gửi bởi NGUYỄN LÝ TRỌNG TÍN » Thứ 4 15/10/14 12:54
BÀI TẬP THỰC HÀNH 2: ĐỊNH VỊ ĐỐI TƯỢNG VÀ LẬP ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT CHO ĐỀ TÀI ĐÃ CHỌN
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
+ Lý do khách quan:
Khi nhắc đến đất nước Australia, người ta thường nghĩ ngay đến một đất nước trẻ, với lịch sử vài trăm năm, và chủ thể văn hóa xã hội là người da trắng.
Thật vậy, Australia, nếu xét từ thời điểm thành lập Liên bang (năm 1901) thì cho đến nay chỉ vỏn vẹn hơn 100 năm, còn nếu nhìn xa hơn nữa từ lúc đoàn tàu đầu tiên của Anh cập bến New South Wales (năm 1788) thì tính đến nay lịch sử của cộng đồng người da trắng ở mảnh đất này cũng chưa tới 300 năm. Nhưng nếu lấy năm 1788 làm mốc mà nhìn ngược về lịch sử của mảnh đất này ta sẽ thấy một lịch sử hàng chục nghìn năm của cộng đồng thổ dân. Để dễ mường tượng hơn, nếu ta quy tổng thời gian Australia có người ở thành một tiếng đồng hồ thì khoảng thời gian cộng đồng thổ dân hiện diện trên mảnh đất này là 59 phút 30 giây, 30 giây còn lại thuộc về cộng đồng người da trắng. Độ dày lịch sử, ít nhiều hứa hẹn một độ dày về văn hóa.
Về cơ bản, văn hóa xuyên suốt từ quá khứ tới hiện tại của Australia là văn hóa thổ dân, để hiểu về nước Australia thực sự thì phải tìm hiểu và nghiên cứu về thổ dân, đó mới chính là bản sắc riêng của họ.
+ Lý do chủ quan:
Từng là sinh viên ngành Úc học với luận văn tốt nghiệp viết về đề tài thổ dân Australia, người viết nhận thấy những kiến thức và thành quả nghiên cứu của mình về thổ dân Australia quá nhỏ bé và hạn hẹp nên mong muốn tiếp tục nghiên cứu thêm.
2. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu về hình thái kinh tế-xã hội của cộng đồng cư dân bản địa Australia , người viết có tham vọng lý giải nguyên nhân dẫn đến trình độ phát triển xã hội thấp kém của cộng đồng này, từ đó chỉ ra xu hướng phát triển của xã hội này (hòa nhập><tách biệt); đồng thời gợi mở những hướng tiếp cận hợp lý hơn của chính phủ Australia đối với những vấn đề nan giải từ cộng đồng này (quyền sử hữu đất đai, tình trạng sức khỏe, công ăn việc làm, giáo dục...).
3. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
Hiện nay đề tài về cộng đồng cư dân bản địa Australia mới bắt đầu được quan tâm nghiên cứu tại Việt Nam. Do vậy, các công trình nghiên cứu về lĩnh vực này còn trong giai đoạn rất sơ khai, có rất ít những công trình nghiên cứu mang tính khoa học. Ngược lại, tại Australia đây là đề tài từ lâu đã được quan tâm nghiên cứu với rất nhiều công trình nghiên cứu có giá trị.
Ngày nay khá nhiều trường đại học lớn ở Australia có ngành Thổ Dân học (Aboriginal studies), hoặc những ngành liên quan nghiên cứu về thổ dân ở bậc đại học lẫn sau đại học như đại học La Trobe, đại học New England, đại học Newcastle, đại học South Australia, đại học Wollongong…với những đơn vị học phần như như Australian Aboriginal History (đại học La Trobe); Aboriginal History Since the Late 18th Century, Australian Indigenous Societies and Colonisation (đại học New England); Aborigines, History and Colonialism (đại học South Australia); hay Introduction to Aboriginal Australia (đại học Wollongong). Để phục vụ cho quá trình giảng dạy và học tập, các trường đã biên soạn, tập hợp những công trình nghiên cứu, sách, tài liệu về thổ dân (chủ yếu về lịch sử) khá phong phú như Aboriginal Australians : Black Response to White Dominance 1788-1980, 1982 của Broome, Richard; Why Weren't We Told? : A Personal Search for the Truth about Our History, 1999 của Reynolds, Henry; The Little Red Yellow Black Book: An Introduction to Indigenous Australia của Pascoe, Bruce…
Trong số những công trình trên trên thì quyển Aboriginal Australians : Black Response to White Dominance 1788-1980, 1982 của Broome, Richard được xem là tài liệu “chủ chốt”, được sử dụng trong các trường đại học nói trên, cũng như là tài liệu quan trọng, có giá trị học thuật cao trong nghiên cứu về thổ dân Australia. Đây là quyển sách nói về lịch sử Australia từ lập trường của những người Australia bản địa. Quyển sách cũng đề cặp về sự va chạm của thổ dân và người châu Âu trong suốt hơn hai thế kỷ, đồng thời cũng cho thấy những người Australia Da Trắng đã mất những gì qua việc bành trướng thuộc địa không ngừng nghỉ trên vùng đất ngày nay là đất nước Australia, cũng như sự sống sót của thổ dân cùng nền văn hóa của họ qua quá trình phản kháng và thích nghi với nền văn hóa châu Âu. Nó cũng chỉ ra sự đấu tranh vẫn đang tiếp diễn của thổ dân để thay đổi địa vị của mình trong xã hội Australia: từ một cộng đồng đứng ngoài rìa xã hội thuộc địa trong quá khứ đến một vị trí trung tâm hơn trong xã hội Australia hiện đại.
Đặc biệt hiện nay, về lĩnh vực thổ dân Australia, đã có những công trình khá đồ sộ như bộ Bách Khoa Toàn Thư Về Thổ Dân Australia (The Encyclopedia of Aboriginal Australia) biên tập bởi David Horton. Quyển bách khoa toàn thư này được xuất bản năm 1994 bởi Aboriginal Studies Press thuộc viện nghiên cứu thổ dân và cư dân hải đảo Australia (Australian Institute of Aboriginal and Torres Strait Islander Studies (AIATSIS)). Công trình bao gồm hai tập bao gồm tất cả các mặt đời sống của cư dân bản địa Australia trong quá khứ cũng như ở hiện tại (như nguồn gốc, lịch sử, nghệ thuật, ngôn ngữ, giáo dục, quyền sở hữu đất, tổ chức xã hội, tôn giáo-tín ngưỡng, luật tục, kinh tế,..) với hơn 2000 mục từ và 1000 hình ảnh.
Những tài liệu, công trình về thổ dân Australia mà người viết có thể tiếp cận được ở Việt Nam (chủ yếu bằng tiếng Việt, nguyên bản tiếng Anh, và sách bằng tiếng Anh có bản dịch tiếng Việt) là vô cùng hạn chế, cả về số lượng lẫn nội dung. Phần lớn những công trình chỉ đề cặp đến thổ dân Australia trong một chương mục nhỏ chứ không phải là những công trình nghiên cứu tập trung về chủ đề thổ dân. Điển hình là các tác phẩm:
- The History of Australia, của Frank G. Clarke, nhà xuất bản Greenwood Press, năm 2002. Tác phẩm gồm 13 chương mục, trong đó chương mục thứ 02 với dung lượng khoảng 10 trang viết về thổ dân Australia. Trong thời lượng khá khiêm tốn này, tác giả giới thiệu sơ lược về nguồn gốc, lịch sử hình thành của thổ dân Australia cũng như các đơn vị tổ chức xã hội, nền kinh tế truyền thống cùng các thiết chế xã hội.
- Australia Ngày Nay, do Vũ Tuyết Loan chủ biên, của nhà xuất bản Khoa Học Xã Hội, năm 1998. Đây là công trình mang tính giới thiệu tổng quan vể Australia ở tất cả các khía cạnh như đất nước, con người, truyền thống lịch sử, hệ thống chính trị, văn hóa giáo dục, đào tạo, kinh tế, ngoại giao… Trong chương II mang tên Truyền thống lịch sử, tác giả đã dành khoảng hơn 20 trang để giới thiệu về thổ dân Australia ở các khía cạnh quen thuộc như nguồn gốc, lịch sử hình thành, kinh tế truyền thống. Bên cạnh đó, tác giả cũng trình bày một cách khá sâu sắc khía cạnh đời sống tinh thần, văn hóa - xã hội của cộng đồng này như: sự kiểm soát xã hội, ngôn ngữ, tôn giáo - tín ngưỡng, quan hệ về vũ trụ, nghệ thuật.
- Australia Xưa và Nay (tên nguyên bản tiếng Anh là Australia-now and then của Garry Disher), tác phẩm cung cấp cái nhìn tổng quan về lịch sử Australia từ khi thành lập thuộc địa đến giai đoạn cuối thế kỉ XX. Trong quyển sách này, tác giả dành một dung lượng nhất định để viết về một giai đoạn đen tối trong lịch sử Australia, đó là hai thế kỉ XVIII, XIX với sự tiếp xúc ban đầu của thổ dân Australia với những người Anh, những mâu thuẫn không thể hòa giải giữa hai cộng đồng này và nạn thảm sát thổ dân như là hệ quả của mâu thuẫn đó.
- Australia In Fact and Figures của Bill Coppell, nhà xuất bản Penguin Books Australia, năm 1994. Đây là công trình khá độ sộ (502 trang), đưa ra những thống kê kèm theo những phân tích trên các lĩnh vực: điều kiện tự nhiên, con người, kinh tế, chính phủ, truyền thông, năng lượng, công nghiệp… của Australia. Trong chương về con người (people), tác giả dành 14 trang (từ trang 129 đến 143) nói về cộng đồng người bản địa với các số liệu và phân tích trên các phương diện dân số, phân bố dân cư, tình trạng sở hữu nhà cửa, sức khỏe… Trong phần này tác giả còn viết về tình trạng thổ dân phạm pháp tại Australia.
- Australia Since 1900, của hai tác giả O. W. Hunt và K. W. Marshall, nhà xuất bản Whitecombe & Tombs PTY năm 1971. Công trình viết về lịch sử Australia từ năm 1900 đến giữa thế kỉ XX. Trong chương IV-Aspects of Australia development,mục II mang tên the problem of the Aborigines (từ trang 266 đến 274) đã giới thiệu tổng quan về thổ dân Australia cũng như những chính sách của chính quyền Liên bang đối với cộng đồng này. Mục này cũng nêu lên những vấn đề phát sinh và ảnh hưởng của những chính sách trên đối với cộng đồng thổ dân.
- Their Ghosts May Be Heard, của các tác giả Sheena Coup, Robert Coup, và Mary Andrews, nhà xuất bản Longman, năm 2004. Đây là quyển sách về lịch sử Australia từ khi thổ dân Australia đặt chân lên lục địa này cho đến khi Liên bang Australia được thành lập (năm 1901). Tác phẩm gồm15 chương mục, trong đó hai chương đầu (Ancient Australia, và Aborigines Alone) dành để nói về cộng đồng thổ dân. Tuy nhiên các tác giả viết hai chương này với tiếp cận đơn giản, mang tính miêu tả là chủ yếu.
Hiện nay tại Việt Nam, chỉ có một vài công trình nghiên cứu chuyên về thổ dân Australia như:
- Văn Hóa Thổ Dân Úc của Ths.Trần Cao Bội Ngọc, nhà xuất bản Đại học Quốc gia Tp. HCM, năm 2006. Đây là một trong số những công trình nghiên cứu hiếm hoi bằng tiếng Việt về đề tài thổ dân Australia. Như tên sách đã chỉ rõ, công trình này tiếp cận cộng đồng thổ dân Australia trên phương diện văn hóa. Công trình giải quyết khá thỏa đáng các lĩnh vực văn hóa tinh thần, văn hóa vật chất của cộng đồng thổ dân Australia. Hiện tại công trình được sử dụng làm giáo trình môn “Văn hóa - xã hội Australia” cho sinh ngành Australia học của trường đại học KHXH & NV Tp. HCM. Vừa qua, nghiên cứu sinh Trần Cao Bội Ngọc vừa bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ mang tên Văn hóa của dân tộc bản địa ở Úc từ truyền thống đến hiện đại. Đây là công trình nghiên cứu chuyên sâu đầu tiên trong cả nước từ trước đến nay về cộng đồng cư dân bản địa Australia. Công trình tiếp cận vấn đề theo quan điểm và nền tảng lý luận dân tộc học.
- Archaelogy of the Dreamtime của tác giả Josephine Flood, nhà xuất bản Gecko Books, năm 2004. Đây là công trình tiếp cận cộng đồng thổ dân Australia trên lĩnh vực khảo cổ học. Công trình gồm hai phần chính là: Origins và The rising of the seas, tập trung giải quyết vấn đề nguồn gốc tộc người và các nhân tố tạo nên đặc trưng văn hóa của cộng đồng thổ dân Australia.
- Australia’s Indigenous Languages (1996) của Senior Secondary Assessment board of South Australia. Đây là công trình nghiên cứu khá tỉ mỉ về ngôn ngữ của các cộng đồng người Australia bản địa cũng như tình hình bảo tồn các ngôn ngữ trên trong bối cạnh văn hóa xã hội Australia ngày nay.
Người viết xin lưu ý rằng, những công trình của các học giả nước ngoài (bằng tiếng Anh) vừa nêu trên vẫn chưa có mặt phổ biến tại Việt Nam. Những quyển sách này chủ yếu là quà tặng của các cá nhân, hoặc lãnh sự quán Australia tại thành phố Hồ Chí Minh dành cho khoa Đông Phương học, trường đại học KHXH & NV TP. HCM.
Tóm lại, các công trình nghiên cứu về cộng đồng cư dân bản địa australia rất phong phú và đa dạng, mang tính khái quát lẫn chuyên sâu. Tuy nhiên, tuyệt đại đa số những tài liệu và công trình nghiên cứu về cộng đồng thổ dân cả đều tập trung vào mảng nguồn gốc, lịch sử và văn hóa thổ dân theo hướng tiếp cận lịch sử, nhân học. Chưa có tài liệu hay công trình nghiên cứu nào (bằng tiếng Anh lẫn tiếng Việt) về hình thái kinh tế-xã hội của cộng đồng cư dân bản địa Australia.
4. ĐỐI TƯỢNG VA PHẠM VI NGHIÊN CỨU
+ Đối tượng nghiên cứu: hình thái kinh tế-xã hội
+Phạm vi nghiên cứu:
- Chủ thể: cộng đồng cư dân bản địa Australia.
- Không gian: Australia.
- Thời gian: trước 1788 (chủ yếu) (1788: Anh tuyên bố chủ quyền tại Australia; tiếp xúc văn-xã hội diễn ra với quy mô sâu sắc và lâu dài).
5. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN
+Về mặt khoa học: cung cấp kiến thức về một vấn đề mới (chưa được tiếp cận).
+Về mặt thực tiễn: gợi mở những hướng tiếp cận mới cho vấn đề hòa nhập của các cộng đồng dân tộc thiểu số vào xã hội; giải quyết các vấn đề liên quan đến quan hệ sắc tộc giữa các cộng đồng dân tộc dân tộc khác nhau trong cùng một xã hội (quốc gia).
6. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ NGUỜN TƯ LIỆU
+ Phương pháp nghiên cứu: phương pháp hệ thống, phương pháp logic, phương pháp dịch lý, phương pháp diễn dịch, quy nạp.
+ Nguồn tư liệu: từ các cơ quan nhà nước Úc (chủ yếu trên các website chính thức), các cơ quan chuyên trách vấn đề thổ dân (Department of Aboriginal Affairs, Aboriginal & Torres Strait Islander Social Justice Commissioner), các ấn phẩm sách, báo in và báo mạng; các công trình nghiên cứu chuyên ngành.
7. BỐ CỤC CỦA BÀI NGHIÊN CỨU
Ngoài phần dẫn nhập, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, bài nghiên cứu gồm 3 chương:
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
Mục lục
DẪN NHẬP
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Hình thái kinh tế xã hội-một học thuyết về tiến hóa xã hội
1.2 Tổng quan về Australia
1.3 Cộng đồng cư dân bản địa Australia
Chương 2. MỘT SỐ ĐẶC TRƯNG VỀ LỰC LƯỢNG SẢN XUẤT, QUAN HỆ SẢN XUẤT VÀ KIẾN TRÚC THƯỢNG TẦNG CỦA XÃ HỘI CỘNG ĐỒNG CƯ DÂN BẢN ĐỊA AUSTRALIA
2.1 Đặc trưng về lực lượng sản xuất
2.2 Đặc trưng về quan hệ sản xuất
2.3 Đặc trưng về Kiến trúc thượng tầng
2.4 Sự phù hợp giữa LLSX-QHSX, KTTT- CSHT trong xã hội cộng đồng cư dân bản địa Australia
2.5 Ảnh hưởng của hình thái kinh tế-xã hội của người da trắng đến đặc điểm hình thái kinh tế xã hội của cộng đồng cư dân bản địa Australia từ sau 1788
Tiểu kết
Chương 3. MỘT SỐ KIẾN GIẢI VỀ ĐẶC TRƯNG HÌNH THÁI KT-XH CỦA CỘNG ĐỒNG CƯ DÂN BẢN ĐỊA AUSTRALIA
3.1 Yếu tố địa lý tự nhiên
3.2 Yếu tố tâm linh
3.3 Yếu tố xã hội
Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
về phần đối lập mình định tập trung so sánh cư dân bản địa Australia với cư dân bản địa các khu vực đã nêu để thấy được vì sao họ lại trãi qua hình thái kinh tế-xã hội công xã nguyên thủy lâu đến vậy trong khi các cư dân bản địa khác (New Zealand; Papua New Guinea, Đông Nam Á) đã ra khỏi hình thái kinh tế-xã hội công xã nguyên thủyhoặc ít nhất cũng phát triển cao hơn họ. Còn nếu so sánh giữa thổ dân và các cộng đồng khác như cộng đồng người da Trắng hay cộng đồng dân nhập cư sau này thì có lẽ hơi khập khiểng.
nếu có cao thủ nào biết thì chỉ chiêu giúp nhé.