[justify]Thờ Thiên Nhãn bao gồm nhiều ý nghĩa, tác giả xin nêu ra sau đây :
1. Tiên Nho thường nói : Hoàng Thiên hữu Nhãn, hay trong dân gian cũng thường nói: Trời cao có mắt, để chỉ rằng Ông Trời, tức là Đấng Thượng Đế, nhìn thấy rõ tất cả những hành vi thiện ác của khắp chúng sanh, dầu bộc lộ ra ngoài hay giấu giếm kín đáo bên trong, Mắt Trời đều thấy rõ hết thảy, để khen thưởng hay xử phạt một cách công bình.
Do đó, trong Kinh Ngọc Hoàng Thượng Đế có câu :
Càn kiện cao minh,
Vạn loại thiện ác tất kiến.
Nghĩa là :
Càn là Trời, ngôi Càn mạnh mẽ, cao tột, sáng tỏ,
Ắt hẳn thấy rõ điều thiện và ác của muôn loài vật.
Thờ Thiên Nhãn với con mắt mở, để chúng ta luôn luôn nhớ rằng, bất cứ ta làm việc gì, Trời đều thấy rõ, không thể giấu giếm, cũng không thể sau nầy chối cãi được.
2. Vẽ 1 con Mắt để thờ, mà không vẽ 2 con Mắt (một cặp) là bởi vì 1 là số khởi thủy của Càn khôn Vũ trụ và vạn vật (theo Dịch học) : 1 sanh 2, 2 sanh 3, 3 sanh vạn vật.
Tức là Nhứt bổn tán Vạn thù, Vạn thù qui Nhứt bổn. Cho nên, số 1 là gốc, lại là số Dương, mà Đức Chí Tôn làm Chủ Dương quang, thì rất hợp lẽ. Số 1 cũng chỉ ngôi Thái Cực, là ngôi độc nhất trong Càn Khôn Vũ trụ.
3. Vẽ Con Mắt bên TRÁI để thờ, chớ không phải vẽ Con Mắt bên PHẢI, bởi vì bên Trái thuộc về Dương, bên Phải thuộc về Âm, nên khi vào Thánh Thất quì cúng Đức Chí Tôn, phái Nam quì bên Trái của Đức Chí Tôn; phái Nữ quì bên Mặt của Đức Chí Tôn (Nam tả Nữ hữu).
Do đó, Con Mắt Trái tượng trưng Đức Chí Tôn và Đức Chí Tôn chưởng quản Khí Dương quang.
4. Thờ Thiên Nhãn có ý nghĩa Đại đồng. Bất cứ sắc dân nào, dân tộc nào cũng biết vẽ Con Mắt để thờ, và vẽ hình Con Mắt không có tánh cách phân biệt chủng tộc, nên có tính chất chung hết, tức là Đại đồng.
Như chúng ta thấy, Phật giáo vẽ hình Đức Phật Thích Ca với hình dáng là người Ấn Độ; Thiên Chúa giáo vẽ hình Đức Chúa Jésus với hình dáng là một người Do Thái; do đó có tánh cách phân biệt về dân tộc, về quốc gia, là thờ người ngoại quốc, . . . . Vẽ hình Con Mắt mà thờ thì tránh được các sự phân biệt vừa nêu trên.
Vả lại, Đức Chí Tôn là Đại Từ Phụ của toàn nhân loại, chớ đâu phải của riêng một sắc dân nào. Khi thờ Con Mắt là Đức Chí Tôn muốn cho nhân loại không còn phân biệt nhau về quốc gia hay dân tộc, nhìn nhau đều là anh em một nhà, con chung của Đức Chí Tôn và Đức Phật Mẫu.
Dân tộc Việt Nam là một dân tộc lãnh sứ mạng của Thượng Đế để thực hiện sự Đại đồng trên toàn thế giới.[/justify]
TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Nguyễn Đăng Duy, Các hình thái tín ngưỡng tôn giáo ở Việt Nam, NXB Văn hóa-Thông tin, 2001.
2. Hội Thánh Cao Đài, Hiến chương Đại đạo Tam kỳ Phổ độ, 1965
3. Hồ Tường, Tòa thánh Cao Đài Tây Ninh, NXB Trẻ, TP.HCM, 2004.
4. Đặng Nghiêm Vạn (chủ biên), Bước đầu tìm hiểu đạo Cao Đài, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1995
Các website:
1.
http://www.caodai.org/ 2.
http://www.caodaivn.com/ 3.
http://www.caodaism.org/