Hiện tượng báo mạng “câu khách” nhìn từ góc độ văn hóa

[Đào Văn Tuấn]

1. Tên đề tài: Hiện tượng báo mạng “câu khách” nhìn từ góc độ văn hóa

2. Cặp phạm trù đối lập
Tin tức chính thống >< Tin tức giựt gân, câu khách

3. Vận dụng phương pháp dịch lý

• Tính tương hiện:
Từ khi ra đời đến nay khoảng 500 năm, báo chí không ngừng lớn mạnh và nghiễm nhiên trở thành một bộ phận cấu thành văn hóa, đồng thời là phương tiện thực thi, quảng bá văn hóa. Báo chí không đơn thuần làm công việc chuyển tải văn hóa một cách thụ động mà phải chủ động sàng lọc khi quảng bá văn hóa đại chúng... Tuy nhiên, trong thời gian qua đã có hiện tượng giật gân, câu khách tràn lan trên nhiều trang báo mạng. Những trang này thi nhau đăng những chuyện kích thích trí tò mò, khai thác triệt để những vụ án đau lòng, bạo lực với những tình tiết rùng rợn. Đua nhau phát tán các hình ảnh khêu gợi, khiêu dâm.

• Tính tương hóa:
Báo chí Việt Nam đang rơi vào mâu thuẫn giữa chất lượng thông tin (tính chính xác, khoa học, dân tộc...) với yêu cầu phải giật gân, câu khách với mục đích thu hút nhiều người đọc, thu được nhiều quảng cáo để tồn tại và ngày càng có lãi nhiều hơn.
Đối với báo mạng, khi đăng thông tin mang tính giựt gân câu khách với những tình tiết ly kỳ dù những thông tin đó chưa được kiểm chứng thì ngay lập tức hàng trăm, hàng ngàn người đọc và chia sẻ thông tin (share link) trên mạng xã hội với tốc độ chóng mặt.

• Tính hướng hòa:
Tuy vậy, không thể vì thế mà đồng lõa với khuynh hướng thương mại hóa, tầm thường hóa và dung tục hóa báo chí. Đòi hỏi, mỗi công dân, nhà báo phải nỗ lực, làm tròn trách nhiệm của người quảng bá văn hóa, phải bảo vệ và đề cao những giá trị nhân văn của truyền thống văn hóa Việt Nam trong quá khứ và hiện tại, không ngừng nâng cao tính đề kháng cho nền văn hóa dân tộc trước những ảnh hưởng tiêu cực của toàn cầu hóa văn hóa.

[Đào Văn Tuấn]

Bài tập thực hành 1

1. Tên đề tài:
Chương trình hình đối ngoại từ góc nhìn văn hóa (nghiên cứu trường hợp VTV4)

2. Cặp phạm trù đối lập

Nhu cầu hội nhập >< Giữ gìn bản sắc


3. Vận dụng phương pháp dịch lý

• Tính tương hiện:
Từ khi ra đời đến nay khoảng 500 năm, báo chí không ngừng lớn mạnh và nghiễm nhiên trở thành một bộ phận cấu thành văn hóa, đồng thời là phương tiện thực thi, quảng bá văn hóa. Báo chí không đơn thuần làm công việc chuyển tải văn hóa một cách thụ động mà phải chủ động sàng lọc khi quảng bá văn hóa đại chúng. Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, nhu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng vào thế giới, giao lưu, tiếp nhận văn hóa các nước là một nhu cầu tất yếu. Tuy nhiên, yêu cầu giữ gìn bản sắc cũng đặt ra vô cùng cấp thiết, nhất là đối với cộng đồng hơn 4 triệu người Việt Nam đang sống ở nước ngoài.

• Tính tương hóa:
Cùng với nỗ lực hòa nhập cộng đồng sở tại, cùng với những nỗ lực tìm kiếm và khai thác các cơ hội kinh doanh để mưu sinh, lập nghiệp thì những yếu tố văn hóa dân tộc có thể cũng dần bị phai nhạt trong cộng đồng người Việt Nam ở nuớc ngoài. Trong khi đó, các thế lực thù địch không ngừng chống phá Việt Nam cả trong lẫn ngoài nước bằng cách tuyên truyền đưa nhiều thông tin sai lệch, bóp méo hình ảnh Việt Nam.

• Tính hướng hòa:
Nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hóa dân tộc, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp hữu hiệu nhằm bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam, trong đó bao gồm việc bảo tồn văn hóa dân tộc và giữ gìn tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua nhiều hình thức trong đó báo chí truyền thông đóng vai trò quan trọng. Thông qua các chương trình truyền hình, hình ảnh của cộng đồng, hình ảnh của đất nước Việt Nam được giới thiệu không chỉ đến với cộng đồng người Việt ở nước ngoài mà còn đến bạn bè quốc tế một cách hiệu quả.

[Đào Văn Tuấn]

Bài tập thực hành 2
Phân tích đề tài
Từ khóa: Chương trình truyền hình, đối ngoại, văn hóa, VTV4
Cấu trúc ngữ pháp: { danh từ trung tâm} chương trình truyền hình đối ngoại, {định tố} nhìn nhận dưới góc nhìn văn hóa.

[Đào Văn Tuấn]

2. Đề cương chi tiết
+ Lý do nghiên cứu
+ Lịch sử nghiên cứu vấn đề
+ Mục đích nghiên cứu
+ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
+ Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu

Các chương mục của luận án
TỔNG QUAN
I. Lý do nghiên cứu
II. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
IV. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
V. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

CHƯƠNG I: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN
I. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam
I.1: Khái niệm văn hóa, đặc trưng, chức năng của văn hóa…
I. 2: Khái niệm về văn hóa dân tộc
I. 3: Khái niệm về bản sắc văn hóa dân tộc
I. 4: Bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam
I.5. Giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc đối với người Việt Nam ở nước ngoài
I.6. Đường lối chính sách, quan điểm của Đảng và Nhà nước về bản sắc văn hóa dân tộc
I.7. Đường lối chính sách, quan điểm của Đảng và Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài
II. Thông tin đối ngoại
II.1. Khái niệm về thông tin đối ngoại
II. 2. Đối tượng của thông tin đối ngoại
II. 3. Nội dung của thông tin đối ngoại
II. 4. Hình thức của thông tin đối ngoại
II.5. Đường lối chính sách, quan điểm của Đảng và Nhà nước về thông tin đối ngoại
III. Mối quan hệ giữa văn hóa và truyền thông
III.1. Báo chí là thông điệp văn hóa
III.2. Văn hóa cung cấp đề tài cho truyền thông
III.3. Truyền thông quảng bá cho văn hóa

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG VỀ YẾU TỐ VĂN HÓA TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH CỦA VTV4
I. Nhận diện công chúng của VTV4
I.1. Lịch sử hình thành và phát triển của VTV4
I.2. Phạm vi phủ sóng
I.3. Các nhóm nội dung chính của kênh VTV4
I.3.1. Nhóm Thời sự
I.3.2. Nhóm chuyên đề: Phóng sự, Ký sự, Phim tài liệu
I.3.3. Nhóm giải trí: Phim truyện, văn hóa, văn nghệ
I.4. Hình thức thể hiện chương trình VTV4
I.4.1. Các thể tài báo chí
I.4.2. Người thể hiện
I.5. Công chúng truyền hình của VTV4
- Người Việt Nam các nước (Mỹ, Úc, Canada, Pháp…)
II. Bản sắc văn hóa trong các chương trình của VTV4
II.1. Chủ trương của Ban biên tập
II.2. Các thể loại chương trình
II.3. Các chủ đề, đề tài có tần suất xuất hiện cao
II.4. Phong tục tập quán
II.5. Tín ngưỡng dân gian
II.6. Văn hóa
II.7. Sáng tác
II.8. Giải trí
III. Khảo sát hành vi của khán giả
III.1. Thói quen xem
III.2. Sự yêu thích
III.3. Độ thủy chung
III.4. Các chương trình yêu thích
III.5. Phỏng vấn công chúng VTV4
III.5.1. Người Việt Nam ở các nước
IV. Phỏng vấn nhà quản lý và người làm truyền thông
IV. Phân tích đánh giá thành tựu và hạn chế của VTV4
IV.1. Thành tựu:
IV.2. Hạn chế

CHƯƠNG III: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT THƯỢNG THÔNG TIN ĐỐI NGOẠI GÓP PHẦN GIỮ GÌN VÀ PHÁT HUY BẢN SẮC VĂN HÓA DÂN TỘC ĐỐI VỚI NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI

I. Giải pháp quản lý:
I.1. Chủ trương của Ban biên tập
I.2. Đề ra những mô hình tuyên truyền phù hợp
I.3. Tăng cường ngân sách
II. Giải pháp tổ chức
II.1. Đào tạo nguồn nhân lực trong nước
II.2. Đào tạo nguồn nhân lực ở nước ngoài
II.3. Đào tạo cộng tác viên.
III. Giải pháp kỹ thuật
III.1. Tăng cường kênh sóng
III.2. Phát hành qua các thiết bị di động
III.3. Đặt server ở nước ngoài

KẾT LUẬN

VII. TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Ban Tư tưởng – Văn hóa Trung ương, Hội Nhà Báo Việt Nam, Tư Tưởng Hồ Chí Minh Về Báo Chí Cách Mạng, Nxb. Chính Trị Quốc Gia, Hà Nội 2004
2 Đinh Văn Hường, Các thể loại báo chí thông tấn, Nxb ĐHQG Hà Nội, 2006
3 Đinh Văn Hường, Tổ chức và hoạt động của toà soạn, Nxb ĐHQG Hà nội
4 Đức Dũng, Sáng tạo tác phẩm báo chí, Nxb VHTT, 2002
5 Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang, Cơ sở lý luận báo chí truyền thông. Nxb ĐHQG Hà Nội. H.2004
6 Dương Xuân Sơn, Báo chí phương Tây, Nxb ĐHQG TP.HCM, 2000.
7 Dương Xuân Sơn, Các thể loại báo chí chính luận – nghệ thuật, Nxb ĐHQG Hà Nội, 2004
8 Khoa Báo chí (Đại học KHXH-NV, ĐHQG Hà Nội), Báo chí, những vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb ĐHQG Hà Nội, 2001 (tập IV), 2005 (tập VI)
9 Phân viện Báo chí và Tuyên truyền, Cơ sở lý luận báo chí, Nxb VHTT, 1999
10 Tạ Ngọc Tấn, Truyền thông đại chúng, Nxb Chính trị Quốc gia, 2001
11 Trần Hữu Quang, Xã hội học báo chí – Nxb Trẻ 2006
15 Vũ Quang Hào, Ngôn ngữ báo chí, Nxb ĐHQG - Hà Nội, tái bản 2004
16 Trần Quang, Các thể loại báo chí chính luận, Nxb ĐHQG Hà Nội, 2005
17 Vũ Đình Hòe (chủ biên), Truyền thông đại chúng trong công tác lãnh đạo quản lý, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000.
18 Trần Hữu Quang, Chân dung công chúng truyền thông, Nxb Thông tấn, 2007
19 Phạm Minh Sơn, Thông tin đối ngoại Việt Nam, một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Chính trị-Hành chính, 2011
20 Trần Trọng Đăng Đàn, Người Việt Nam ở nước ngoài, Nxb Chính trị quốc gia Hà Nội, 1997
21 Ủy ban người Việt Nam ở nước ngoài, Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài-Những vấn đề cần biết, Nxb Thế giới, Hà Nội, 2005
22 Trần Quốc Vượng, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Đại học quốc gia Tp.HCM, 1997
23 Chu Xuân Diên, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Đại học quốc gia Tp.HCM, 1999
24 Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục, 1997.
25 Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Tổng hợp TPHCM, 2004.
26 Trần Văn Giàu, Giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc Việt Nam. Nxb. KHXH. H., 1980
27 Hoàng Vinh, Những vấn đề văn hoá trong đời sống xã hội Việt nam hiện nay. Nxb. Văn hoá thông tin, H., 2006
28 Ngô Đức Thịnh, Việt Nam, đất nước và con người, Nxb. CTQG, H., 2006
29 Trần Văn Khê, Suy tư về vấn đề “phát triển văn hóa”. Trong sách. Việt Nam trong thế kỷ XX. 2002
Nguyễn Văn Huyên, Hội nhập văn hóa và vấn đề giữ gìn bản sắc dân tộc. Trong sách: Việt nam trong thế kỷ XX, Nxb Chính trị quốc gia. 2002
30 Mai văn Hai, Xã hội học văn hóa, Nxb, Đại học quốc gia Hà Nội. 2005
31 Phạm Đức Dương, Từ văn hóa đến văn hóa học, Nxb, Văn hóa thông tin. 2002
32 Viện Thông tin khoa học xã hội, Truyền thống và hiện đại trong văn hoá. Hà Nội, 1999.
33 Đoàn Văn Chúc, Văn hóa học. - H.: Nxb Văn hóa – Thông tin, 1997
34 C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập. Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995.
35 Trần Văn Bính, Đời sống văn hóa các dân tộc thiểu số trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2006.
Bộ Ngoại giao, Hội nhập quốc tế và giữ vững bản sắc, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1995
36 Toàn Ánh, Văn hóa Việt Nam những nét đại cương, Nxb Văn học, 2002
37 Phan Kế Bính, Việt Nam phong tục, Nxb Tp.HCM, 1990
38 Nhiều tác giả, Phương pháp luận về vai trò văn hóa trong phát triển, Nxb Khoa học xã hội, 1993
39 Từ điển tiếng Việt, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977 (In lần thứ 2).
40 Từ điển Bách khoa Việt Nam, Nxb Từ điển bách khoa, Hà Nội, 2005.
41 Nhiều tác giả, Những vấn đề văn hóa Việt Nam hiện đại, Nxb Giáo dục, 1999
42 Nhiều tác giả, Về giá trị văn hóa tinh thần Việt Nam, Nxb Thông tin Lý luận, 1983
43 Nhiều tác giả, Văn hóa – phát triển và bản sắc, Trung tâm KHXH&NV quốc gia, 1995

[Phạm Thị Thanh Thảo]

Anh Tuấn, tài liệu tham khảo tiếng Việt chưa xếp theo ABC (Họ tên). Anh Tuấn bổ sung thêm tài liệu tiếng Pháp (sở trưởng của anh Tuấn).
À, em nhớ có đọc qua cuốn "Cơ sở lý luận báo chí truyền thông" của thầy Nguyễn Văn Hà (Khoa Báo chí, trường mình). Anh tham khảo thử, thầy viết dễ hiểu lắm.
Cuốn nữa là "Báo chí và thông tin đối ngoại" của Lê Thanh Bình. Trong sách này, tác giả phân tích khá nhiều về thực trạng và đưa ra biện pháp khắc phục các kênh phát thanh truyền hình đối ngoại quốc gia (VTV, VOV). Anh bổ sung nhé!

[Đào Văn Tuấn]

1. Tên đề tài:
Chương trình hình đối ngoại từ góc nhìn văn hóa (nghiên cứu trường hợp VTV4)

2. Cặp phạm trù đối lập

Nhu cầu hội nhập >< Giữ gìn bản sắc


3. Vận dụng phương pháp dịch lý

• Tính tương hiện:
Từ khi ra đời đến nay khoảng 500 năm, báo chí không ngừng lớn mạnh và nghiễm nhiên trở thành một bộ phận cấu thành văn hóa, đồng thời là phương tiện thực thi, quảng bá văn hóa. Báo chí không đơn thuần làm công việc chuyển tải văn hóa một cách thụ động mà phải chủ động sàng lọc khi quảng bá văn hóa đại chúng. Trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, nhu cầu hội nhập ngày càng sâu rộng vào thế giới, giao lưu, tiếp nhận văn hóa các nước là một nhu cầu tất yếu. Tuy nhiên, yêu cầu giữ gìn bản sắc cũng đặt ra vô cùng cấp thiết, nhất là đối với cộng đồng hơn 4 triệu người Việt Nam đang sống ở nước ngoài.

• Tính tương hóa:
Cùng với nỗ lực hòa nhập cộng đồng sở tại, cùng với những nỗ lực tìm kiếm và khai thác các cơ hội kinh doanh để mưu sinh, lập nghiệp thì những yếu tố văn hóa dân tộc có thể cũng dần bị phai nhạt trong cộng đồng người Việt Nam ở nuớc ngoài. Trong khi đó, các thế lực thù địch không ngừng chống phá Việt Nam cả trong lẫn ngoài nước bằng cách tuyên truyền đưa nhiều thông tin sai lệch, bóp méo hình ảnh Việt Nam.

• Tính hướng hòa:
Nhận thức rõ tầm quan trọng của văn hóa dân tộc, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã thực hiện nhiều biện pháp hữu hiệu nhằm bảo tồn, phát huy văn hóa dân tộc Việt Nam, trong đó bao gồm việc bảo tồn văn hóa dân tộc và giữ gìn tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài thông qua nhiều hình thức trong đó báo chí truyền thông đóng vai trò quan trọng. Thông qua các chương trình truyền hình, hình ảnh của cộng đồng, hình ảnh của đất nước Việt Nam được giới thiệu không chỉ đến với cộng đồng người Việt ở nước ngoài mà còn đến bạn bè quốc tế một cách hiệu quả.

[Đào Văn Tuấn]

A. Phần tích tên đề tài:
[Chương trình truyền hình đối ngoại] [từ góc nhìn văn hóa]
(nghiên cứu trường hợp [VTV4])

1. Tên đề tài gồm 3 định tố:
- Chương trình truyền hình đối ngoại [ định tố trung tâm ]
- Từ góc nhìn văn hóa
- VTV4

2. Đối tượng nghiên cứu chính
- Yếu tố văn hóa trong các chương trình VTV4

3. Các cặp mâu thuẫn chính
- Mâu thuẫn 1: Văn hóa >< Phi văn hóa
- Mâu thuẫn 2: Góc nhìn văn hóa >< Góc nhìn khác
- Mâu thuẫn 3: Chương trình truyền hình đối ngoại >< Chương trình truyền hình khác

4. Phân tích/ lựa chọn
- Mâu thuẫn 2 là mâu thuẫn chính
- Lĩnh vực nghiên cứu (cấp độ Zero): Bản sắc văn hóa

5. Xác định KCT
- K: Phạm vi phủ sóng của VTV4 (nghiên cứu khu vực Bắc Mỹ, Tây Âu, Nga, Úc, Hàn Quốc)
- T: Từ năm 2013-2014
- C: Chương trình Truyền hình đối ngoại VTV4

[Đào Văn Tuấn]

Cấu trúc

[Đào Văn Tuấn]

B. Xây dựng đề cương
Đề cương luận án dự kiến sẽ được trình bày như sau: Ngoài phần Dẫn nhập và Kết luận, tài liệu tham khảo, nội dung của luận án dự kiến gồm 3 chương chính sau đây:

DẪN NHẬP
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
6. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
7. Kết cấu luận án
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
I. Các khái niệm cơ bản
1. Văn hóa
1.1. Văn hóa Việt Nam
1.2. Bản sắc văn hóa
1.2.1. Bản sắc văn hóa Việt Nam
2. Truyền hình đối ngoại
2.1. Chương trình truyền hình
2.2. Chương trình truyền hình đối ngoại
2.3. Trình truyền hình đối ngoại VTV4
II. Mối quan hệ giữa Văn hóa và Truyền hình đối ngoại
1. Chương trình hình đối ngoại là thông điệp văn hóa
2. Văn hóa cung cấp đề tài cho truyền hình đối ngoại
3. Truyền hình đối ngoại quảng bá cho văn hóa
CHƯƠNG II: NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI-CÔNG CHÚNG ĐẶC BIỆT CỦA VTV4
I. Khái quát về người Việt Nam ở nước ngoài
1. Lịch sử hình thành cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
1.1. Giai đoạn trước 1975
1.2. Giai đoạn sau 1975
2. Chủ trương của Đảng và Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài
2.1. Chủ trương về các chính sách
2.2. Chủ trương về thông tin, tuyên truyền
2.3. Chủ trương về văn hóa
II. VTV4 đối với người Việt Nam ở nước ngoài
1. Nhu cầu thông tin về đất nước của người Việt Nam ở nước ngoài
1.1. Qua báo chí ở nước ngoài
1.2. Qua báo chí trong nước
2. Vai trò của VTV4 đối với người Việt Nam ở nước ngoài
2.1. Thói quen xem chương trình
2.2. Các chương trình yêu thích
2.3. VTV4 cầu nói giữa người Việt Nam ở nước ngoài với Tổ quốc
CHƯƠNG III: YẾU TỐ VĂN HÓA TRONG CÁC CHƯƠNG TRÌNH CỦA VTV4
I. Chủ trương của Ban biên tập
1. Quảng bá văn hóa Việt Nam ra thế giới
2. Quảng bá văn hóa Việt Nam trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài
II. Các thể loại chương trình
1. Nhóm Thời sự
2. Nhóm Chuyên đề
3. Nhóm Giải trí
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO