Văn hóa ứng xử với biển của ngư dân Đông Nam Bộ

[Trần Quang Vinh]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 1
1. Chọn cho mình một đề tài, phạm vi đề tài.
2. Xác định cặp phạm trù các mâu thuẫn.
BÀI LÀM
1. Đề tài: Văn hóa ứng xử với biển của ngư dân Đông Nam Bộ.
2. Xác định cặp phạm trù các mâu thuẫn.
a) Văn hóa ứng xử - Văn hóa tổ chức
b) Biển - Sông
c) Biển - Đất liền
d) Ngư dân - Nông dân
e) Đông Nam Bộ - Tây Nam Bộ
g) Truyền thống - Hiện tại

[Trương Thị Quốc Ánh]

Em thích những đề tài về biển vì đất liền hết chổ sống rùi! hi
Nhưng bài làm của anh chưa phân tích kỹ lắm. Có một điều e thấy quan trọng là vùng Đông Nam Bộ chỉ có Bà Rịa Vũng Tàu là yếu tố biển rõ nét ah mấy tỉnh khác đâu có đâu a. Hơn nữa, đã là biển thì chỉ có ngư dân ah nên không cần dùng từ này. Có thể "Văn hóa ứng xử với biển của người Việt ở Bà Rịa Vũng Tàu"
Em thấy Nhận thức - tổ chức - ứng xử luôn song hành với nhau chứ không ><. Truyền thống >< hiện tại theo em anh phải xét cả hai quá trình này.
Anh em mình cùng trao đổi về biển hen!

[joshtuan]

Tác giả xác định các cặp phạm trù mâu thuẩn theo quan điểm của mình là rất chính xác.

[lethimydung]

Chào anh Vinh, em thấy anh tìm ra các cặp đối lập tương đối tốt nhưng anh chưa phân tích các mối quan hệ giữa chúng.
Nếu anh phân tích đầy đủ bài viết sẽ hoàn thiện hơn nhiều

[Trần Quang Vinh]

Cảm ơn bạn Ánh nhiều nha. Đầu tiên, mình cũng có ý tưởng giống như bạn, chỉ tính làm trong tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu thôi, nhưng Đông Nam Bộ gồm 7 tỉnh, thành, thì chỉ có Bà Rịa-Vũng Tàu và Tp. Hồ Chí Minh là có biển thôi.
1. Về chủ thể: Chỉ chọn ngư dân để làm đối tượng, vì ngư dân là gắn liền với biển cả, là đối tượng ứng xử nhiều nhất với biển, chọn thế nó sẽ cô động hơn, còn nếu chọn người Việt thì rất rộng, phải đề cập đến tận dụng biển để làm du lịch và các hoạt động kinh tế khác gắn với biển….Ngư dân gắn liền với quá trình khai hoang lập ấp, lập làng và biển gắn liền với đời sống văn hóa của họ.
2. Về không gian: Chiều dài bờ biển Đông Nam Bộ tương đối hẹp, phạm vi các làng cá ven biển chỉ khoảng 120 km, kéo dài từ bờ biển xã Bình Châu, huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu đến thị trấn Cần Thạnh, huyện Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. Ngư dân Đông Nam Bộ có nhiều điểm giống nhau về quá trình khai phá, hình thành và phát triển; tương đồng về văn hóa, tín ngưỡng, tập tục... đặc biệt về phương thức khai thác biển truyền thống cũng như hiện đại.
Trên một vùng địa lý, hành chính, lịch sử ổn định, cộng đồng ngư dân Đông Nam Bộ là một thực thể tương đối thống nhất. Vì vậy, chọn ngư dân một số làng cá tiêu biểu sau để khảo sát, nghiên cứu: Làng cá Phước Hải nay là thị trấn Phước Hải, huyện Đất Đỏ; Làng cá Phước Tỉnh nay là xã Phước Tỉnh, huyện Long Điền; Làng cá Thắng Nhì (nay là phường 5 và 6); Làng cá Cần Thạnh nay là thị trấn Cần Thạnh, huyện Cần Giờ. Đây là những ngư dân làng cá tiêu biểu của không gian văn hóa Đông Nam Bộ.
Nếu chỉ chọn Bà Rịa-Vũng Tàu thôi thì tương đối hẹp. Chọn Đông Nam Bộ để cho thấy nó có yếu tố vùng để so sánh với Tây Nam Bộ (Tây Nam bộ cũng có biển gồm các tỉnh Bạc Liêu, Bến Tre, Cà Mau, Kiên Giang, Tiền Giang, Trà Vinh, Sóc Trăng), Nam Trung Bộ và Bắc Trung bộ, từ đó so sánh để tìm ra những nét đặc trưng văn hóa vùng miền.
3. Về thời gian: Nghiên cứu văn hóa ứng xử với biển của ngư dân Đông Nam Bộ xuyên suốt từ quá trình người Việt khai hoang, lập ấp và hình thành nên các làng cá ven biển vùng Đông Nam Bộ cho đến ngày nay.
4. Về Nhận thức - tổ chức - ứng xử luôn song hành với nhau chứ không đối lập. Mình sẽ xem lại lý thuyết và sẽ điều chỉnh.
5. Dĩ nhiên là phải xem xét truyền thống, hiện tại và xu hướng biến đổi trong tương lai. Trong phần sơ đồ cấu trúc, mình sẽ trình bày rõ vấn đề này.
Cảm ơn bạn Ánh đã đóng góp ý kiến quý báo cho mình.

[Trần Quang Vinh]

Cảm ơn bạn Dung nha. Nhận xét của bạn rất xác thực, mình chỉ mới nêu ra thôi, còn sơ xài quá . Phân tích mới thấy rõ được các cặp đối lập nó sẽ mâu thuẫn như thế nào . Rồi còn phải kiểm tra tính tương hiện, tương hóa, hướng hòa; xác định từ khóa; phân tích cấu trúc ngữ pháp; cấu trúc đề tài và sơ đồ cấu trúc nữa…

[Thanh Nga]

Trong phần xác định các cặp phạm trù mâu thuẫn, có cặp Văn hoá ứng xử >< Văn hoá tổ chức có cái gì đó k ổn. Tại sao anh V k làm Văn hoá ứng xử môi trường tự nhiên có cặp mâu thuẫn là Tận dụng >< Đối phó nhỉ!

[Trần Quang Vinh]

Văn hóa ứng xử và văn hóa tổ chức là 2 khái niệm khác nhau.
1. Văn hóa ứng xử gồm có ứng xử với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội. Trong Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên có văn hóa tận dụng, đố phó, sùng bái, lưu luyến. Còn Văn hóa ứng xử với môi trường xã hội có văn hóa vùng, hải ngoại, giao lưu.
2. Văn hóa tổ chức gồm tổ chức đời sống cá nhân và tập thể.

[Trần Quang Vinh]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 1
1. Chọn cho mình một đề tài, phạm vi đề tài.
2. Xác định cặp phạm trù các mâu thuẫn.
3. Áp dụng phương pháp dịch lý.
BÀI LÀM
1. Đề tài: Văn hóa ứng xử với biển của ngư dân Đông Nam Bộ.
2. Xác định cặp phạm trù các mâu thuẫn.
a) Văn hóa ứng xử - Văn hóa tổ chức
b) Biển - Sông
c) Biển - Đất liền
d) Ngư dân - Nông dân
e) Đông Nam Bộ - Tây Nam Bộ
g) Truyền thống - Hiện tại
h) Con người - thiên nhiên
i) Quyền lợi - nghĩa vụ
3. Áp dụng phương pháp dịch lý.
a. Kiểm tra tính tương hiện:
- Từ bao đời nay, ngư dân Đông Nam Bộ gắn cuộc sống với biển cả. Biển nuôi sống họ, biển gắn liền với đời sống vật chất và tinh thần.
- Ngư dân khai thác những lợi ích từ biển, đồng thời có nghĩa vụ bảo vệ nguồn tài nguyên biển.
b. Kiểm tra tính tương hóa:
- Ngư dân muốn tận dụng biển để mưu sinh, phục vụ nhu cầu cá nhân thì phải bảo đảm cho nguồn lợi tự nhiên từ tài nguyên thiên nhiên không cạn kiệt, bảo vệ biển, không để nguồn lợi bị cạn kiệt thì ngư dân càng được hưởng lợi nhiều hơn.
c. Kiểm tra tính hướng hòa:
- Ngư dân và biển cùng tồn tại và phát triển, không thể tách rời nhau, ngư dân phải ứng xử đúng mực với biển thì biển mới đem lại lợi ích lâu dài cho ngư dân.
- Ngư dân tận dụng biển sao cho phù hợp vừa để phục vụ cuộc sống, đồng thời phải bảo vệ và phát triển nguồn tài nguyên để bảo đảm sự cân bằng sinh thái.
4. Tên đề tài phù hợp: Văn hóa ứng xử với biển của ngư dân Đông Nam Bộ.

[Trần Quang Vinh]

BÀI TẬP THỰC HÀNH 2
Phương pháp dịch lý trong việc phân tích tên đề tài
1. Xác định các từ khóa trong tên đề tài
Văn hóa ứng xử, biển, ngư dân Đông Nam Bộ
2. Phân tích cấu trúc đề tài
a) Xác định các khái niệm.
- Danh từ trung tâm: “Văn hóa ứng xử”
- Định tố 1: “biển”
- Định tố 2: “ngư dân Đông Nam Bộ”
b) Lập cấu trúc cho đề tài:
Cấp độ 0: Văn hóa ứng xử
Cấp độ 1 (đối tượng): Ngư dân - Nông dân - Diêm dân
Cấp độ 2 (không gian): Đông Nam Bộ - Tây Nam Bộ - Nam Trung Bộ
Cấp độ 3 (thời gian): Truyền thống - Hiện tại - Tương lai
SƠ ĐỒ CẤU TRÚC