DIỄN ĐÀN VĂN HÓA HỌC

BÀI TẬP 1:
1. Chọn cho mình một (phạm vi) đề tài.
2. Xác định cặp phạm trù đối lập trong đề tài.
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu cặp đối lập đó (kiểm tra tính tương hiện, kiểm tra tính tương hóa, kiểm tra tính hướng hòa…) [/b][/color]
BÀI LÀM

1. Đề tài: Nghệ thuật tuồng ở xứ Huế
2. Các cặp phạm trù đối lập:
Nghệ thuật >< phi nghệ thuật
Nghệ thuật tuồng >< nghệ thuật cải lương/chèo
Nghệ thuật tuồng ở xứ Huế >< nghệ thuật tuồng ở xứ Quảng, nghệ thuật tuồng ở Tây Nam bộ.
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để kiểm tra cặp đối lập
- Tính tương hiện: Nghệ thuật tuồng ở xứ Huế có những nét tương đồng chung nhất với nghệt thuật tuồng ở vùng Tây Nam bộ và xứ Quảng
- Tính tương hóa: Nghệ thuật tuồng bắt nguồn từ khu vực bắc trung bộ, rồi lan rộng vào phía nam, nghệ thuật tuồng ở xứ quảng có sự giao lưu và tiếp biến văn hóa với người Chăm.
- Tính hướng hòa: Nghệ thuật tuồng – sân khấu tái hiện văn hóa dân gian của triều đình phong kiến, cuộc sống của cư dân trong lịch sử. Nghệ thuật tuồng của xứ Huế có nét đặc trưng riêng biệt so với xứ quảng, vùng Tây Nam bộ tuy nhiên ta vân thấy được những nét đặc thù của nghệ thuật tuồng của Việt Nam

Mình thấy các cặp đối lập của bạn Tâm chưa được rõ ràng, theo mình thì:
[Nghệ thuật] [tuồng] ở [xứ Huế]
Nghệ thuật >< phi nghệ thuật
Tuồng >< các loại hình Khác ( chèo, cải lương)
Còn khái niệm xứ Huế thì mình chưa rõ lắm

Trong đề tài, theo em phân tích có mấy cặp đối lập sau
nghệ thuật >< phi nghệ thuật
tuồng >< chèo, cải lương
xứ Huế >< xứ Quảng, Tây Nam Bộ

Vậy em chọn đối lập nào là chính để từ đó vận dụng pp dich lý phân tích tính tương hiện, tương hoá và hướng hoà

Trong phần tính tương hóa Tâm có viết: " Nghệ thuật tuồng bắt nguồn từ khu vực bắc trung bộ, rồi lan rộng vào phía nam, nghệ thuật tuồng ở xứ quảng có sự giao lưu và tiếp biến văn hóa với người Chăm". Không biết có phải là do bạn chưa triển khai hết ý nên ở đây đối tượng nghiên cứu là nghệ thuật tuồng xứ Huế lại chưa được bạn đề cập đến?

Bài tập 1:
1. Tên đề tài: Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng ở trung bộ
2. Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
- Tín ngưỡng><tôn giáo
- Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng><các tín ngưỡng khác (tín ngưỡng thờ mẫu, tín ngưỡng thờ thần thổ địa,…)
- Trung bộ ><các vùng văn hóa khác (Bắc bộ, Nam bộ)
3. Cặp đối lập chính trong đề tài
- Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng ở trung bộ ><các vùng văn hóa khác
4. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu:
- Tính tương hiện: trong a có b trong b có a
Tín ngưỡng thờ thần hoàng ở trung bộ có những đặc điểm giống và khác nhau so với tín ngưỡng thờ thần hoàng ở bắc bộ và nam bộ bởi nguồn gốc tín ngưỡng này có nguồn gốc từ những cuộc nam tiến của người Việt ở Bắc bộ.
- Tính hướng hóa
Tuy có nguồn gốc từ Bắc bộ nhưng khi vào Trung bộ với sự giao lưu và tiếp biến với người chăm thì tín ngưỡng thờ thành hoàng cũng đa dạng hơn.
- Tính hướng hòa
Tín ngưỡng thờ thành hoàng luôn gắn liền với các lễ hội, ở Bắc bộ và Nam bộ đều tương tự, mỗi vùng đều có sự khác biệt nhưng vẫn thể hiển rõ ràng tín ngưỡng, tư tưởng chung của cộng đồng hướng đến thần thành hoàng.

BÀI TẬP 2: Vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn
tên đề tài có: Tín ngưỡng/ thờ thần thành hoàng/ ở Trung bộ/

Bài tập 2: sơ đồ cấp độ zero


Bài tập 3: Định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài
* Định vị đối tượng : Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng của người việt ở Trung bộ
* Đề cương chi tiết
Dẫn nhập
Lý do chọn đề tài
- Lý do khách quan: tín ngưỡng thờ thần thành hoàng có giá trị về văn hóa tinh thần của dân tộc, được chắt lọc qua suốt chiều dài lịch sử thể hiện tinh thần cộng cộng “uống nước nhớ nguồn” của cộng đồng.
- Lý do chủ quan: Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất miền trung đầy nắng và gió, luôn thôi thúc bản thân hiểu và biết sâu hơn về văn hóa, tín ngưỡng dân gian của người Việt nói chung và của ngườ Việt ở Trung bộ nói riêng.
-
Mục đích
- Góp phần hiểu hơn về văn hóa vật chất và tinh thần, đặc biệt là văn hóa tâm linh của người việt ở trung bộ
- Tìm hiểu tính bền vững cũng như sự biến đổi cho phù hợp với điều kiện tự nhiên-xã hội của một hình thức tín ngưỡng cụ thể
- Góp phần tìm hiểu tính cách văn hóa của người việt ở trung bộ
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng: Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng của người việt ở Trung bộ
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Không gian: Các tỉnh quảng nam, bình định, phú yên, khánh hòa (phương pháp lựa chọn mẫu nghiên cứu)
+ Thời gian: Đầu thế kỷ XVII-nay
+ Chủ thể: Người Việt ở Trung bộ

Lịch sử vấn đề:
- Việt nam phong tục của phan kế bính 1915
- Tín ngưỡng việt nam 1967-1968, làng xóm việt nam 1999, phác họa đầy đủ về tục lệ, tập quán, đời sống tín ngưỡng của cộng đồng làng việt truyền thống
- Tín ngưỡng thành hoàng việt nam của nguyễn duy hinh 1996
- Thần người và đất việt của tạ chí đại trường 2006
Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp hệ thống cấu trúc: tín ngưỡng là 1 thành tố trong văn hóa tổ chức đời sống các nhân
- Phương pháp lịch sử: giúp nhận thức đúng về quá trình hình thành và phát triển của tục thờ thành hoàng của người việt trong hệ thống tín ngưỡng việt nam
- Phương pháp điền dã: tìm kiếm cơ sở dữ liệu khao học và nguồn tư liệu chân thực để thực hiện đề tài
*bố cục dự kiến
Chương 1: Cở sở lý luận và thực tiễn
1.1.Cơ sở lý luận
1.1.1.Tín ngưỡng
1.1.2. Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Tâm linh
1.2.2. Lịch sử-xã hội
1.2.3. Cở sở địa lý-tự nhiên
Chương 2: Tín ngưỡng thờ thần thành hoàng dưới góc nhìn văn hóa
2.1. Nhìn từ chủ thể văn hóa
2.1.1. Thành hoàng – thần bảo hộ của người Việt
2.1.2. Người Việt ở vùng Thuận – Quảng là những cư dân đầu tiên đặt nền móng văn hóa Việt
2.2. Thời gian văn hóa
2.2.1. Sự hình thành các đình làng ở Trung bộ
2.2.2. Những sắc phong thần Thành hoàng
2.3. Nhìn từ không gian văn hóa
2.3.1. Sự phân bố đình làng ở Trung bộ
2.3.2. Đặc điểm sự phân bố
Chương 3: Đặc trưng văn hóa Trung bộ qua tín ngưỡng thờ thần thành hoàng
3.1. Tính kế thừ và phát triển
3.2. Tính thống nhất trong đa dạng
3.3. Tính dung hợp
Kết luận

Bài tập 4: Tài liệu tham khảo
1. Ánh Hồng 2004: Tín ngưỡng, phong tục và những kiêng kỵ dân gian Việt Nam, NXB Thanh Hóa
2. Ngô Đức Thịnh 1993: Văn hóa vùng và phân vùng văn hóa ở Việt Nam, NXB Khoa học xã hội
3. Ngô Đức Thịnh 2001: Tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, NXB Khoa học xã hội
4. Ngô Đức Thịnh 2007: Về tín ngưỡng và lễ hội cổ truyền , NXB Văn hóa thông tin
5. Nguyễn Duy Hinh 1996: Tín ngưỡng thành hoàng Việt Nam, NXB Khoa học xã hội
6. Nguyễn Vinh Phúc, Nguyễn Duy Hinh 2009: Các thành hoàng và tín ngưỡng Thăng Long, NXB Lao động
7. Phan Kế Bính 2006: Việt Nam phong tục, NXB Văn học
8. Trần Ngọc Thêm 2000: Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục
9. Vũ Ngọc Khánh 2001: Tín ngưỡng dân gian Việt Nam, NXB Văn hóa dân tộc

bài tập 6: Chọn một khái niệm cơ bản để định nghĩa và trình bày theo 7 bước, lập sơ đồ định nghĩa.
Định nghĩa: Thành hoàng.
Quy trình định nghĩa:
1. Tìm những định nghĩa hiện có về khái niệm Thành hoàng
- Ánh Hồng : “Thành hoàng là vị thần cai quản, che chở, định đoạt phúc họa cho một cộng đồng người sống trong một đơn vị hành chính” [Ánh Hồng, 2004, Tín ngưỡng phong tục, những kiêng kỵ dân gian Việt Nam, Nxb Thanh hóa]
- Toan Ánh: “Thành hoàng là một vị thần linh cai quản toàn thể thôn xã, che chở cho dân chúng, trong thôn, trong xã chống mọi ác thần, giúp đỡ cho thôn xã được thịnh vượng” [Toan Ánh, 2000, Tín ngưỡng Việt Nam, Nxb Văn nghệ tp. Hồ Chí Minh]
- Trần Ngọc Thêm : “Thành Hoàng trong một làng là vị thần cai quản, che chở, định đoạt, phúc họa cho dân làng đó” [Trần Ngọc Thêm, 2000, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nxb Giáo dục].

2. Phân tích định nghĩa
Các định nghĩa chưa chỉ rõ được đặc trưng điển hình của Thành hoàng để giúp người đọc có thể phân biệt được Thành hoàng với những vị thần khác
3. Phân loại, xác định nét nghĩa chung, bổ sung đặc trưng sai thiếu
- Cả 3 định nghĩa đều xác định được Thành hoàng là phúc thần, che chở xã, làng
- Bổ sung: không chỉ che chở, cai quản trong khu vực làng xã mà còn cả tỉnh
4. Tìm các cách sử dụng khái niệm hiện hành
Thành hoàng không chỉ là thần cai quản, che chở cho người dân ở trong làng, xã, tỉnh, khu vực mà còn là người có công trong việc mở mang bờ cõi, có công lớn với người dân trong vùng.
5. Đặc trưng giống: Chức năng
6. Đặc trưng loài:
Những vị thần, nhân thần có công với người dân trong vùng, được thờ phụng, vua sắc phong.
7. Lập sơ đồ cấu trúc ta có:
Định nghĩa sơ bộ: Thần thành hoàng là những vị thần có thần tích, có thật trong đời sống, đã có công cộng đồng người sống trong một đơn vị hành chính, được vua sắc phong, Thành hoàng còn có khả năng định đoạt phúc họa cho cộng đồng người này.



Kết luận: Thần thành hoàng là những vị thần có thần tích, có thật trong đời sống, đã có công cộng đồng người sống trong một đơn vị hành chính, được vua sắc phong, Thành hoàng còn có khả năng định đoạt phúc họa cho cộng đồng người này.