ý nghĩa tang lễ
* Tiểu kết
Chương 3: ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA TRONG TANG LỄ NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ
3.1. Đặc trưng văn hóa chung trong tang lễ người Việt
3.1.1. Tính trọng tình
3.1.2. Tính cộng đồng
3.1.3. Tinh thần dân chủ
3.2. Đặc trưng văn hóa riêng trong tang lễ của người Việt ở Nam bộ
3.2.1. Đặc trưng do môi trường tự nhiên chi phối
3.2.2. Đặc trưng do giao lưu tiếp biến văn hóa
3.2.3. Đặc trưng do tính cách người Việt Tây Nam bộ
* Tiểu kết
KẾT LUẬN
* * *
BÀI TẬP 4: Sưu tầm tư liệu đa ngành, đa công cụ, đa ngôn ngữ, đa chủng loại, đa phương tiện để thực hiện đề tài NCKH.
A. SÁCH:
1. Đào Duy Anh (1992), Việt Nam văn hóa sử cương, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
2. Phan Kế Bính (1997), Việt Nam Phong Tục, Nxb Tổng Hợp Đồng Tháp, Thành phố Hồ Chí Minh.
3. Lý Tùng Hiếu (2012), Các vùng văn hóa Việt Nam. TPHCM: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
4. Phan Ngọc (1998), Bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Văn hóa – Thông tin, Hà Nội.
5. Voõ Vaên Thaønh (2013), Vaên hoaù Nam Boä qua caùi nhìn cuûa Sôn Nam, ISBN: 8.934974.120568, NXB Treû.
6. Trần Ngọc Thêm (1999), Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục.
7. Trần Ngọc Thêm, Những vấn đề văn hóa học lý luận và ứng dụng, Nxb Văn hóa - Văn nghệ, 2013.
8. Trần Ngọc Thêm, Văn hóa người Việt vùng Tây Nam bộ, Nxb Văn hóa - Văn nghệ, 2013.
9. Trần Ngọc Thêm (2001), Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh.
10. Nhieàu taùc giaû (2001), Nam Boä xöa & nay, NXB Thaønh phoá Hoà Chí Minh & Taïp chí Xöa & Nay.
B. TRUY CẬP INTERNET:
11. http://vanhoahoc.net/nghien-cuu/thu-vie ... a-hoc.html
12. namkyluctinh.org/a-vh-vminh/tvchi/tvchi-tangche.pdf‎
13. http://www.vanhoahoc.edu.vn/index.php?o ... atid=24%3A
14. http://vhttcs.org.vn/newsdetail/484/tan ... -giao.html
15. http://vhttcs.org.vn/newsdetail/482/pho ... t-nam.html
16. http://nguoiphattu.com/?id/36541/tang-l ... -phat-giao

Quý anh / chị và các bạn xem xong vui lòng góp ý cho mình hoàn thiện đề tài nghiên cứu này nhé! Thanks!

Mình sử dụng chương trình Print screen để chụp hình Document map rồi nhưng không up lên được, không biết do lỗi internet hay post không đúng cách, bạn nào biết vui lòng chỉ dùm nhe! Thanks!

Mình xin góp chút ý kiến:
* Cặp phạm trù đối lặp
- Vật chất > < tinh thần
- Tính thiên > < tính phàm
* Sơ đồ cấu trúc:
- Ở cấp độ 2 (không gian): bạn đã liên hệ chưa phù hợp, nếu ở cấp độ 1 (chủ thể), bạn đã liên hệ "Tang lễ của người Khmer" thì cấp độ 2 bạn không thể chọn "Trung Bộ" được, vì ở khu vực Trung Bộ không có cộng đồng người Khmer sinh sống.
Chúc bạn thành công.

chị ơi, sao chị chưa lam document map, hĩ e làm rồi mà vẫn không làm được cái đó, hix.

e có ý kiến nho nhỏ trong đề tai của chị: theo e được biết thì đề tài tang ma cũng có rất nhiều bài NCKH đã làm và đã đưa ra những nhận định của mình. Nhưng e thấy trong đề cương chị đưa ra, rất chi tiết, nhưng e chưa thấy cái gì mình cần nghiên cứu, cái gì mình sẽ có thông qua đề tài này. Theo em nghĩ trong đề cương chị nên thêm vào một phần nữa là những nhận định của mình khi kết thúc đề tài này. hihih .

chi cam on y kien dong gop cua T nhe, de chi xem lai va bo sung phan do
con phan document map chi lam roi nhung chua post len duoc, chac phai nho cac ban chuyen gia vi tinh chi dum minh thoi!

minhhong đã viết:Mình sử dụng chương trình Print screen để chụp hình Document map rồi nhưng không up lên được, không biết do lỗi internet hay post không đúng cách, bạn nào biết vui lòng chỉ dùm nhe! Thanks!

Sau đó bạn up lên Flickr nếu bạn đã có tài khoản yahoo. Up xong thì nhấp chuột phải chọn image location, dán vào chính giữa img (tác vụ phiá trước url). Lưu ý chọn size of rộng nhỏ hơn 700 pixel nhé. Thân ái,

oh, cám ơn bạn nhé!