Không biết có bạn nào quan tâm đến vấn đề này như tôi không. Mong các bạn nếu có đọc bài phân tích dưới đây thì góp ý kiến cho tôi với nhé, xin thành thật cảm ơn!!!
Vấn đề tôi muốn đề cập ở đây cũng là bảo tồn văn hóa truyền thống với tên “Hình ảnh chiếc áo bà ba trong tâm thức người Việt” (nêu quan điểm ở một phần nhỏ của đề tài này).
Mấy ngày trước tôi bắt gặp hình ảnh một cô gái mặc áo bà ba chạy xe tay ga trên đường phố TPHCM làm gợi nhớ trong tôi hình bóng áo bà ba quê nhà ngày ấy, tức là từ thời tuổi thơ. Thế là trên suốt quãng đường về nhà tay lái xe, con đầu óc thì liên tưởng miên man hình bóng quê nhà, còn tự đặt câu hỏi cho mình nữa chứ: “Tại sao cô ấy mặc áo bà ba nhỉ?” “Cô ấy còn trẻ, đi xe tay ga sao lại mặc áo bà ba nhỉ?” “Cô ấy thích áo bà ba?” hay “Cô ấy là ca sĩ hay diễn viên mới đi show về chưa kịp thay trang phục?” ^ ^
Rồi lại nhớ chuyện quê: Ngày xưa, thời tôi còn nhỏ, nói chung là khoảng những năm đầu của thập niên 90, tôi thường thấy các bà, các cô, mẹ tôi thường mặc áo bà ba ra đồng cấy lúa, đi chợ, đi đám cưới hỏi,…mặc áo bà ba trong sinh hoạt hằng ngày. Lúc đó còn nhỏ quá tôi cũng chưa cảm nhận được hết vẻ đẹp của nó. Đến khi tôi lớn lên biết được rằng “áo bà ba đẹp thiệt” thì rất ít người còn mặc nó. Cứ nhìn những thiếu nữ mặc áo bà ba, đội nón lá đi dáng thướt tha trong làn gió lộng chiều quê, nhất là trong phim ảnh, cải lương,...và một số hình ảnh thực còn sót lại thì đúng là áo bà ba đẹp hết sẩy. Từ chiếc áo bà ba Nam Bộ đơn sơ tạm gọi có ba mảnh ngắn: một mảnh lớn phía sau, áo không bâu, phía trước hàng nút bấm chia làm hai mảnh, xẻ tà hai bên hông, vừa kín vừa hở mang đậm nét đẹp huyền bí phương Đông, sau này được cách điệu cho thân áo ôm sát eo càng tôn thêm vẻ đẹp hình thể của người phụ nữ. Chiếc áo bà ba với vẻ đẹp mộc mạc, chân quê, thắm đượm tình quê hương và khi mà nó luôn gắn liền với những ông bà, mẹ cô dì thì nó trở thành hình ảnh thân thương.
Ngày nay, ở quê tôi thường bắt gặp chiếc áo bà ba trong những trường hợp như thế này:
Đối tượng còn mặc thường là những người thế hệ 8x như tôi gọi họ bằng bà, ở đây không kể những bà già Yamaha thì nhiều khi cũng không còn mặc áo bà ba nữa rồi; một số người dân nghèo, những người thu mua ve chai, lông vịt,…cũng đôi khi còn mặc áo bà ba. Do lối sống hiện đại và giao lưu văn hóa phương tây mạnh mẽ nên lớp hậu nhân sau này cũng không còn sử dụng trang phục này nữa.
Hình ảnh cô dâu mới về nhà chồng, sau khi đãi họ hàng xong vào thay chiếc áo bà ba cùng chị em ngồi rửa bát đã không còn thấy nữa ở nông thôn ngày nay. Vào những ngày hội hè, lễ tết, đám cưới, đám giỗ,…các cô gái đã không còn mặc áo bà ba như xưa mà đã thay vào đó là những trang phục hiện đại hơn.
Thực sự, trên đây tôi cũng là nêu thực trạng chứ bản thân cũng chưa từng mặc áo bà ba, nhưng mâu thuẫn ở chỗ là lại thích lưu giữ hình ảnh chiếc áo bà ba trong đời sống.
Cũng xin nêu một vài ý kiến để bảo tồn hình ảnh chiếc áo bà ba mộc mạc, giản dị, hiền lành và chân quê này.
Tôi nghĩ tốt nhất trước tiên là nó cần được lưu giữ trong những công trình nghiên cứu khoa học liên quan, trong các loại hình phim ảnh, nhạc, kịch, cải lương, hội họa, điêu khắc, văn chương,… trong những chương trình thời trang, ở những khu du lịch hay nhà hàng đặc trưng có thể sử dụng trang phục bà ba vừa tạo được nét đặc sắc, riêng biệt mà còn góp phần lưu giữ văn hóa truyền thống dân tộc.
Trong cuộc sống hiện đại và nay mai lại còn hiện đại hơn, tôi thấy dần mất đi những giá trị văn hóa truyền thống cả vật chất lẫn tinh thần, hay văn hóa truyền thống dung hòa với cái hiện đại, thấy buồn buồn nhưng đó là quy luật phát triển, không thể nào khác được. Bản thân chỉ thấy mà chẳng làm gì được, thật khâm phục và ngưỡng mộ những ai đã, đang và sẽ làm công tác bảo tồn, lưu giữ và phát huy những giá trị truyền thống dân tộc. Hy vọng với những cái tâm tốt đẹp này hình ảnh chiếc áo bà ba sẽ được lưu giữ, không bị mất đi theo thời gian.
Cũng nhân tiện phân tích cấu trúc đề tài "Hình ảnh chiếc áo bà ba trong tâm thức ngrười Việt" luôn, mong các bạn góp ý:
Trục KCT:
K: tâm thức người Việt
C: hình ảnh chiếc áo bà ba
T: toàn thời gian (từ trước đến nay)
Rất mong các bạn quan tâm đến đề tài này góp ý cho mình nhé. Chân thành cảm ơn!!!
