Sửa bài tập 6:
Chọn một khái niệm cơ bản (chìa khóa) trong đề tài nghiên cứu của mình: định nghĩa và trình bày theo 7 bước và lập sơ đồ định nghĩa - Khái niệm cơ bản: HOA SEN
- Định nghĩa và trình bày theo 7 bước:
1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có
- Hoàng Phê 2008, Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học: Hoa sen là cây mọc ở dưới nước, lá to tròn, hoa màu hồng hay trắng, nhị vàng, hương thơm nhẹ, dùng để ăn hoặc làm thuốc.
- American Heritage Dictionary: An aquatic plant (Nelumbo nucifera) native to southern Asia and Australia, having large leaves, fragrant, pinkish flowers, a broad, rounded, perforated seedpod, and fleshy rhizomes (tạm dịch là: Một loại cây mọc ở dưới nước (Nelumbo nucifera) có nguồn gốc từ phía nam châu Á và châu Úc, có lá to, mùi thơm, màu hồng, gương sen rộng, tròn, có nhiều hạt, và có bộ rễ to).
- Wikipedia: Hoa sen (tên khoa học là Nelumbo Nucifera) là loại hoa mọc lên từ rễ củ nằm dưới lớp bùn đất ở dưới nước, hoa thường có màu trắng, hồng, có khi phơn phớt vàng, xanh, tím...
- Nguồn vnflower.vn: Sen là loại cây có củ lớn bám sâu vào bùn. Thân cây chia thành từng khúc dài 10-20cm, có khấc nút, những khấc nút này có những chùm rễ ngắn gọi là đốt ngó sen. Ngó sen có màu trắng đục, bên trong có nhiều ống nang dài. Lá sen có hình tròn dài, có gai nhỏ trắng, nhiều gân. Hoa sen to, mọc trên cuống dài, có nhiều cánh, chia theo từng lớp khác nhau. Bên trong có nhiều tua nhỏ màu vàng gọi là liên tu. Đây là nhị đực của hoa. Cánh hoa mọc trên một đài sen xanh, to gọi là đế hoa (liên phòng) có hình nón ngược. Trong đế sen chứa nhiều tâm bì chứa hạt sen. Chính giữa hạt sen có tâm sen (mầm của cây) màu xanh lục.
2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa
3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung sửa chữa
Theo đặc trưng loài: cả bốn đều có 2 tiêu chí là cây mọc ở dưới nước và nằm dưới lớp bùn đất. Cần chỉnh sửa, khái quát hóa và chính xác hóa nội dung hai đặc trưng loài.
Theo mô tả: Sống dưới nước, có hoa, có lá, có nhị, có hương thơm.
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng
Ở Ai Cập: Hoa sen xanh được coi là linh thiêng nhất, là loại hoa tỏa ra hương thơm của cuộc sống thần thánh
Ở Ấn Độ: Hoa sen với sắc trắng trên bùn nhơ được hiểu với nghĩa đạo đức ở Ấn Độ
Ở Trung Quốc: Sen vàng gợi hình ảnh trần tục
Ở Nhật Bản: thường coi loài hoa này, trong trắng đến thế giữa vùng nước bẩn, là một hình ảnh đức hạnh
Ở Việt Nam: Sen được coi như loài quốc hoa
Như vậy về màu sắc, không chỉ có màu hồng mà còn các màu khác (xanh, trắng, vàng…).
Sen còn mang ý nghĩa biểu tượng cho sự thanh cao, đức hạnh.
5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)
Là loài thực vật sống dưới nước
6. Xác định đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
- Là loài thực vật thủy sinh (phân biệt với đa số các loại cây khác sống trên cạn…)
- Lá to tròn (phân biệt với lá nhỏ, có hình dạng khác…)
- Hoa thường có màu trắng, hồng, có khi phơn phớt vàng, xanh, tím (phân biệt với các loài hoa có màu khác)
- Hương thơm nhẹ (phân biệt với các loài khác không có hương thơm)
- Hạt dùng để ăn hoặc làm thuốc (phân biệt với các loại hạt không dùng để ăn hoặc làm thuốc được)
Sản phẩm sơ bộ: “Hoa sen là loài thực vật sống dưới nước, lá to tròn, hoa thường có màu trắng, hồng, có khi phơn phớt vàng, xanh, tím, nhị vàng, hương thơm nhẹ, hạt dùng để ăn hoặc làm thuốc”.
7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
Cụm từ “hoa màu trắng, hồng, vàng, xanh” quá dài, thay bằng “nhiều màu sắc”.
Sản phầm cuối cùng:
Hoa sen là loài thực vật thủy sinh, lá to tròn, nhiều màu sắc, có hương thơm nhẹ, hạt dùng để ăn hoặc làm thuốc.
