hoangmanhtuongncsk8 đã viết:Môn học: Phương pháp nghiên cứu khoa học trong KHXH-NV
GVHD: GS. TSKH Trần Ngọc Thêm
HV: Hoàng Mạnh Tưởng
TÊN ĐỀ TÀI
VĂN HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG TÔN GIÁO BAHA’I Ở VIỆT NAM HIỆN NAY
1. Phân tích cấu trúc tên đề tài
[VĂN HÓA] CỦA [CỘNG ĐỒNGTÔN GIÁO BAHA’I] [Ở VIỆT NAM] [HIỆN NAY]
2. Xác định đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Văn hóa của cộng đồng tôn giáo Baha’i
Phạm vi nghiên cứu: Việt Nam
Thời gian: Hiện nay
3. Cấu trúc cấp hệ của các khái niệm
Văn hóa của cộng đồng tôn giáo Baha’i ở Việt Nam hiện nay
4. Các cặp đối lập trong đề tài
CĐ tôn giáo Bahai> <CĐ tôn giáo khác: Lưỡng khả, rõ ràng
Việt Nam ><Tây Nam Á: Lưỡng khả rõ ràng
Hiện nay><Trước kia
Vấn đề cần đi sâu nghiên cứu: Văn hóa của cộng đồng tôn giáo Baha’i ở Việt Nam hiện nay
5. Đề cương chi tiết cho đề tài
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Các khái niệm cơ bản.
- Văn hóa
- Tôn giáo
- Tín đồ
- Cộng đồng
1.1.2. Lý thuyết nghiên cứu
- Lý thuyết chức năng luận
- Lý thuyết cấu trúc luận
- Lý thuyết duy vật luận
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khái quát về tôn giáo Baha’i
- Tiền đề ra đời
- Quá trình phát triển
- Nội dung cơ bản
1.2.2. Quá trình du nhập và phát triển của tôn giáo Baha’i ở Việt Nam
1.2.3. Định vị tôn giáo Baha’i trong văn hóa Việt Nam
1.3. Tiểu kết chương 1
CHƯƠNG 2: VĂN HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG TÔN GIÁO BAHA’I NHÌN TỪ VĂN HÓA NHẬN THỨC VÀ VĂN HÓA TỔ CHỨC
2.1. Văn hóa của cộng đồng tôn giáo Baha’i nhìn từ văn hóa nhận thức
2.1.1. Nhận thức về thế giới quan
2.1.2. Nhận thức về nhân sinh quan
2.2. Văn hóa của cộng đồng tôn giáo Baha’i nhìn từ văn hóa tổ chức
2.2.1. Văn hóa tổ chức đời sống tập thể
2.2.2. Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
2.3. Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: VĂN HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG TÔN GIÁO BAHA’I NHÌN TỪ VĂN HÓA ỨNG XỬ
3.1. Ửng xử trong gia đình
3.2. Ửng xử với những người đồng đạo
3.3. Ứng xử với những người theo ngoại đạo
3.4. Ứng xử với chính quyền địa phương
3.5. Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN
DANH MUC TAI LIEU THAM KHAO
A. Tài liệu tiếng Việt
1. Ban Tôn giáo Chính phủ. Giới thiệu khái quát tôn giáo Baha’i.
2. Chu Quang Trứ. Di sản văn hóa dân tộc trong tín ngưỡng và tôn giáo ở Việt Nam. NXB Thuận hóa, 1996.
3. Đặng Nghiêm Vạn, Lý luận về tôn giáo và tình hình tôn giáo ở Việt Nam. NXB CTQG, 2012.
4. Đặng Thanh Tuấn. Đa dạng văn hóa và quyền văn hóa hiện nay ở Việt Nam. Viện văn hóa, 2010.
5. Hoàng Tâm Xuyên. 10 tôn giáo lớn trên thế giới. NXB CTQG, 2012.
6. Hội đồng tinh thần tôn giáo Bà ha’i Việt Nam. Giới thiệu tổng quát đạo Bà ha’i. NXB Tôn giáo, 2010.
7. John Bowker (chủ biên). Các tôn giáo trên thế giới. NXB VHTT.
8. Lê Ngọc Hùng, Lịch sử và Lý thuyết Xã hội học, Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
9. Lê Thanh Bình. Tôn giáo và quan hệ quốc tế. NXB CTQG, 2012.
10. Lê Thị Như Hoa. Bản sắc dân tộc trong lối sống hiện đại. NXB VHTT, HN, 2003.
11. Lê Văn Lợi. Sự tác động qua lại giữa văn hóa và tôn giáo. NXB ĐHQGHN, 1999.
12. Leopold Cadiere (Đỗ Trịnh Huệ dịch). Văn hóa tín ngưỡng và cách thực hành tôn giáo người Việt. NXB Thuận hóa, 2010.
13. Lewis M. Hopfe. Mark R.Woodward. Các tôn giáo trên thế giới. NXB Thời đại, HN, 2011.
14. Mai Kim Thanh. Xã hội học văn hóa. NXB Giáo dục, 2011.
15. Mai Thanh Hải. Từ điển tôn giáo. NXB Từ điển bách khoa, 2002.
16. Ngô Đức Thịnh chủ biên. Tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng ở Việt Nam, NXB Trẻ, 2012.
17. Nguyễn Hồng Dương, Quan điểm, đường lối của Đảng ta về tôn giáo và những vấn đề tôn giáo ở Việt Nam hiện nay. NXB CTQG, 2012.
18. Nguyễn Hồng Dương. Tôn giáo trong mối quan hệ văn hóa và phát triển ở Việt Nam. NXB KHXH, HN, 2004.
19. Nguyễn Mạnh Cường, Văn hóa lối sống của người theo Hồi giáo. NXB VHTT, HN, 2010.
20. Nguyễn Quốc Tuấn. Về mối quan hệ giữa tôn giáo dân tộc và tôn giáo ngoại sinh. Tạp chí Nghiên cứu tôn giáo số 1/1999.
21. Nguyễn Thanh Tuấn. Biến đổi văn hóa đô thị Việt Nam hiện nay. NXB CTQG, 2012.
22. Phạm Ngọc Trung. Văn hóa thời đại toàn cầu. NXB VHTT, 2010.
23. Trác Tân Bình, Lý giải tôn giáo. NXB Hà Nội, 2010.
24. Trần Lê Sáng. Tiếp cận văn hóa. NXB VHTT, HN, 2010.
25. Trần Ngọc Thêm. Những vấn đề về văn hóa học lý luận và ứng dụng. NXB Văn hóa – Văn nghệ, 2013.
26. Trần Ngọc Thêm. Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam. NXB ĐHQG TP. HCM, 2004.
27. Trung tâm bảo tồn di sản văn hóa tông giáo. Một số vấn đề về văn hóa tôn giáo và tư vấn bảo tồn di sản văn hóa tôn giáo trong giai đoạn hiện nay. NXB Thời đại, 2012.
28. Trung tâm nghiên cứu tôn giáo đương đại, ĐHQGHN. Văn hóa tôn giáo trong bối cảnh toàn cầu hóa (Kỷ yếu hội thảo). NXB Tôn giáo, 2010.
29. Trương Hải Cường. Một số vấn đề tôn giáo và tín ngưỡng ở Việt Nam. NXB CT – ST, HN, 2012.
30. Viện Thông tin Khoa học Xã hội Việt Nam. Tôn giáo và đời sống hiện đại. NXB HN, 1998.
31. Vương Hoàng Trù – Phú Văn Hẳn (Chủ biên). Một số vấn đề về dân tộc và tôn giáo vùng Nam bộ trong phát triển bền vững. NXB KHXH, 2012.
B. Tài liệu bằng tiếng nước ngoài
1. Bahá'í Calendar, Festivals, and Dates of Historic Significanc.
http://bahai-library.com/bw18_calendar_festivals_dates2. Bahá'í Faith in Vietnam.
http://en.wikipedia.org/wiki/Bah%C3%A1% ... in_Vietnam3. Baha’i Religious History. Journal of Religious History, Vol. 36, No. 4, December 2012.
4. Le cosmopolitisme de la communaute Baha’I de montreal: etude ethnographique. Centre d’études ethniques des universités montréalaises
BAI TAP THUC HANH SO 4
Chọn 1 khái niệm cơ bản trong đề tài nghiên cứu của mình để xây dựng định nghĩa (trình bày theo 7 bước)
Xây dựng định nghĩa về Tôn giáo
ĐỊNH NGHĨA TÔN GIÁO
Tôn giáo là một hiện tượng xã hội ra đời rất sớm trong lịch sử nhân loại. Tuy nhiên tôn giáo cũng được xem là một trong những thuật ngữ phức tạp nhất thế giới. Vì vậy, thuật ngữ này đã và đang được nhiều nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau xây dựng định nghĩa. Các định nghĩa tiêu biểu hiện nay là:
Từ điểm Oxford: Tôn giáo là niềm tin và thờ phượng của một thế lực siêu nhiên kiểm soát, đặc biệt là một Đức Chúa Trời hay thần cá nhân.
Từ điển Wikipedia: tôn giáo niềm tin vào, hay thờ phượng các, thượng đế hay thần
E.B. Taylor – Văn hóa nguyên thủy, cho rằng: tôn giáo là niềm tin vào các thực thể tinh thần.
Nguyễn Đức Sự - C. Mác – F. Enghel về vấn đề tôn giáo. NXB KHXH, HN, 1999. Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần. Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân.
C. Mác – Enghel toàn tập, t20, NXB CTQG, 1995. Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh một cách hư ảo về thế giới bên ngoài nhằm đền bù cho những bất lực của con người trong cuộc sống hàng ngày.
Đặng Nghiêm Vạn – Lý luận về tôn giáo. NXB CTQG, 2007. Tôn giáo là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng, được chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách siêu thực (hay hư ảo) với con người, nhằm lý giải những vấn đề trên trần thế cũng như ở thế giới bên kia. Niềm tin đó được biểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào từng thời kỳ lịch sử, hoàn cảnh địa lý – văn hóa khác nhau, phụ thuộc vào nội dung từng tôn giáo, được vận hành bằng những nghi lễ, những hành vi tôn giáo giáo khác nhau của từng cộng đồng xã hội/tôn giáo khác nhau.
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu định nghĩa
Nguồn Định nghĩa Nhận xét
Từ điển Oxford Niềm tin và thờ phượng của một thế lực siêu nhiên kiểm soát, đặc biệt là một Đức Chúa Trời hay thần cá nhân Ưu điểm: ngắn gọn, dễ hiểu
Hạn chế: nội dung đề cập chưa đầy đủ. Vì ngoài niềm tin và thờ phượng ra còn có hành vi tôn giáo. Nội dung chủ yếu đề cập đến tôn giáo nhất thần, chứ chưa đề cập đến tôn giáo đa thần như Cao Đài, tín ngưỡng dân gian.
Từ điểm
Wikipedia niềm tin vào, hay thờ phượng các, thượng đế hay thần Ưu điểm: ngắn gọn, dễ hiểu
Hạn chế: chưa cụ thể, rõ ràng, quá khái quát và chưa phân biệt được với các loại tín ngưỡng, mê tín dị đoan
E.B. Taylor – Văn hóa nguyên thủy tôn giáo là niềm tin vào các thực thể tinh thần Ưu điểm: ngắn gọn, khái quát, dễ hiểu
Hạn chế: Chưa liệt kê đầy đủ các đặc điểm của 1 tôn giáo mà mới chỉ đề cập tới niềm tin, chưa nói đến thời phượng, lễ nghi, …
Nguyễn Đức Sự - C. Mác – F. Enghel về vấn đề tôn giáo. NXB KHXH, HN, 1999. Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, cũng giống như nó là tinh thần của những trật tự không có tinh thần. Tôn giáo là thuốc phiện của nhân dân Ưu điểm: phản ánh được bản chất của tôn giáo
Hạn chế: Quá trừu tượng, thiếu cụ thể, rõ ràng
C. Mác – Enghel toàn tập, t20, NXB CTQG, 1995. Tôn giáo là một hình thái ý thức xã hội phản ánh một cách hư ảo về thế giới bên ngoài nhằm đền bù cho những bất lực của con người trong cuộc sống hàng ngày Ưu điểm: Phản ánh được bản chất của tôn giáo
Hạn chế: chỉ mới đề cập đến nó như là một hình thái ý thức xã hội chứ chưa đề cập đến thực thể tôn giáo.
Đặng Nghiêm Vạn – Lý luận về tôn giáo. NXB CTQG, 2007 Tôn giáo là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng, được chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách siêu thực (hay hư ảo) với con người, nhằm lý giải những vấn đề trên trần thế cũng như ở thế giới bên kia. Niềm tin đó được biểu hiện rất đa dạng, tùy thuộc vào từng thời kỳ lịch sử, hoàn cảnh địa lý – văn hóa khác nhau, phụ thuộc vào nội dung từng tôn giáo, được vận hành bằng những nghi lễ, những hành vi tôn giáo khác nhau của từng cộng đồng xã hội/tôn giáo khác nhau Ưu điểm: cho phép nhận diện đối tượng một cách hiệu quả, phân biệt với những hiện tượng có liên quan, có tính đến yếu tố khác biệt giữa các tôn giáo, tộc người và văn hóa.
Hạn chế: Hơi dài, khó nhớ
3. Phân loại định nghĩa, xác định những nét chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa.
Theo đặc trưng giống, có 3 loại: là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng (Oxford, Wikipedia, Taylor, Đặng Nghiêm Vạn) và là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức (Mác), là hình thái ý thức xã hội (Enghel),
Theo đặc trưng loài, chỉ có khái niệm của Đặng Nghiêm Vạn đề cập đến đặc trưng loài như
a) chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách siêu thực (hay hư ảo) với con người (phân biệt với việc chấp nhận một cách gián tiếp và tác động một cách hữu thực với con người)
b) lý giải những vấn đề trên trần thế cũng như ở thế giới bên kia (phân biệt với việc lý giải những vấn đề thực tại)
c) được vận hành bằng những nghi lễ, những hành vi tôn giáo (phân biệt với sự vận hành bằng cơ học,..)
Như vậy, có thể tiếp thu: đặc trưng giống “là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liên” và đặc trưng loài như tác giả Đặng Nghiêm Vạn đã đề cập.
4. Tìm tất cả các khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả để điều chỉnh bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng.
Ở phương Tây, về cơ bản chỉ tồn tại tôn giáo nhất thần như là Do Thái giáo, Công giáo, Tin lành,…
Ở phương Đông, đặc biệt ở Việt Nam, các tôn giáo đa phần đều dung hợp với các loại tín ngưỡng. Ngoài tôn giáo, người dân còn có rất nhiều loại tín ngưỡng như tín ngưỡng thờ Mẫu, Thờ Vua Tổ, Thờ Tứ bất tử,…
Trung Quốc, Việt Nam và một số nước Đông Bắc Á, còn có cả Nho giáo, cũng được xem là tôn giáo nhưng không thờ Đấng tối cao.
Ở Việt Nam, nhiều loại tín ngưỡng như tín ngưỡng thờ cúng ông bà, tín ngưỡng thờ Mẫu, …đôi khi cũng được gọi là tôn giáo: Đạo Thờ Ông Bà, Đạo Mẫu
5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
Là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng
6. Xác định các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
1) Là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng (phân biệt với niềm tin vào lực lượng trần thế, hữu hình, mang tinh trần tục)
2) chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách siêu thực (hay hư ảo) với con người (phân biệt với việc chấp nhận một cách gián tiếp và tác động một cách hữu thực với con người)
3) lý giải những vấn đề trên trần thế cũng như ở thế giới bên kia (phân biệt với việc lý giải những vấn đề thực tại)
4) được vận hành bằng những nghi lễ, những hành vi tôn giáo (phân biệt với sự vận hành bằng cơ học,..)
Sản phẩm sơ bộ: “Tôn giáo là niềm tin vào lực lượng siêu nhiên, vô hình, mang tính thiêng liêng được chấp nhận một cách trực giác và tác động qua lại một cách siêu thực nhằm lý giải những vấn đề trần thế cũng như ở thế giới bên kia được vận hành thông qua các nghi lễ, những hành vi tôn giáo”
7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
