CHỢ NỔI TÂY NAM BỘ

[Linh Giang]

Tôi đồng ý với quangan là bạn cho rằng "chợ nổi chỉ có ở Tây Nam bộ" thì không chính xác.
Có lý do sau
Về tiêu chí "không gian hình thành" thì bạn không giới hạn ở Việt Nam (không có dấu hiện nào chứng tỏ sự giới hạn) nên chỉ riêng việc lấy cụm "Tây Nam bộ" đã có vấn đề rồi. Biết bao nhiêu chợ nổi nổi tiếng ở Thái Lan, Campuchia như Taling Chan (Bangkok); Chợ nổi Bang Phli (Samut Prakan),...

Mặt khác là bạn đưa cụm "chỉ có" thì rõ ràng là có vấn đề vì nó cực đoan quá. Cái này cũng giống như người mình hay nói "chỉ có người Việt nói có đạo thờ tổ tiên" vậy. Thực tế có đúng vậy không? Ngoài Bắc cũng có chợ nổi đấy chứ chỉ có điều nó không điển hình nên không nổi tiếng thôi.
Vì vậy không gian "Tây Nam bộ" dùng trong sơ đồ định vị thì tốt nhưng trong bảng so sánh thì không khả quan vì sẽ có nhiều ý kiến trái chiều.

Nhân đây, tôi có ý đề xuất thế này, thay vì chữ "chỉ có ở Tây Nam bộ bạn dùng cụm "chủ yếu có ở vùng văn hóa sông nước" để loại trừ có nhiều vùng cá biệt không thuộc văn hóa sông nước vẫn có chợ nổi dĩ nhiên mang nhiều nét thú vị khác và vế còn lại vẫn để nguyên là "có ở khắp nơi".

Đôi điều góp ý

[kimhue]

chào bạn mình nghĩ bạn nên so sánh chợ nổi ở Tây Nam Bộ và một số vùng khác của các nước trong khu vực Đông Nam Á thì sẽ thấy nét nổi bật của chợ nổi Tây Nam Bộ.Chúc bạn thành công.

[quynhanh]

Sau khi tham khảo ý kiến của nhiều anh chị, tôi xin chỉnh sửa lại cấu trúc cho đề tài Chợ nổi Tây Nam Bộ

[quynhanh]

1. Xác định cặp phạm trù đối lập.Với đề tài này, cặp phạm trù đối lập không rõ ràng. Qua quá trình tìm hiểu, người viết nhận thấy cặp phạm trù cơ bản là:
Văn hóa kinh doanh chợ trên cạn - Văn hóa kinh doanh chợ trên sông nước.
Bên cạnh đó, có thể kể thêm cặp phạm trù: Tính cách truyền thống của người Việt trong kinh doanh - Tính cách của người Việt ở vùng Tây Nam Bộ trong kinh doanh.
2. Phân tích bằng phương pháp dịch lý qua quy trình 4 bước- Kiểm tra tính tương hiện
Chợ nổi là một nét văn hóa đặc trưng của vùng Tây Nam Bộ. Bên cạnh đặc trưng sông nước thì chợ nổi còn thể hiện những tính cách của cư dân Nam Bộ trong quá trình khai khẩn vùng đất mới, hình thành nên những nét văn hóa rất độc đáo trong kinh doanh.
Ngày nay, chợ không chỉ phục vụ cho nhu cầu trao đổi, mua bán của cư dân trong vùng mà còn được phát triền dưới góc độ du lịch nhằm quảng bá hình ảnh địa phương. Do đó, chợ nổi đã có nhiều thay đổi trong hoạt động kinh doanh để đáp ứng đa dạng nhu cầu của nhiều đối tượng khác nhau.
Tuy nhiên, khi nghiên cứu về chợ nổi nên tránh cực đoan 1 chiều: tức là tuyệt đối hóa vai trò của chợ nổi trong văn hóa kinh doanh của miền Tây Nam Bộ (vì bên cạnh chợ nổi người địa phương vẫn có chợ trên bờ), hay xem chợ nổi như là hình thức “thô sơ” cổ xưa trong quá trình khai hoang (và sẽ bị thay thế bởi những hình thức chợ khác tân tiến hơn). Thay vào đó, người nghiên cứu phải nhìn ra những giá trị văn hóa trong kinh doanh chợ nổi để bảo tồn và phát huy nó như một “đặc sản” của cư dân miền Tây Nam Bộ.
Bên cạnh đó, nếu chỉ bán hàng trên sông thì không thành chợ nổi (ví dụ, dùng chiếc ghe chở thực phẩm đi dọc các con sông ra bán) mà chợ nổi phải gắn với giao thông sông nước, với hoạt động kinh doanh tập trung chứ không lẻ tẻ.
- Kiểm tra tính tương hóa
Xã hội ngày càng phát triển thì nhu cầu bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa ngày càng được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, với chợ nổi thì khác. Đây không phải là một mô hình văn hóa được duy trì một cách thụ động, tức chỉ để cho người khác nhìn ngắm mà chợ nổi còn là một không gian mưu sinh thực thụ của cư dân địa phương và người tứ xứ. Vì vậy, các hình thức kinh doanh trong chợ nổi biến đổi từng ngày phù hợp với nhu cầu thực tế của cả người bán lẫn người mua và cả khách tham quan du lịch. Hoạt động của chợ nỗi phải cân bằng được mối quan hệ giữa phát triển kinh doanh và bảo tồn văn hóa.
- Kiểm tra tính hướng hòa
Chợ nổi được hình thành một cách tự phát nên việc duy trì và phát triển nó không phụ thuộc vào pháp luật mà chủ yếu dựa vào chính nhận thức của người tham gia (dân thương hồ) trên những quy tắc ứng xử được quy định ngầm và những nét văn hóa được truyền miệng từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Ngày nay, bên cạnh việc mua bán phục vụ cho nhu cầu hàng ngày thì dịch vụ kinh doanh du lịch chợ nổi ngày càng phát triển và trở thành một nét văn hóa đặc sắc thu hút du khách thập phương. Tuy nhiên, cũng theo đó mà văn hóa mua bán đã thay đổi rất nhiều như nói thách, giá bán cho khách du lịch đắt gấp nhiều lần so với bán cho cư dân địa phương, tranh giành khách giữa những người bán, tiền huê hồng cho người đưa khách... Những điều này đã làm cho văn hóa kinh doanh chợ nổi ít nhiều bị mất đi nét đẹp trước đây. Do đó, khi phát triển du lịch tại chợ nổi thì điều quan trọng là phải giữ trọn vẹn bản chất của chợ (đó là kinh doanh hàng hóa) cũng như bản chất tính cách của cư dân Nam Bộ, du khách tham dự chợ nổi như là người tham dự vào một phần đời sống của cư dân ở đây.
- Kiểm tra hướng mở rộng (không bắt buộc).

[quynhanh]

Bước 1. Tìm các định nghĩa có liên quan đến khái niệm “Chợ nổi”- Từ điển tiếng Việt: chợ nổi là thứ chợ chuyên nhóm họp trên ghe thuyền ở các sông rạch tại nhiều vùng thuộc đồng bằng sông Cửu Long.
- Trang web Wikipedia: chợ nổi là một loại hình chợ thường xuất hiện tại vùng sông nước được coi là tuyến giao thông chính.
- Trang web Tudien.xalo.vn: chợ nổi là chợ họp một cách tự phát trên mặt sông, mặt nước, các hoạt động mua bán diễn ra trên thuyền, trên xuồng.
Bước 2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa


Bước 3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung- Định nghĩa của Wikipedia là định nghĩa nêu đặc trưng.
- Định nghĩa của Tudien.xalo.vn là định nghĩa miêu tả.
Những nét nghĩa chung: loại hình chợ gắn liền với sông nước, phương tiện di chuyển bằng ghe, thuyền, xuồng,...
Bước 4. Các cách sử dụng khái niệm hiện hành
- Chợ nổi như cách gọi của người Việt là để chỉ những khu chợ được nhóm họp trên sông, cụ thể là các sông ở vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.
- Chợ nổi được để chỉ khu chợ nhóm họp trên những con rạch nhỏ chảy giữa khu dân cư như khu chợ Damnoen Saduak – Thái Lan.
- Làng chợ nổi là từ dùng để chỉ nơi mua bán và sinh sống của cư dân ở phía tây bắc Biển Hồ như chợ Tonlé Sap – Campuchia.
Bước 5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)Khái niệm rộng hơn cùng loại là “Chợ”
- Tự điển Bách Khoa Việt Nam: chợ là nơi gặp nhau giữa cung và cầu các các hàng hóa, dịch vụ, vốn; là nơi tập trung hoạt động mua bán hàng hóa giữa người sản xuất, người buôn bán và người tiêu dùng.
- Đại từ điển tiếng Việt: chợ là nơi công cộng để nhiều người đến mua bán vào những buổi hoặc những ngày nhất định.
Bước 6. Xác định các đặc trưng loài
Chợ truyền thống ≠ chợ hiện đại (siêu thị)
Hoạt động trên sông nước ≠ hoạt động trên những địa hình khác như trên bộ (chợ làng), trên núi (chợ phiên)...
Định nghĩa sơ bộ: chợ nổi là một loại hình chợ truyền thống có không gian hoạt động là vùng sông nước.
Bước 7. Lập sơ đồ cấu trúc



Sản phẩm cuối cùng: Chợ nổi là một loại hình chợ truyền thống có không gian kinh doanh là môi trường sông nước.

[quynhanh]

So sánh chợ nổi Tây Nam Bộ và chợ nổi nổi Damnoen Saduak –Thái Lan để làm bật lên đặc trưng văn hóa kinh doanh.

[nguoidanbadep205]

Chợ nổi miền Tây


Chợ họp từ rất sớm


Mỗi ghe đều treo sản phẩm của mình trên 1 cây sào dài, dựng đứng ...


Chợ bán nhiều loại rau củ quả lắm...có cả ghe bún riêu nữa..