Không thể phủ nhận vai trò của các lễ hội địa phương, bởi đó là một trong những tiền đề tạo nên nét văn hóa đặc trưng của từng địa phương hay vùng miền. Ở Việt Nam, trong những năm gần đây, các địa phương tổ chức ngày càng nhiều lễ hội, địa phương nào cũng “cố gắng” tổ chức mỗi năm vài lễ hội, “cố gắng” chứng minh lễ hội của địa phương mình thật sự có giá trị cao về truyền thống và văn hóa. Giữ gìn và phát huy các lễ hội của địa phương không có gì là sai, tuy nhiên thực trạng này đang tạo ra mâu thuẫn trong việc bảo tồn và phát huy giá trị bản sắc truyền thống của lễ hội Việt Nam.
Bài tập 1: Xác định mâu thuẫn và dùng phương pháp Dịch lý để kiểm tra đề tài
- Mâu thuẫn: Phát huy tính đặc sắc trong văn hóa của địa phương > < Mở rộng giá trị của văn hóa vùng miền
- Kiểm tra tính tương hiện: Các lễ hội của các địa phương đều có bản sắc đặc trưng cho địa phương đó. Tuy nhiên, những bản sắc được coi là đặc trưng này vẫn bị ảnh hưởng của văn hóa của vùng miền. Nếu không được khéo léo tổ chức thì rất dễ tạo ra sự quen thuộc, lặp lại và nhàm chán cho các lễ hội ở các địa phương khác nhau.
- Kiểm tra tính tương hóa:
+ Lễ hội được tổ chức theo chu kỳ trong năm, chính vì thế các nghi lễ và hoạt động của lễ hội năm nào cũng có. Sự lặp đi lặp lại đó dẫn đến nội dung của lễ hội không còn hấp dẫn và thu hút như thời gian đầu. Tuy nhiên, sự lặp đi lặp lại của các nghi lễ và hoạt động lại giúp cho đặc trưng văn hóa địa phương trở thành đặc trưng văn hóa vùng miền.
+ Lễ hội của các địa phương lân cận thì mang nhiều nét tương đồng nhau, được thực hiện vào thời gian cũng gần nhau -> lặp đi lặp lại -> sự quen thuộc, bình thường hóa các nghi lễ và hoạt động của lễ hội -> mất đi giá trị bản sắc văn hóa của địa phương. Ngược lại, nếu lễ hội được thay đổi chỉ một yếu tố nhỏ cũng có thể tạo ra nét khác biệt riêng có giữa nhiều lễ hội địa phương tương tự nhau -> tính đặc sắc.
- Kiểm tra tính hướng hòa: Các địa phương có những lễ hội tương tự nhau cố gắng đưa vào lễ hội nét văn hóa của địa phương mình trên cơ sở những điểm tương đồng của văn hóa cả vùng miền.
Mình cũng suy nghĩ mãi về mâu thuẫn trong đề tài mình đưa ra, nhưng vẫn chưa hài lòng lắm về từ ngữ, cách diễn đạt.
Mong các bạn và các anh chị góp ý thêm.


