BÀI TẬP THỰC HÀNH 6: Chọn khái niệm cơ bản trong đề tài, trình bày quy trình định nghĩa và lập sơ đồ định nghĩa.
Định nghĩa ăn chay1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có- Wikipedia: Ăn chay, ăn lạt hay chủ nghĩa ăn chay là một chế độ ăn uống chỉ gồm những thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật (trái cây, rau quả, vv..), có hoặc không ăn những sản phẩm từ sữa, trứng hoặc mật ong, hoàn toàn không sử dụng các loại thịt (thịt đỏ, thịt gia cầm và hải sản) hoặc kiêng ăn các thực phẩm có được từ quá trình giết mổ.
- Theo quan điểm Phật giáo: Ăn chay là dùng những chất thanh đạm, không ăn cá thịt và các thứ hôi nồng thuộc về loại ngũ tân (hành, hẹ, tỏi, nén, hưng cừ). Nếu dùng cá thịt và ngũ tân, người ta gọi là ăn mặn.
- Bác sĩ Nguyễn Ý Đức,
Dinh dưỡng và sức khỏe, NXB Y học, tr.62: Ăn chay là “không ăn thịt, cá hoặc bất cứ thức ăn nào có nguồn gốc động vật”
-Tế Hân và Ngọc Huy,
Thiền trà và ăn chay, NXB Hà Nội, tr.285: Ăn chay là ăn những thức ăn thanh tịnh, đơn giản mộc mạc, đây là để cho chính bản thân mình được thanh tịnh, trong sạch, nên không phải là một việc làm tạo công đức
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa
3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa- Theo đặc trưng giống thì cả bốn định nghĩa đều nói về thức ăn.
- Theo đặc trưng loài thì ba định nghĩa trên nhấn mạnh không ăn thức ăn có nguồn gốc từ động vật.
- Như vậy có thể tiếp thu: đặc trưng giống là “hình thức ăn”, đặc trưng loài là “thức ăn thực vật”
- Cần chỉnh sửa và khái quát hóa và chính xác hóa nội dung đặc trưng loài.
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng- Trong Phật giáo: có hai trường phái chủ trương ăn chay khác nhau.
+ Phật giáo Nam truyền hay còn gọi là Nam Tông, vì muốn giữ truyền thống khất thực của đức Phật, thời Phật giáo Nguyên thủy, cho nên phái này chủ trương ăn chay theo cách ‘Tam tịnh nhục’, có nghĩa là có thể ăn những loại thịt nào mà mình không thấy người ta giết, không nghe tiếng kêu la của loài thú bị giết, hay không có sự nghi ngờ nào người khác vì mình mà giết.
+ Phật giáo Đại thừa ở Trung Quốc thì không chấp nhận cách ăn chay này, họ quan niệm rằng ăn chay không được ăn thịt cá, chỉ ăn các loại rau đậu…
Bất luận Phật giáo Nam Tông hay Bắc Tông, mục đích cũa sự ăn chay là làm tăng trưởng lòng từ bi, giảm bớt lòng sân hận, bằng cách tu tập không sát sinh, biết thương yêu người đồng loại và ngay cả các loài vật khác. Khi đã có lòng từ bi, không nỡ giết loài cầm thú, thì người ấy khó có thể giết người. Đó là lý do tại sao đức Phật đưa ra giới cấm: ‘không được sát sinh’. Giới này cũng chính là nhân tố để hình thành quan điểm ăn chay trong đạo Phật.
- Ở Việt Nam: theo quan niệm của Phật giáo đại thừa, ăn chay là không sát sinh, không ăn thức ăn động vật và các thứ hôi nồng. Bên cạnh việc tập không sát sinh, mở lòng từ bi với động vật, ngày nay người ta ăn chay còn để bảo vệ sức khỏe hoặc do thẩm mỹ tự nhiên
- Ở phương Tây: “Ăn chay” đối với người Việt chúng ta là chế độ ăn uống không có đạm động vật, nhưng với người phương Tây, có đến 3 nhóm ăn chay. Nhóm thứ nhất là ovo-lacto gồm rau, đậu, hạt, trứng và bơ sữa. Nhóm thứ hai là lacto cũng có chế độ ăn uống như nhóm ovo-lacto, nhưng không ăn trứng. Nhóm thứ ba là vegan, hoàn toàn không ăn đạm động vật, có lẽ là nhóm gần như “ăn chay” theo cách của người Việt hay các tu sĩ Phật giáo đại thừa. "Làn sóng ăn chay mới" ở phương Tây không liên quan gì tới những người ăn chay truyền thống vì tôn giáo, vì chống sát sinh. Những người ăn chay mới chỉ có một mục tiêu duy nhất: giữ sức khoẻ và giữ dáng nên họ thích ăn hoa quả. Ở phương Tây, ăn chay còn có nghĩa là giàu có. Vì rau quả luôn đắt đỏ, những người thu nhập cao tiêu thụ rau quả nhiều gấp hai lần những người thu nhập thấp.
5. Xây dựng đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)Là thức ăn
6. Xác định các đặc trưng loài- Thức ăn thực vật: rau, củ, quả (phân biệt với thức ăn có nguồn gốc từ động vật)
- Trứng, sữa (phân biệt với thức thịt có máu do giết mổ)
- Chất thanh đạm (phân biệt với thịt và thức ăn hôi nồng)
- Thanh tịnh:
+ Không sát sinh (thể hiện lòng từ bi đối với muôn loài)
+ Giữ sức khỏe (ăn thức ăn thực vật nhiều có lợi cho sức khỏe, ăn thức ăn động vật nhiều có thể dẫn đến nguy cơ bị mắc nhiều loại bệnh)
Sản phẩm sơ bộ: “Ăn chay là ăn các thức ăn thanh tịnh, không ăn thịt cá, có thể ăn hoặc không ăn trứng, sữa, hoặc kiêng các thức ăn có từ việc giết mổ để giữ gìn sức khỏe và thể hiện lòng từ bi với muôn loài”
7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
“Kiêng ăn thức ăn từ việc giết mổ” và “không ăn thức ăn động vật, thịt cá” có thể giản lược lại thành “không ăn hoặc hạn chế ăn các thức ăn có từ việc giết mổ”.
“Thức ăn hôi nồng” cũng thuộc về thức ăn thực vật.
Do đó, có sản phẩm cuối cùng: Ăn chay (không thuần chay như trong Phật Giáo) là không ăn hoặc hạn chế ăn các thực phẩm hôi nồng hoặc các thực phẩm có được từ quá trình giết mổ để giữ gìn sức khỏe và thể hiện lòng từ bi đối với muôn loại.
Mong nhận được ý kiến đóng góp của mọi người để bài làm được hoàn thiệt.
Xin cảm ơn
