Bệnh “hồn nhiên”

[chuonchuonkim]

Trong một bộ phim VN có cảnh thế này: Cô vợ đang ngủ. Chợt có người bạn gái đến thất thanh báo: “Chồng chị bị công an bắt giải về đồn”. Thế là cô hốt hoảng chồm khỏi giường, chạy thẳng lên đồn với nguyên bộ quần áo ngủ...

Tại đồn công an, với bộ quần áo ngủ, cô xông xáo vào bày tỏ tình cảm với một nữ cảnh sát. Nữ cảnh sát nói cho cô biết những tình cảm cao thượng mà chị ta dành cho chồng sẽ được đền đáp xứng đáng, vì đó chỉ là màn kịch anh chồng giúp công an bắt tội phạm.

Than ôi! Một bộ quần áo ngủ giữa cơ quan công quyền thì làm sao có thể bàn đến những gì cao thượng cho nổi. Lẽ ra, dù trời có sập đi nữa, việc đầu tiên chị ta bước ra khỏi nhà phải là cách nghĩ rằng bộ quần áo trên người có đủ tiêu chuẩn văn hóa để ra nơi công cộng không? Đặc biệt là trụ sở công quyền?

Nhưng nỗi buồn nhất vẫn chưa nằm ở cô vợ - trình độ công nhân kia, mà ở nhà văn - tác giả kịch bản, cũng như đạo diễn, những người có trình độ văn hóa đại học.

Người phương Tây có câu “Quần áo làm ra con người”. Tất nhiên chúng ta nên hiểu theo nghĩa tích cực của từ này. Để dễ hiểu hơn người đời còn có một quan niệm khác: “Quần áo không làm nên thầy tu, nhưng chẳng có thầy tu nào không cần áo lễ”. Thầy tu mà không mặc áo lễ, thì làm sao xác định được chức phận của mình.

Người Việt, ở nhà thường mặc bộ đồ ngủ, thường gọi là “đồ bộ ” vừa mỏng, vừa rộng, vừa mát, cho tiện lợi ở xứ nhiệt đới. Và nhiều người đông đảo hơn là chị em, cứ thế mặc đi chợ, đi chơi, cho mát, cho tiện, đặc biệt hơn người ta còn mặc những bộ đồ đó tới cả các cơ quan nước ngoài.

Không ít người đã bị mời về để thay quần áo, sau đó mới được tiếp đón. Một luật sư người Việt quốc tịch nước ngoài cho biết: Ở vài cơ quan lãnh sự, thay vì xét duyệt đơn nhập khẩu quá nhiều, các nhân viên bỏ qua việc xem xét hồ sơ, mà ra tận phòng khách gặp đương sự.

Họ nhìn đương sự từ chân lên đầu, và thấy người nào ăn mặc lôi thôi luộm thuộm thì gạt phắt khỏi danh sách những người cần làm thủ tục.

Có một anh bạn đã lớn tuổi nói với tôi, hồi anh ta mới sang Tây học, người quản lý các sinh viên còn chỉ bảo cho họ từng cách ăn mặc, cách đi vệ sinh.

Còn ở ta, do chưa chú trọng việc này, nên có không ít đoàn các bác, các cụ vào đến nơi quan trọng rồi, còn rủ nhau ra sát hàng rào, dàn hàng ngang, ngồi thụp xuống, thực hiện việc tiểu tiện tự nhiên.

Một lần, tôi gặp một cô phiên dịch, đang dẫn đoàn khách Tây, chối quá, vỗ tay la lên: “Tại sao các cụ lại làm thế?” thì nhận được ánh mắt ngạc nhiên hơn của các bà theo kiểu: “Tại sao cô lại hỏi thế?”.

Chúng ta mới chỉ chú trọng văn hóa “đầu vào” như ăn, uống, như hút... nhưng chưa chú trọng văn hóa “đầu ra” như bạ đâu nhổ đấy, xì mũi đấy, tiểu tiện đấy, thậm chí cả đại tiện nữa.

Việc không ý thức đến quần áo khi ra nơi công cộng, không chỉ thể hiện văn hóa, mà cả lòng ích kỷ. Nhiều lần tôi lên tầu hỏa, đều gặp cảnh nhiều cô sinh viên hẳn hoi, mặc quần áo ngủ từ nhà ra ga và lên tầu. Chắc các cô nghĩ rằng, đi tầu đêm, lên tầu để ngủ nên chẳng cần mặc quần áo đẹp làm gì cho phí.

Người phương Tây quan niệm, càng thân càng phải tôn trọng, giữ gìn, càng nên ăn mặc trọng thị để tiếp đón. Ở ta thì ngược lại, càng thân càng mặc đồ ngủ, áo lót, quần cộc để tiếp khách. Đúng là một cung cách “ăn xó mó niêu”.

Nhân đây cũng xin bàn đến nạn đeo khẩu trang, thắt khăn các kiểu của phụ nữ, kể cả đàn ông hiện nay. Về lý do vệ sinh, hay ô nhiễm môi trường, tôi không dám lạm bàn. Chỉ xin bàn vào hai điểm có tính văn hóa toàn cầu sau đây:

- Thứ nhất: Trong nhiều thập kỷ qua, đặc biệt từ cuối thế kỷ 20 sang đầu thế kỷ 21, thế giới xuất hiện ồ ạt phong trào đô thị hóa. Song song với nó, nông dân ở các vùng quê ồ ạt kéo tới các thành phố để kiếm công ăn việc làm, nảy sinh tình trạng “nông thôn hóa thành thị”.

Ở quê, các chị em đi cấy, đi cày thường đội nón rộng vành, chít khăn chỉ để hở đôi mắt, quần xà cạp, để tránh nắng, tránh cho làn da khỏi bị đen sạm. Giờ đây, số chị em đó kéo lên thành thị, tưởng đó là sáng kiến bảo vệ sắc đẹp.

Người ta nói: Phụ nữ là bông hoa để tô điểm cho thành phố. Vậy mà phố xá hiện nay, có quá nhiều bông hoa để bảo vệ sắc đẹp đã vấn các loại khăn, các hình thù, biến các đường phố không khác gì đường ruộng, và biến nhiều giai nhân thành “công nhân vệ sinh miễn cưỡng”.

- Thứ hai: Cuộc cách mạng phụ nữ được bắt đầu chính thức vào thời điểm tháo mạng che mặt, trang điểm môi son má phấn. Vậy mà giờ đây nhiều chị em lại quấn khăn che mặt, như thế liệu có phải cách trở về cái thời yếm thế của tôi đòi?

Khi con người kiêu hãnh để lộ khuôn mặt của mình, thì người ta cũng phải chịu trách nhiệm về khuôn mặt đó: vinh danh, ô danh hay ém nhẹm danh?

Khi con người che đậy khuôn mặt nửa kín nửa hở của mình, thì người ta cũng sẽ hành xử như những người không chịu trách nhiệm hoàn toàn về khuôn mặt của mình.

Tôi có anh bạn, có người yêu học rất cao, từng bôn ba hải ngoại. Một hôm thấy cô chít khăn che mặt, anh ta ngạc nhiên lắm, trêu “trông em như công nhân vệ sinh vào ca” (chính anh chị em công nhân vệ sinh chỉ mong hết ca để tháo băng che miệng).

Cô người yêu phớt lờ, vì trong tâm đã nhất quyết che mặt để giữ sắc đẹp: “Công nhân vệ sinh thì đã làm sao?”. Lần khác, anh bạn lại bảo: “Hình như em mới đi cướp nhà băng về, che kín mặt thế kia, chắc là để không bị nhận diện?”.

Cô nàng sững mình một chút rồi bảo: “Cướp nhà băng thì đã sao?”. Than ôi, một thời gian sau đó, cô ta không cướp nhà băng, mà “cướp” đứt trái tim của anh người yêu chuồn thục mạng, không để lại tí tăm hơi nào...

Nguyễn Hoàng Đức

Quan điểm của các bạn về những vấn đề này ra sao? Mời các bạn cùng bình luận nhé !

[phanthikimanh]

Là phụ nữ, việc bảo vệ làn da rất quan trọng. Cùng với dáng vóc, nó quyết định phần lớn vẻ đẹp của phái yếu. Chả thế mà ông bà mình đã nói "nhất dáng nhì da". Vì vậy , việc ra đường, đeo khẩu trang để tránh tia cực tím có hại cho làn da mỏng manh của phụ nữ là việc làm rất cần thiết. Hơn nữa , trong tình hình khói bụi, ô nhiễm môi trường nặng nề như hiện nay, đeo khẩu trang để bảo vệ sức khỏe là điều nên làm.
Nhưng một số người đã lạm dụng điều đó, đeo khẩu trang và cả găng tay, vớ chân một cách bừa bãi, thiếu thẩm mỹ. Để tiện dụng, khi đã vào nơi cần tiếp xúc, họ "lười" tháo ra, cứ vô tư để nguyên khẩu trang chỉ hơi kéo trễ xuống cổ, tay còn đeo găng, chân còn mang vớ (dù không phải mang giầy bít mũi) tiếp xúc, nói chuyện hết người này đến người kia một cách "đường hoàng" !
Đeo khẩu trang , thiết nghĩ cũng cần phải cho đẹp (là phụ nữ mà). Nhiều chị cứ lấy nguyên cái khăn to, cột túm lại phía sau, choàng lên cả mũ vải khiến cái mũ bẹp dúm lại thành "nón cao bồi" rất tức cười ! Họ bảo: "Ra đường bịt kín , xấu đẹp có ai biết mình đâu mà lo" !
Theo mình, với bạn gái , chỉ trong trường hợp cần thiết , một cái khẩu trang (và cả găng tay) kích cỡ vừa đủ, gọn gàng, màu sắc trang nhã (màu kem -màu da người) là tốt nhất, để nhìn không có cảm giác thấy "chướng". Tất nhiên , màu sắc này sẽ "tiệp" với mọi bộ trang phục hơn và đường phố trông cũng sẽ bớt "lòe loẹt" hơn...



Mình có một số người bạn Việt Kiều về thăm quê, đa phần họ đều khó chịu chuyện này. Họ bảo ra đường nhìn ai cũng kín mít như "ninja" trông thấy ghê quá ! Thương cho đất nước mình nghèo nên phải chịu vậy, chứ ở xứ người ta, toàn đi xe hơi hoặc tàu điện ngầm, xe buýt , lấy đâu giăng giăng ngoài nắng mà cần bịt khẩu với cả trang !
Thực sự, từ khi Chính Phủ ban hành nghị định bắt buộc đội mũ bảo hiểm mình rất mừng. Như vậy là sẽ hạn chế vấn nạn trùm cả khẩu trang lên nón của các chị. Tuy vậy , cũng còn có những người nghĩ ra những kiểu trùm mặt, trùm cả mũ bảo hiểm trông lùm xùm , quái dị. Có những người đội cả 2 lớp nón nhìn luộm thuộm , rất thiếu thẩm mỹ...
Làm đẹp , nhu cầu này không chỉ cho bản thân chị em phụ nữ nói riêng, cho mọi người nói chung mà nó còn thể hiện nét văn hóa và ý thức tôn trọng cộng đồng.

Là phụ nữ , hơn lúc nào hết , mình mong mỏi một tuyến xe điện ngầm giữa lòng thành phố để chúng mình ra đường chẳng cần phải đeo "mạng che mặt" , để nét đẹp của người phụ nữ có dịp được "tỏa sáng" , mang lại vẻ đẹp cho quê hương xứ sở và con người hôm nay...

[meohen]

Nguyễn Hoàng Đức đã nêu một vấn đề đúng là nan giải đối với VH VN hiện nay. Nhưng đặt vấn đề đúng, chưa phải tất cả các ý kiến phân tích, phê bình ở đây đều đúng.

Trong một bộ phim VN có cảnh thế này: Cô vợ đang ngủ. Chợt có người bạn gái đến thất thanh báo: “Chồng chị bị công an bắt giải về đồn”. Thế là cô hốt hoảng chồm khỏi giường, chạy thẳng lên đồn với nguyên bộ quần áo ngủ...

Nhưng nỗi buồn nhất vẫn chưa nằm ở cô vợ - trình độ công nhân kia, mà ở nhà văn - tác giả kịch bản, cũng như đạo diễn, những người có trình độ văn hóa đại học.

Liệu đây có phải là ý đồ nhấn vào tình yêu mãnh liệt của căp vợ chồng này không? Cô vợ lo lắng cho chồng tới mức phản ứng quên mình.

Nếu như trong phim, không gặp hoàn cảnh gay cấn nào mà vẫn có cô gái mặc đồ ngủ tới cơ quan công quyền, thì hãy trách tác giả kịch bản, cũng như đạo diễn. Mà biết đâu trong trường hợp này họ cũng đang cố ý xây dựng một nhân vật mắc "bệnh hồn nhiên"?

Một lần, tôi gặp một cô phiên dịch, đang dẫn đoàn khách Tây, chối quá, vỗ tay la lên: “Tại sao các cụ lại làm thế?” thì nhận được ánh mắt ngạc nhiên hơn của các bà theo kiểu: “Tại sao cô lại hỏi thế?”.

Trường hợp này thì ai đúng, ai sai nhỉ? Nếu ở nhà quê, nông thôn, thì cô phiên dịch quá vô duyên. Đất rộng, người đông, mà ở đây chủ yếu là trồng trọt, nên người ta có thói quen tiểu tiện tự nhiên. Người khác nhìn thấy thì ý tứ quay mặt đi. Nếu ở thành phố, thì các cụ nhà ta nhầm không gian, mang nguyên thói quen nông thôn áp vào thành phố. Hình như cô phiên dịch cũng bị tây hoá hơi quá mức nên không còn giữ được cách ứng xử tế nhị trong VH VN.

Người phương Tây có câu “Quần áo làm ra con người”. Tất nhiên chúng ta nên hiểu theo nghĩa tích cực của từ này.

Người Việt, ở nhà thường mặc bộ đồ ngủ, thường gọi là “đồ bộ ” vừa mỏng, vừa rộng, vừa mát, cho tiện lợi ở xứ nhiệt đới. Và nhiều người đông đảo hơn là chị em, cứ thế mặc đi chợ, đi chơi, cho mát, cho tiện, đặc biệt hơn người ta còn mặc những bộ đồ đó tới cả các cơ quan nước ngoài.

Hiểu theo nghĩa tích cực của tác giả, thì các cô gái VN ta chỉ nên mặc đồ bộ ở nhà. Nếu có khách tới thì thay bộ ra đường để tiếp khách. Đồ bộ là đồ không mặc ra đường.

Nếu đúng ở phương Tây, theo cá nhân tôi được biết thì đồ bộ chỉ là đồ ngủ, ở trên giường. Đồ mặc ở nhà khác và đồ mặc ra đường khác. Thỉnh thoảng, người ta cũng lạm dụng mặc đồ bộ ở nhà, đồ mặc ở nhà ra đường, và cũng bị những cái nhìn không thân thiện hoặc những phê phán, đánh giá kém văn hoá.

Cách đây 20 năm, tôi đã vô cùng ngạc nhiên khi thấy ở SG một số người mặc váy ngủ mỏng tang ở nhà và ngang nhiên ra tiếp khách. Và tôi chợt hiểu rằng, váy ngủ là sản phẩm của VH phương Tây, VN ta đang là thời kỳ mở cửa, mở rộng tiếp xúc với VH phương Tây. Váy ngủ mỏng manh và viền đăng ten quả là đẹp và sang trọng. Vả lại nó lại rất đắt/mắc, giá cao mà không có nhiều để mua. Rất may là họ thấy đồ này quá mỏng đã hạn chế nó chỉ dùng trong nhà.

Việc mặc đồ bộ thì có lẽ vào VN cũng theo con đường ấy. Nó phù hợp với VN trong quá trình đô thị hoá, khác với trước kia một loại đồ mặc được sử dụng đa năng suốt ngày cả ở nhà lẫn ra đường và đi ngủ. Nó cũng phù hợp hơn so với cái váy ngủ vì tính kín đáo của nó. Do vậy, nó ngày càng được phát triển rộng rãi ở VN.

Chuyện mặc đồ này đi chợ, đi chơi, cho mát, cho tiện, là chuyện bình thường, không có gì đáng phải bàn cả. Đối với những người này thì đồ bộ đó cũng giống như những bộ đồ khác mà thôi, đa năng, đa dụng.

Nhưng những người “mặc những bộ đồ đó tới cả các cơ quan nước ngoài” và bị “mời về để thay quần áo” hay bị “gạt phắt khỏi danh sách những người cần làm thủ tục” là đáng đời. Vì đã làm việc với họ thì cần phải hiểu những chi tiết tối thiểu trong VH của họ, chứ không thể bê nguyên VH của ta áp đặt lên họ.

Đối với người VN cũng vậy, ai là người nói với các chị, các em là đồ bộ chỉ là đồ ngủ, hay đồ mặc ở nhà? Thực ra nguyên gốc từ phương Tây thì như vậy, nhưng khi vào VN, được chị em chấp nhận, nó cũng bị thay đổi đi khá nhiều để đáp ứng nhu cầu cho một bộ đồ mặc đa năng không chính thống. Nhưng dù thế nào chăng nữa, đây vẫn còn là thời kỳ quá độ, chưa phải là một xu hướng của một loại VH mặc.

Việc tiếp xúc với một dân tộc khác, nền VH khác cần phải có sự chuẩn bị. Do vậy việc “người quản lý các sinh viên còn chỉ bảo cho họ từng cách ăn mặc, cách đi vệ sinh” khi đi sang các nước khác là việc làm có trách nhiệm. Và các anh chàng phương Tây, khi sang các nước khác cũng cần phải chuẩn bị cho mình một vốn kiến thức tối thiểu về VH dân tộc họ tới để có cách ứng xử phù hợp hơn. Tôi không thể chấp nhận thái độ kẻ cả của những người lấy chuẩn của mình để coi thường người khác theo kiểu “Họ nhìn đương sự từ chân lên đầu, và thấy người nào ăn mặc lôi thôi luộm thuộm thì gạt phắt khỏi danh sách những người cần làm thủ tục”.

Thêm nữa, khi tìm hiểu về một nền VH khác, cũng cần phải có vốn kiến thức nhất định về VH nước nhà để tránh tình trạng theo đuôi ngớ ngẩn lấy chuẩn phương Tây để đo VH VN như tác giả Nguyễn Hoàng Đức đã lấy cách ứng xử của một em phiên dịch Tây học làm đối trọng với các cụ nhà ta. Và mất gốc hơn nữa, tác giả này còn phát biểu

Người phương Tây quan niệm, càng thân càng phải tôn trọng, giữ gìn, càng nên ăn mặc trọng thị để tiếp đón. Ở ta thì ngược lại, càng thân càng mặc đồ ngủ, áo lót, quần cộc để tiếp khách. Đúng là một cung cách “ăn xó mó niêu”.

Tại sao anh bắt ta phải giống Tây. Hãy để người VN sống cuộc sống của người VN. Người VN đúng là càng thân thì càng tiếp xúc giản dị, tự nhiên. Đó là truyền thống. Nhưng không được lấy cái xấu của một vài người không chuẩn mà quy thành cung cách, ý thức dân tộc.

[meohen]

Và liên quan đến thời trang ninja ở các đô thị hiện nay nữa.

Người ta nói: Phụ nữ là bông hoa để tô điểm cho thành phố. Vậy mà phố xá hiện nay, có quá nhiều bông hoa để bảo vệ sắc đẹp đã vấn các loại khăn, các hình thù, biến các đường phố không khác gì đường ruộng, và biến nhiều giai nhân thành “công nhân vệ sinh miễn cưỡng”.

– Về điểm này, tôi đồng tình với ý kiến Kim Anh. Thành phố có là vườn hoa thì phụ nữ mới có thể là cây hoa, bông hoa khoe sắc trang điểm cho thành phố.

Chị em phụ nữ chẳng có tội tình gì trong trường hợp này cả. Đó là một trong những biện pháp bất đắc dĩ ứng xử với nắng nóng, ô nhiễm mà thôi.

PS. Công nhân vệ sinh không phải là một nghề sao? Nếu không có họ thì thành phố sẽ thế nào? Sao phải miệt thị họ đến thế? Đó là một nghề đặc trưng của đô thị, nơi có sự phân chia rạch ròi nghề nghiệp. Ở nông thôn, nghề này chưa có.

[hoangoclan]

Người ta nói: Phụ nữ là bông hoa để tô điểm cho thành phố. Vậy mà phố xá hiện nay, có quá nhiều bông hoa để bảo vệ sắc đẹp đã vấn các loại khăn, các hình thù, biến các đường phố không khác gì đường ruộng, và biến nhiều giai nhân thành “công nhân vệ sinh miễn cưỡng”.Nguyễn Hoàng Đức

Em quyết không đồng ý với ý kiến này.

Thành phố là thành phố, đường ruộng là đường ruộng. Không có chuyện đường phố không có người đẹp hay toàn người xấu mà thành đường ruộng. Đường ruộng đẹp theo cách của mình. Đường phố đẹp theo cách của mình.

Công nhân vệ sinh luôn phải làm việc trong môi trường ô nhiễm nên thường mang khẩu trang. Mọi người ra đường phải mang khẩu trang, tức là mức độ ô nhiễm đô thị của chúng ta quá lớn. Điều quan trọng hơn là lên tiếng cảnh báo và bàn những biện pháp phòng ngừa, hạn chế bớt ô nhiễm. Nếu xã hội không khá hơn thì người ta còn nghĩ ra nhiều biện pháp hơn nữa để đối phó với nó.

Chúng ta chưa có đô thị thực sự. Hà Nội hay Sài Gòn cũng mới ở mức độ trong quá trình đô thị hoá còn nhiều bất cập. Chuẩn mới chưa có. Chuẩn cũ thì đã lạc hậu. Quá trình toàn cầu hoá diễn ra quá nhanh chóng. Nhiều vấn đề, nhiều yếu tố khó mà sắp xếp, lý giải cho thật thuyết phục. Nên chăng có cái nhìn phóng khoáng hơn, vị tha hơn?

[tecahat]

Khái niệm

tính văn hóa toàn cầu

của Nguyễn Hoàng Đức hơi lạ:

nông dân ở các vùng quê ồ ạt kéo tới các thành phố để kiếm công ăn việc làm, nảy sinh tình trạng “nông thôn hóa thành thị”.

.
Nếu như vậy người thành thị về nông thôn có được xem là "thành thị hoá nông thôn" không?
Để so sánh và bàn về phục trang (trong bài viết), tác giả liên tục đưa ra : Người phương Tây quan niệm, người phương Tây có câu hay viện dẫn chuyện những người đi "Tây học"... Lạ nhỉ !