phố cổ Hà Nội trong quá trình đô thị hóa

[qingshui]

Bài tập 1: Tìm vấn đề và xác định mâu thuẫn trong vấn đề. Vận dụng pp dịch lý để nghiên cứu đối tượng đó.

- Tìm vấn đề:
Phố cổ Hà Nội trong quá trình đô thị hóa.

- Xác định mâu thuẫn:
Nét truyền thống của Hà Nội >< tình trạng nhà ở lộn xộn không nằm trong quy hoạch chung của thành phố

- Vận dụng pp dịch lý để n/c đối tượng:
• Tính tương hiện
Phố cổ là một phần của thành phố Hà Nội, tạo nên bản sắc riêng cho thành phố, là nét truyền thống bên cạnh nét hiện đại. Phố cổ đã đi theo suốt chiều dài lịch sử Thăng Long – Hà Nội. Mặc dù thành phố đã trải qua nhiều biến cố lịch sử, thay đổi địa giới hành chính nhưng phố cổ vẫn vậy, tồn tại âm thầm, lặng lẽ bên cạnh những khu đô thị mới ồn ào, hiện đại.
• Tính tương hóa
Phố cổ được hình thành từ rất lâu nên quy mô tổ chức mang nặng truyền thống nông nghiệp trọng tĩnh: phía trước là cửa hàng buôn bán, phía trong là nhà ở -> tính tổng hợp, linh hoạt. Vì vậy, khu phố cổ làm ảnh hưởng đến quy hoạch của thành phố. Trong khi đó, quá trình đô thị hóa ở Việt Nam bắt đầu từ những năm 80 của tk XX, nó mang tính trọng dương, ưa phát triển. Do đó, các khu đô thị mới ở Hà Nội mọc lên ngày càng nhiều, thành phố được đưa quy hoạch, dẫn đến nguy cơ khu phố cổ không còn là phố cổ nữa mà có thể sẽ biến thành “giả cổ”. Nếu đưa phố cổ vào dự án quy hoạch chung mà không có một dự án riêng dành cho nó thì sớm hay muộn phố cổ cũng sẽ không còn.
• Tính hướng hòa
Giữ gìn, bảo tồn khu phố cổ sao cho không ảnh hưởng đến quy hoạch chung của thành phố. Ngược lại, tiến hành đô thị hóa Hà Nội nhưng không làm mất đi nét cổ kính truyền thống của khu phố cổ.
• Hướng mở rộng
Có một dự án quy hoạch riêng dành cho phố cổ. Tiến hành nâng cấp, sữa chữa khu phố sao cho không quá khập khiễng khi đặt khu phố cổ bên cạnh các khu đô thị mới. Nâng cao ý thức bảo tồn, bảo vệ khu phố cổ cho người dân Hà Nội nói chung và những cư dân của khu phố nói riêng. Tăng cường quảng bá những nét đẹp của phố cổ cho khách du kịch đến Việt Nam, tăng giá trị của khu phố -> động lực cho mọi người ngày càng yêu quý và ra sức bảo vệ khu phố cổ.


Bài tập 2: Vận dụng pp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn
- Phân tích đề tài
Phố cổ Hà Nội trong quá trình đô thị hóa
• Xác định từ khóa: phố cổ Hà Nội, quá trình đô thị hóa
• Cấu trúc ngữ pháp của tên đề tài:
 danh từ trung tâm: phố cổ Hà Nội
 danh từ phụ nghĩa: quá trình đô thị hóa
• Cấu trúc đề tài
 đối tượng nghiên cứu: phố cổ Hà Nội
 giới hạn cách thức nghiên cứu: không giới hạn
• Sơ đồ cấu trúc cấp hệ của các khái niệm
 cấp zero: văn hóa đô thị
 cấp 1: chủ thể: phố cổ Hà Nội
 cấp 2: không gian: thành phố Hà Nội
 cấp 3: thời gian: quá trình đô thị hóa – từ những năm 80 của tk XX

- Lập cấu trúc cho đề tài:
Liên kết URL trực tiếp: http://vanhoahoc.edu.vn/imagehost/view/4767



Bài tập 3: Vận dụng tất cả những gì đã học để định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài đã chọn.
• Định vị đối tượng
 C : khu phố cổ - mang nặng tính truyền thống
 K : Hà Nội – thủ đô 1000 năm văn hiến
 T : quá trình đô thị hóa – bắt đầu từ những năm 80 của tk XX
 Kết quả : Khu phố cổ thay đổi cho phù hợp với quy hoạch của thành phố nhưng vẫn giữ được nét đẹp truyền thống.
 Lý giải : đô thị hóa là xu hướng phát triển chung ở các nước trên thế giới. Phố cổ cũng không tránh khỏi bị đô thị hóa nhưng làm sao cho phố cổ hợp với quy luật phát triển chung mà vẫn giữ lại được những nét truyền thống đã tạo nên vẻ đẹp cho thủ đô Hà Nội.
• Lập đề cương chi tiết cho đề tài
 Dẫn nhập
Lý do chọn đề tài:
- Hà Nội đã được 1000 năm tuổi. Những người gắn bó với mảnh đất này rồi cũng trở về với cát bụi. Chỉ có những công trình kiến trúc cổ là hầu như chứng kiến được những biến cố lịch sử của Hà Nội và khu phố cổ là một trong số đó. Nghiên cứu về khu phố này là nghiên cứu về, hiểu thêm về mảnh đất 1000 năm văn hiến.
- Năm 2011, nước ta kỷ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội, nhân dịp này người viết cũng muốn tìm hiểu thêm về Hà Nội. Và người viết chọn đề tài về “phố cổ Hà Nội”.
Mục đích nghiên cứu:
- Nghiên cứu về việc giữ gìn nét đẹp truyền thống của phố cổ Hà Nội trong quá trình đô thị hóa. Đô thị hóa thành phố nhưng vẫn không làm mất đi phố cổ.
Lịch sử nghiên cứu vấn đề:
- Liên quan đến đề tài mà người viết đã chọn là có những bài viết nhỏ trên các báo, tạp chí… hay những nghiên cứu được công bố trong những hội thảo khoa học, ví dụ như hội thảo tổng kết “Chương trình hợp tác nghiên cứu ba năm giữa Nhật Bản và Việt Nam về bảo tồn và phát triển bền vững Khu phố cổ Hà Nội”.
Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
 C : khu phố cổ - mang nặng tính truyền thống
 K : Hà Nội – thủ đô 1000 năm văn hiến
 T : quá trình đô thị hóa – bắt đầu từ những năm 80 của tk XX
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn:
- Đóng góp thêm vào cách thức tiến hành đô thị hóa các khu phố cổ.
- Đóng góp ý kiến vào mô hình quy hoạch khu phố cổ.
Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu:
- Phương pháp tổng hợp: tổng hợp các nguồn tư liệu từ báo, tạp chí, sách, internet… cho bài nghiên cứu.
- Phương pháp so sánh: so sánh với quá trình và cách thức đô thị hóa của một số khu phố cổ ở Việt Nam và một số nước trên thế giới.
- Phương pháp liên ngành: kết hợp với xã hội học, lịch sử, địa lý.
- Nguồn tư liệu: sách, luận văn, báo, tạp chí, các bài viết trên vanhoahoc…
 Nội dung
 Tài liệu tham khảo
- Sách
1. Đinh Gia Khánh, 2008. Địa chí văn hóa dân gian Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội, NXB Hà Nội, 655 trang.
2. Ito Tetsuji, 2009. Ngõ phố Hà Nội, NXB KHXH, 186 trang.
3. Nguyễn Thị Ngọc Vân, 2010. Hà Nội qua số liệu thống kê (1945 – 2008), NXB Hà Nội, 623 trang.
4. Nguyễn Vinh Phúc, 2009. 1000 năm Thăng Long Hà Nội, NXB Trẻ, 1064 trang.
5. Quỳnh Trân, Nguyễn Thế Nghĩa, 2002. Phát triển đô thị bền vững, NXB KHXH, 650 trang.
6. Trịnh Duy Luân, 2005. Xã hội học đô thị, NXB KHXH, 239 trang.
7. Trương Minh Dục, Lê Văn Định, 2010. Văn hóa và lối sóng đô thị Việt Nam: một cách tiếp cận, NXB CTQG, 671 trang.
8. Nick Ray, Peter Dragicevich, Regis St Louis, 2007. Viet Nam, Lonely Planet Publication Pty Ltd, 540 pages.
9. Nguyễn Vinh Phúc, Nguyễn Thừa Hỷ, Barbara Cohen, 2006. Hanoi streets of the Old Quarter and around Hoan Kiem lake, Thế giới Pulishers, 304 pages.

- Internet
http://vi.wikipedia.org/wiki/
http://www.hanoi2010.org/VI/
http://www.vnnavi.com/hanoi/dulich/phoco.html
http://www.hanoimoi.com.vn/newsdetail/
http://thanglong.cinet.vn/
http://hcm.24h.com.vn/du-lich/
http://www.youtube.com/watch?v=ReXI-RPFkyM
http://www.thingsasian.com/stories-photos/1001
- các bài viết trên www.vanhoahoc.edu.vn
1. Nguyễn Hữu Thông, Vị trí và đặc điểm của làng truyền thống trong cấu trúc đặc trưng của đô thị Huế.
2. GS. Trần Quốc Vượng, Đô thị cổ Việt Nam, Trích từ quyển Trong cõi, NXB Trăm hoa, California, Mỹ, 1993.
3. Phan Đăng Long, Văn hóa đô thị với nếp sống người Hà Nội.
4. PGS.TS. Tôn Nữ Quỳnh Trân, Văn hóa làng xã trong đô thị hóa.



Bài tập 4:

• Sách:
1. Đinh Gia Khánh, 2008. Địa chí văn hóa dân gian Thăng Long – Đông Đô – Hà Nội, NXB Hà Nội, 655 trang.
2. Hoàng Hải, Hoàng Oanh, 2010. Hỏi đáp về 36 phố cổ Hà Nội, NXB QĐND, 208 trang.
3. Lam Khê, Khánh Minh, 2010. 36 phố cổ Thăng Long – Hà Nội, NXB Thanh Niên, 195 trang.
4. Nguyễn Công Hoan, 2004. Nhớ và ghi về Hà Nội, NXB Trẻ, 263 trang.
5. Nguyễn Thị Ngọc Vân, 2010. Hà Nội qua số liệu thống kê (1945 – 2008), NXB Hà Nội, 623 trang.
6. Nguyễn Thúy Nga, 2010. Địa danh Hà Nội thời Nguyễn, NXB KHXH, 1057 trang.
7. Nguyễn Vinh Phúc, 2009. 1000 năm Thăng Long Hà Nội, NXB Trẻ, 1064 trang.
Quốc Văn, 2010. 36 danh thắng Hà Nội, NXB Thanh Niên, 153 trang.
8. Quỳnh Trân, Nguyễn Thế Nghĩa, 2002. Phát triển đô thị bền vững, NXB KHXH, 650 trang.
9. Tetsuji Ito, 2009. Ngõ phố Hà Nội, NXB KHXH, 186 trang.
10. Trịnh Duy Luân, 2005. Xã hội học đô thị, NXB KHXH, 239 trang.
11. Trương Minh Dục, Lê Văn Định, 2010. Văn hóa và lối sóng đô thị Việt Nam: một cách tiếp cận, NXB CTQG, 671 trang.
12. Nick Ray, Peter Dragicevich, Regis St Louis, 2007. Viet Nam, Lonely Planet Publication Pty Ltd, 540 pages.
13. Nguyễn Vinh Phúc, Nguyễn Thừa Hỷ, Barbara Cohen, 2006. Hanoi streets of the Old Quarter and around Hoan Kiem lake, Thế giới Pulishers, 304 pages.

• Internet:
- bài viết
http://vi.wikipedia.org/wiki/
http://www.hanoi2010.org/VI/
http://www.vnnavi.com/hanoi/dulich/phoco.html
http://hanoi.vietnamplus.vn/GalleryView.aspx?albumid=11
http://36pho.vn/wikihanoi/
http://laodong.com.vn/Tin-Tuc/De-pho-co ... a-co/13398
http://www.hanoimoi.com.vn/
http://thanglong.cinet.vn/
http://www.thingsasian.com/stories-photos/1001

- video
http://www.youtube.com/watch?v=ReXI-RPFkyM
http://www.youtube.com/watch?v=ReXI-RPFkyM
http://hcm.24h.com.vn/du-lich/

- các bài viết trên www.vanhoahoc.edu.vn
1. Trần Ngọc Khánh, Đình làng Nam Bộ và các giải pháp tồn sinh trong quá trình đô thị hóa Sài Gòn – TP. Hồ Chí Minh.
2. Theo Tạp Chí Khoa học xã hội, Bàn về các yếu tố thẩm nỹ trong kiến trúc đô thị.
3. Nguyễn Thị Hậu, Đô thị ở Nam Bộ thời cận đại.
4. Vũ Thế Long, Người Hà Nội ăn uống như tôi đã biết.
Liên kết URL trực tiếp: http://vanhoahoc.edu.vn/imagehost/view/4768

[qingshui]

bổ sung sơ đồ bài tập 4:

[Huu Hien]

Anh/chị ơi, em là sinh viên lớp K3. Anh chị cho em hỏi phương pháp "dịch lý" là gì vậy ạ?

[qingshui]

bổ sung sơ đồ bài tập 2 và 4:

[qingshui]

Bài tập 5:

- Lập bảng




- Lập mô hình

[qingshui]

Bài tập 7
Lập bảng so sánh: phố cổ Hà Nội và phố cổ Hội An

[qingshui]

Bài tập 6:

Định nghĩa “đô thị hóa” theo 7 bước

1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có
- Theo Từ điển Tiếng Việt, Hoàng Phê chủ biên, tr.332: đô thị hóa là (quá trình) tập trung dân cư ngày càng đông vào các đô thị và làm nâng cao vai trò của thành thị đối với sự phát triển của xã hội.
- Theo Wikipedia: đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị, tính theo tỉ lệ % giữa dân số đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân hay diện tích của một vùng hay khu vực.
- Theo Mạc Đường, 2002, Dân tộc học – đô thị và vấn đề đô thị hóa: đô thị hóa là quá trình kinh tế và xã hội để biến một vùng dân cư không có cuộc sống đô thị thành một vùng dân cư có thuộc tính của xã hội đô thị.
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa



3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa
- Các định nghĩa trên đều đề cập đến dân cư, dân số, có thể tiếp thu yếu tố này.
- Ngoài ra sự đô thị hóa không chỉ thể hiện ở mặt dân số mà còn nhiều mặt khác như kinh tế, chính trị, văn hóa… mà các định nghĩa trên chưa đề cập.
- Khái niệm đô thị hóa khá phức tạp nên có thể dùng định nghĩa đặc trưng để định nghĩa khái niệm này.
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng
- Các định nghĩa đô thị hóa hiện nay phần lớn đều đề cập đến yếu tố như dân số, mật độ dân số, chất lượng cuộc sống, diện tích đô thị.
- Đô thị hóa là quá trình hình thành và phát triển đô thị, kể của đô thị hóa nông thôn, đô thị hóa ngoại thành, đô thị hóa ngoại vi…
- Đô thị hóa là quá trình phát triển rộng rãi lối sống thành thị thể hiện qua các mặt dân số, mật độ dân số, chất lượng cuộc sống…
- Đô thị hóa bền vững: có sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước nhằm tạo ra những thành phố mà con người có thể sống được hạnh phúc và hạnh phúc có thể do con ngừoi xây dựng được bằng các tổ chức cộng đồng tự quản.
- Đô thị nhân văn: (các đô thị thế kỉ tương lai) là một thành phố không có nhà cao tầng mà là thành phố vườn với những ngôi nhà biệt thự 1,2 tầng nối tiếp nhau trong các điều kiện kỹ thuật hạ tầng siêu việt.

5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
- Đặc trưng giống là đô thị (tập trung dân cư ngày càng đông vào các đô thị), (sự mở rộng đô thị)

6. Xác định các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
- Sự mở rộng đô thị
- Có sự phát triển, biến đổi về kinh tế, văn hóa, xã hội…
- Có sự biến đổi vai trò của đô thị đối với sự phát triển của một vùng hoặc cả nước.
Sản phẩm sơ bộ: “Đô thị hóa là quá trình mở rộng của đô thị, có sự biến đổi về kinh tế, văn hóa, xã hội và có sự nâng cao vai trò của đô thị đối với sự phát triển của đất nước.”


7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại



Sản phẩm cuối: Đô thị hóa là quá trình mở rộng đô thị, có sự biến đổi về kinh tế, văn hóa, xã hội và có sự nâng cao vai trò của đô thị đối với sự phát triển của đất nước.

[qingshui]

Bài tập 8: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để vận dụng PP loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới

Việt Nam thuộc loại hình văn hóa gốc Nông nghiệp nên phố cổ Hà Nội được xây dựng và phát triển theo phong cách, không gian kiến trúc đô thị của loại hình văn hóa này:
- Phố cổ được hình thành một phần vì nhu cầu kiếm tiền của người dân, một phần theo lệnh của triều đình để đáp ứng những yêu cầu của việc nước và hoàng cung.
- Phố cổ được xây dựng tập trung theo khu vực chuyên làm một nghề, mặt hàng thủ công nhất định. Vì vậy nên tên các con phố trong khu phố cổ gắn liền với tên các mặt hàng được sản xuất ở đây. Đây là kiểu buôn bán theo phường hội.
- Bên cạnh các cửa hàng lớn buôn bán các mặt hàng thủ công, còn có các quán vỉa hè nhỏ hoặc các gánh hàng rong. Một kiểu buôn bán quy mô nhỏ của loại hình văn hóa gốc Nông nghiệp.
- Kiến trúc nhà cổ theo kiểu nhà ống, mái nghiêng, mặt tiền là cửa hàng buôn bán giao thương, phía trong là nhà ở, khoảng giữa là giếng trời để lấy ánh sáng khí trời. Mang phong cách kiến trúc của loại hình văn hóa Nông nghiệp, phù hợp với điều kiện tự nhiên.
- Kết cấu của các ngôi nhà cổ không phải theo ý muốn mà theo lệnh của triều đình: không xây nhà quá 2 tầng, không mở cửa sổ tầng 2 vì người dân không được đứng trên các vua chúa, quan lại.
- Ngoài các nhà cổ, còn có các công trình kiến trúc khác như: đình, đền thờ các vị tổ nghề, chùa, các hội quán. Cũng là biểu hiện của buôn bán theo kiểu phường hội.
- Bên cạnh kiến trúc cổ truyền Việt Nam, còn có các kiểu kiến trúc của Trung Quốc, Pháp và phong cách trang trí nghệ thuật. Kiến trúc khu phố cổ mang tính tổng hợp: tiếp nhận kiến trúc bên ngoài kết hợp với kiến trúc bản địa.
Từ những đặc điểm trên ta có thể rút ra được rằng: để bảo tồn khu phố cổ trong quá trình đô thị hóa chung của đất nước thì phải tập trung vào những đặc trưng nhất của khu phố cổ mang kết cấu kiến trúc theo loại hình văn hóa gốc Nông nghiệp.

[qingshui]

Bài tập 8: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài của mình để vận dụng PP loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới
So sánh phố cổ Hà Nội trước và sau quá trình đô thị vào những năm 80 của tk XX. Đối chiếu với cặp Âm – Dương.



Phố cổ Hà Nội trước và sau quá trình đô thị hóa vào những năm 80 của tk XX



Phố cổ Hà Nội khi đô thị hóa vào những năm 80 tk XX đã thay đổi rất nhiều cả bên trong lẫn bên ngoài. Vì vậy, muốn bảo tồn những nét truyền thống của phố cổ là vấn đề khó khăn. Vừa giữ lại được những nét truyền thống, vừa có thể cải thiện tình trạng xuống cấp của phố cổ. Phục hồi lại những cửa hàng sản xuất thủ công truyền thống, song song đó là những trung tâm thương mại đồ sộ của thành phố. Phố cổ nằm ở vị trí trung tâm, nơi sầm uất nhất của Hà Nội, vì thế khó có thể bảo tồn hoàn toàn những nét truyền thống của phố cổ. Nhiệm vụ và thách thức lớn của các nhà quy hoạch là làm sao có thể bảo tồn, phục hồi lại những nét đặc trưng của phố cổ nhưng lại không làm cho khu phố lạc lõng giữa một thành phố đang trên xu hướng hiện đại hóa. Một khu phố cổ mang dáng dấp truyền thống với hơi thở hiện đại.