ĐỀ CƯƠNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
Tên đề tài:
Tư tưởng Phật Giáo Việt Nam qua trang phục Tu Sỹ.
DẪN NHẬP
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1.1 Lý do về mặt thực tiễn.
Văn hóa là một hệ thống hửu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sang tạo và tích lũy qua quá trình tiếp xúc và cải biến thế giới tự nhiên và hoạt động xã hội của mình. Văn hóa luôn là những chuẩn mực về giá trị và được cụ thể hóa dưới dạng biểu tượng. Bất cứ một yếu tố văn hóa nào cũng đều có những giá trị riêng của nó và đều được thể hiện qua những kiểu biểu tượng riêng.
Tôn giáo xuất hiện với đời sống con người trên vũ trụ này từ rất sớm. Thoạt đầu, vì không thể lý giải nỗi những hiện tượng của thiên nhiên, con người trở nên yếu đưới và bất lực trước tự nhiên. Nhu cầu nương tựa vào một ai đó, một đấng quyền năng nào đó nhằm cầu mong sự che chở vfa tạo sự đối trọng với những hiện tượng của tự nhiên trở thành một nhu cầu bức thiết. Và như một hệ quả tất yếu, các tôn giáo lần lượt xuất hiện. Mỗi Tôn giáo có những hoàn cảnh ra đời, lịch sử hình thành và phát triễn cũng như những tư tưởng, quan điểm khác nhau về nhân sinh quan, thế giới quan. Tuy nhiên, ngay nơi những dị biệt đó, cũng đều hàm chứa những giá trị văn hóa khác nhau của loài người. Có một điểm tương đồng giửa hầu hết các tôn giáo là: Các Tôn giáo đều có những lực lượng nồng cốt đễ lảnh đạo, hướng dẫn quần chúng đi theo cũng như duy trì sự ổn định và phát triễn của tôn giáo họ.
Các nhóm lãnh đạo của các tôn giáo đều có những sắc thái riêng về mặt tư tưởng, đời sống cá nhân và tập thể. Biểu hiện về mặt trang phục của các tu sỹ luôn là một phức hợp nhiều yếu tố . Đứng từ góc độ “ vai trò của trang phục trong đời sống”, trang phục của Tu sỹ đề đáp ứng những nhu cầu chung của trang phục: bảo vệ cơ uqan sinh dục, góp phần giử ấm thân nhiệt nhằm chóng chọi lại sự khắc nghiệt của môi trường tự nhiên. Đứng từ góc độ biểu tượng học, sang phục tu sỹ được coi như là một biểu tượng đặc trưng nhất của một tôn giáo, về tư tưởng-quan niệm của tôn giáo ấy về thế giới cũng như con người trong xã hội.
Cho đến nay, đã có rất nhiều công trình khoa học nghiên cứu về tư tưởng tôn giáo, đặc biệt là tư tưởng Phật giáo thông qua vô số yếu tố: kiến trúc-điêu khắc, thơ văn, các bản kinh-luật của Phật giáo, nghi lễ-âm nhạc, trang phục, ẩm thực…Trong đó có một số công trình, bài báo/chuyên khảo tập trung triển khai thác khía cạnh liên quan đến ẩm thực, trang phuc. Nhìn chung, cũng chỉ mới điểm sơ qua được một vài nét đặc thù của ẩm thực và trang phục của phật giáo một cách chung chung, chưa nêu bật lên được hệ tư tưởng đồ sộ của phật giáo thông qua một vài trang phục “ cỏn con, đơn so” của các tu sỹ. Theo đó, vẫn chưa có một công trình naofluaanj bàn về tư tưởng Phật giáo việt nam truyền thống nhìn qua trang phục của Tu sỹ dưới góc nhìn của Văn hóa học một cách đầy đủ và có hệ thống.
1.2 Lý do khoa học
Phật giáo Việt Nam có mặt và hòa nhập với nền văn hóa dân tộc này từ rất lâu đời. Lich sữ đã chứng minh rằng từ thế kỷ II trước công nguyên, đã có nhiều nhà sư Ấn độ đi theo các đoàn lái buốn đến Việt nam qua cửa biển Óc-eo, An giang ngày nay và đã có những thành tựu rực rở. Có thể nói, tuy Phật giáo là một tôn giáo ngoại nhập, nhưng đã gắn bó với dân tộc ta qua bao thăng trầm của suốt chiều dài lịch sử.
Tìm hiểu về tư tưởng của một tôn giáo lớn như thế, gắn bó với dân tộc như thế sẽ góp phần làm rỏ hơn mối quan hệ giữa Tôn giáo và tư tưởng dân tộc, đóng góp vào sự hoàn thiện của ngành khoa học lịch sử.
Về phương diện khoa học, nghiên cứu tư tưởng Phật giáo việt nam truyền thống qua trang phục cùng với các văn hóa khác như lịch sử truyền thừa của phật giáo, văn hóa ứng xử của người việt trước một tôn giáo mới, sự giao lưu tiwwps biến văn hóa…sẽ góp phần làm phong phú và đa dạng hơn các phương pháp nghiên cứu và tiếp cận hóa.
Ở một góc độ khác, nghiên cứu trang phục của tu sỹ phật giáo sẽ góp phần lý giải nhứng sự tương đồng và dị biệt của những loại trang phục nay với vô số trang phục hiện có trên thị trường thời trang. Dự đoán được xu thế thời trang của một bộ phận quần chúng trong tương lai.
Với các lý do trên, chúng tôi chọn đề tài : “ tư tưởng phật giáo việt nam truyền thống nhìn qua trang phục tu sỹ” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn mà chúng tôi sẽ đi vào nghiên cứu.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Phật giáo từng là quốc giáo ở nước ta suốt hai triều đại Lý-Trần. Đối với người Việt nam, tư tưởng Phật giáo đã thấm sâu và trở thành một bộ phận cấu thành của ý thức dân tộc. Nói đến những đạo lý Từ-Bi-Hỷ-xã của đạo Phật hầu như ai cúng biết, gặp một tu sỹ Phật giáo, ai ai cũng có thể biết, nhưng không mấy ai hiểu rỏ về những trang phục mà các vị xuất gia kia đang mang trên mình, thậm chí nhiều khi phong phú quá, người ta cảm thấy hoang mang.
Hiện tại trên lảnh thổ việt Nam, có đến hơn 6 Tông Phái Phật giáo khác nhau nhưng tựu trung cũng chỉ thuộc ba hệ phái chính: Bắc Tông( hay Đại Thừa), Nam Tông( hay Tiểu thừa) và Khất sỹ. Tương ứng với mỗi hệ phái, có những sắc phục riêng, từ sắc phục thường ngày cho đến Pháp phục khi hành lễ. Có nhiều nét tương đồng nhưng cũng rất nhiều dị biệt.
Nghiên cứu về Trang phục của Tu sỹ Phật giáo sẽ cung cấp một cái nhìn toàn diện, bao quát về xuất xứ, quá trình hình thành cũng như ý nghĩa của từng sắc phục khác nhau, qua đó, nêu toát lên được cái tư tưởng chủ đạo của Phật Giáo Việt Nam truyền thống.
III. LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VẤN ĐỀ
……………………………………………………………………………….
………………………………………………………………………………..
…………………………………………………………………………………
IV. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng khảo sát, nghiên cứu của đề tài là các loại trang phục của Tu sỹ Phật giáo trên lảnh thổ Việt nam. Bao gồm Tu sỹ của hệ phái Bắc Tông, Tu sỹ của hệ Phái Nam Tông và Tu sỹ thuộc hệ phái Khất Sỹ.
Đề tài được thực hiện nhằm khám phá, giải thích nguồn gốc, ý nghĩa của các loại trang phục mà các vị Tu sỹ vừa nêu trên thường dùng.
V. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN.
Nghiên cứu Trang phục của Tu sỹ Phật giáo Việt nam trước hết đóng góp cho sự phát triễn của ngành văn hóa học trong việc xác lập và nhận diện sự khác biệt từ nguồn gốc, ý nghĩa của các trường phái Phật giáo trên lảnh thổ Việt nam, qua đó, những người đi sau có thể dựa trên kết quả này để tiếp tục đào sâu những khía cạnh khác của Phật giáo liên quan đến những biểu hiện mang tính bên ngoài, như Trang phục, nghi lễ, âm nhạc…
Mặt khác, công trình còn đóng góp cho các ngành khoa học khác như: Triết học, Tôn giáo học, Lịch sữ, dân tộc học cũng như Đông Phương Học, Quan hệ quóc tế.
Về phương diện thực tiễn, Công trình này sẽ góp phần định hướng cho các nhà thiết kế pháp phục Phật giáo có được cái nhìn toàn diện hơn về trường phái thời trang họ đang gắn bó, qua đó hiểu rỏ hơn về nguồn gốc, bản chất và ý nghĩa của các mẫu trang phục, giúp họ có thêm nhiều ý tưởng mới, thiết kế nên nhiều sản phẩm mới, độc đáo hơn, hoàn thiện hơn.
VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ NGUỒN TƯ LIỆU
6.1 Phương pháp nghiên cứu
Đễ thực hiện công trình nghiên cứu này, chúng tôi thực hiện chủ yếu các phương pháp: thống kê, phân loại, so sánh đối chiếu, phân tích tổng hợp tư liệu cúng như khảo sát điền dã.
Phương pháp thống kê-phân loại được chúng tôi sử dụng chủ yếu ở chương 2 để thống kê và phân loại các tông phái chính của Phật giáo Việt nam cũng như xem xét nguồn gốc, nhu cầu Y phục trong Phật giáo từ xưa tới nay.
Phương pháp so sánh đối chiếu được chúng tôi sử dụng hầu hết ở chương 3 trong việc so sánh những nét tương đồng và dị biệt của các loại sắc phục của các hệ phái, từ đó tìm ra lời giải chung cho tư tưởng Phật giáo việt nam truyền thống.
Có một số thông tin, vì nằm rải rác ở nhiều nguồn tài liệu, nên phải dùng đến phương pháp phân tích tổng hợp, và một số khía cạnh khác, vì chưa có hoặc tìm không ra, chúng tôi phải sử dụng phương pháp điền dã để tìm những nguồn tư liệu bổ sung.
6.2 Nguồn tư liệu
Nguồn tư liệu mà chúng tôi sử dụng chủ yyeeus là:
-Các tác phẩm liên quan đến đời sống tăng sỹ Phật giáo
-Các bài khảo cứu về tinh thần, tính cách của Phật giáo Việt nam
-Phật Học Đại Từ Điển
-Và một số nguồn tài liệu thứ cấp được bổ sung qua công tác điền dã, thu thập tài liệu
VII. BỐ CỤC LUẬN VĂN
Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận văn dự kiến gồm 3 chương. Trong đó, chương 1 trình bày những cơ sở lý luận và thực tiễn mà luận văn dựa vào để nghiên cứu. Trong đó, xác định rỏ không gian văn hóa, thời gian văn hóa và chủ thể văn hóa.
Ở chương 2, chúng tôi tiến hành khảo sát về chủ thể, về không gian và thời gian dưới góc cạnh sử học, văn hóa học. Ở chương này, chúng tôi cũng đề cập đến sự du truyền của Phật Giáo Ấn Độ và sự phân phái trước khi vào Việt Nam.
Chương 3, đây là chương trọng tâm nhất, được thiết lập trên nền tảng hai chương 1 và chương 2. Cụ thể chúng tôi trình bày một cách tổng hợp và phân tích các loại trang phục, lý giải nguồn gốc, khái niệm cũng như các quan niệm khác nhau khi chế tác ra các loại trang phục.
Trên cơ sở so sánh với các trường phái trang phục khác ở trong và ngoài Phật giáo, từ màu sắc, kiểu dáng, hoa văn họa tiết… góp phần làm nổi bật lên những tư tưởng, triết lý sâu xa của nhà Phật.
DẪN NHẬP
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1.1 Cơ sở lý luận
1.1.1 Các khái niệm về Tư tưởng
1.1.2 Khái niệm về tư tưởng Phật giáo Việt nam
1.1.3 Truyền thống và hiện đại
1.1.4 Khái niệm tu sỹ
1.1.5 Trang phục và Pháp phục
1.2 Cơ sở thực tiễn
1.2.1 Không gian văn hóa của trang phục tu sỹ Phật giáo việt nam Truyền thống
1.2.2 Thời gian văn hóa của trang phục tu sỹ Phật giáo việt nam truyền thống
1.2.3 Chủ thể văn hóa của Trang phục Tu sỹ Phật giáo việt nam
Tiểu kết ………………………………………………….
CHƯƠNG 2: LỊCH SỬ TRANG PHỤC VÀ TRANG PHỤC TRONG PHẬT GIÁO
2.1 Nhu cầu trang phục của nhân loại đến Tu sỹ Phật giáo
2.1.1 Trang phục của người Ấn Độ
2.1.2 ý nghĩa của “y phấn tảo” trong Phật giáo
2.2 Khái quát trang phục Tu sỹ Phật giáo
2.2.1 Trang phục Tu sỹ ở Trung Hoa
2.2.2 Trang phục Tu sỹ ở Thái lan, Campuchia và Lào
2.2.3 Trang phục của người Việt truyền thống
2.2.4 Trang phục Tu sỹ Việt nam –một nét dung hợp văn hóa thú vị.
CHƯƠNG 3 : TƯ TƯỞNG PHẬT GIÁO VIỆT NAM QUA TRANG PHỤC TU SỸ
3.1 Các hệ phái Phật giáo chính ở Việt nam
3.1.1 Phật giáo Bắc tông
3.1.2 Phật giáo Nam tông
3.1.3 Phật giáo Khất sỹ
3.2 Những tư tưởng tiêu biểu của Phật giáo Việt nam
3.2.1 Từ bi và trí tuệ
3.2.2 Bình dân và dễ tiếp cận
3.2.3 Linh hoạt và nhập thế
3.3 Từ trang phục đến tư tưởng
3.3.1 Màu Vàng trong hệ thống Âm dương-Ngũ hành
3.3.2 Màu Lam và Nâu trong hệ thống thang màu
3.3.3 Mô hình và các kiểu dáng
3.3.4 Chất liệu và đặc tính
3.3.5 Đặt một phép liên hệ đến các màu sắc ở một vài Tôn giáo khác: Thiên chúa giáo, Tin lành và Hồi giáo .
Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
