BÀI HOÀN CHỈNHKhu phố cổ Hội An được công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới năm 1999. Trong 13 năm chính quyền địa phương tập trung vào bảo tồn và phát triển Khu phố cổ Hội An đã mang lại nhiều kết quả đáng khích lệ, số lượng du khách trong nước và quốc tế đến Hội An ngày càng tăng. Việc nhìn nhận, đánh giá lại tình hình bảo tồn và phát triển Khu phố cổ Hội An – Di sản Văn hóa Thế giới có thật sự là bảo tồn vững chắc và phát huy bền vững hay không? Có đáp ứng những quy tắc về bảo tồn và phát triển mà UNESCO đưa ra hay không? là vấn đề các nhà nghiên cứu và chính quyền địa phương cần phải quan tâm. Đặc biệt là đối với quần thể kiến trúc Khu phố cổ Hội An, nơi có tới 85% di tích thuộc sở hữu của người dân thì liệu công tác quản lý, bảo tồn và phát triển như thế nào cho phù hợp?
Vì vậy, mình chọn đề tài “Vấn đề bảo tồn và phát triển Khu phố cổ Hội An” với các nội dung bên dưới, mong các bạn góp ý.
Bài tập 1: * Xác định các cặp đối lập
- Khu phố cổ Hội An >< Khu phố cổ Hà Nội
- Được công nhận Di sản Văn hóa >< Không được công nhận Di sản Văn hóa
- Không được bảo tồn >< Bảo tồn >< Phát triển >< Không chú trọng phát triển
* Tính tương hiện:
- Bảo tồn nhằm mục đích phát triển
- Phát triển cần phải bảo tồn
* Tính tương hóa:
- Bảo tồn quá kìm hãm sự phát triển.
- Phát triển quá phá vỡ công tác bảo tồn.
* Tính hướng hòa: Bảo tồn (âm tính) + Phát triển (dương tính) = Vừa bảo tồn vừa phát triển (vừa âm vừa dương -> dung hòa)
Bài tập 2: Cấu trúc của đề tài
- Từ khóa: Bảo tồn (1), Phát triển (2), Khu phố cổ (3), Hội An (4)
- Cấu trúc ngữ pháp: Khu phố cổ (danh từ trung tâm), Hội An (định tố 1), Bảo tồn (định tố 2), phát triển (định tố 3)
Bài tập 3: Đề cương nghiên cứuDẪN NHẬP1. Lý do chọn đề tài: Để được công nhận một di sản văn hóa thế giới đã khó, việc bảo vệ danh hiệu và bảo tồn di sản văn hóa còn khó hơn. Đặc biệt là với Khu phố cổ Hội An là khu di tích sống. Vì vậy, công tác quản lý di sản văn hóa cần phải được xem xét, thực hiện một cách thận trọng và thường xuyên để có bước đi thích hợp nhằm bảo tồn vững chắc và phát huy bền vững di sản văn hóa. Tôi chọn đề tài “Bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An – Di sản Văn hóa Thế giới” là do tính cấp thiết của nó.
2. Mục đích nghiên cứu:Đánh giá lại tình hình nhận thức, tổ chức và ứng xử trong việc bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An.
3. Lịch sử vấn đề: Vấn đề nghiên cứu về các giá trị văn hóa ở khu phố cổ Hội An được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm và thực hiện. Nhưng việc hệ thống hóa các giá trị văn hóa và việc nhìn nhận lại công tác bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa như vậy có mang tính bền vững hay không? Có đảm bảo tính chân xác theo các tiêu chí do UNESCO đề ra hay không? là các vấn đề chính quyền địa phương và UNESCO rất quan tâm. Nhiều cuộc điều tra xã hội học đã được các cơ quan chức năng triển khai nhưng việc tổng hợp, đánh giá cụ thể vẫn chưa được thực hiện. Cho đến thời điểm hiện nay vẫn chưa chính thức có một tác giả nào nghiên cứu một cách hệ thống công tác bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa và đánh giá thực trạng của nó.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: Vấn đề bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa ở khu phố cổ Hội An.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: Đề tài sẽ làm nền tảng cho các công trình nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực quản lý di sản và sẽ là bài học cho công tác quản lý di sản văn hóa ở Việt Nam nói riêng và thế giới nói chung.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu: * Phương pháp nghiên cứu: Hệ thống – cấu trúc, phương pháp liên ngành, so sánh - đối chiếu
* Nguồn tư liệu: Tài liệu, số liệu được lấy từ các cơ quan quản lý di sản ở Hội An; Các giáo trình văn hóa học đã được học; Các sách đã được xuất bản liên quan đến văn hóa và Hội An; Các tạp chí; Bài viết trên internet; Các tài liệu do UNESCO cung cấp,…
7. Bố cục của luận văn:
Gồm 3 chương, 9 mục và 17 tiểu mục
Chương I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN1.1- Các khái niệm
1.2- Các nguyên tắc về bảo tồn và phát triển
1.3- Mối quan hệ giữa bảo tồn và phát triển
1.4- Tổng quan về khu phố cổ Hội An – Di sản văn hóa thế giới
1.4.1- Những đặc điểm tự nhiên và xã hội:
1.4.2- Khái quát về lịch sử khu phố cổ Hội An
1.4.3- Khái quát về những giá trị văn hóa của Khu phố cổ Hội An
1.4.3.1- Những giá trị văn hóa vật thể
1.4.3.2- Những giá trị văn hóa phi vật thể
Chương II: BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN KHU PHỐ CỔ HỘI AN - DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI2.1- Văn hóa nhận thức về bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An - Di sản văn hóa thế giới
2.1.1- Nhận thức của các cơ quan quản lý và chính quyền địa phương
2.1.2- Nhận thức của người cộng đồng địa phương
2.1.3- Nhận thức của các doanh nghiệp kinh doanh du lịch
2.1.4- Nhận thức của khách du lịch
2.2- Văn hóa tổ chức về bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An - Di sản văn hóa thế giới
2.2.1- Tổ chức tập thể
2.2.2- Tổ chức cá nhân
2.3- Văn hóa ứng xử trong việc bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An - Di sản văn hóa thế giới
2.3.1- Văn hóa ứng xử với môi trường tự nhiên
2.3.2- Văn hóa ứng xử với môi trường xã hội
Chương III: MỘT SỐ VẤN ĐỀ TỒN TẠI VÀ GIẢI PHÁP TRONG VIỆC BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN KHU PHỐ CỔ HỘI AN - DI SẢN VĂN HÓA THẾ GIỚI3.1- Một số vấn đề tồn tại trong việc bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An
3.1.1- Tồn tại trong nhận thức
3.1.2- Tồn tại trong tổ chức
3.1.3- Tồn tại trong ứng xử
3.2- Giải pháp chủ yếu về bảo tồn và phát triển khu phố cổ Hội An
3.2.1- Về nhận thức
3.2.2- Về tổ chức
3.2.3- Về ứng xử
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢOBÀI TẬP 4:Lập Document Map
Tài liệu tham khảo1. Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di tích Hội An 2008.
Cẩm nang bảo tồn kiến trúc dành cho các chủ di tích ở Hội An. NXB Quảng Nam
2. Trung tâm Quản lý Bảo tồn Di tích Hội An 2001.
Danh mục di tích Hội An.
3. Bùi Quang Thắng 2005.
Văn hoá phi vật thể ở Hội An. NXB Thế giới.
4. Trung Tâm QLBTDT Hội An 2004.
Văn hoá Sa Huỳnh ở Hội An. NXB Đà Nẵng.
5. Nguyễn Chí Trung 2005.
C¬ư dân Faifo- Hội An trong lịch sử. NXB Đà Nẵng.
6. Trần Văn An 2005.
Di sản Văn hoá Văn nghệ dân gian.
7. Trần Ánh 2005.
Nhà gỗ Hội An- những giá trị và giải pháp bảo tồn.
8. Trần Ánh và các tác giả 2004.
Đô thị cổ Hội An 5 năm quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị.
9. Nguyễn Quốc Hùng 2004.
Phố cổ và việc giao l¬ưu văn hoá ở Việt Nam. NXB Đà Nẵng.
10. Chi hội Văn nghệ Dân gian Hội An 2001.
Công cụ đánh bắt sông nước truyền thống ở phố cổ Hội An. NXB Đại Học Quốc Gia Hà Nội.
11. Chi hội Văn nghệ Dân gian Hội An 2002.
Văn hoá ẩm thực ở phố cổ Hội An. NXB Khoa Học Xã Hội.
12. Nguyễn Văn Xuân 2000.
Hội An. NXB Đà Nẵng.
13. Uỷ ban Quốc gia 1991.
Kỷ yếu Hội thảo quốc tế về ĐTC Hội An. NXB Khoa học xã hội.
14. Trung tâm QLBT DT Hội An 2008.
Kỷ yếu hội nghị khoa học về Khu phố cổ Hội An năm 1985.
15. Trung tâm QLBT DT Hội An 2007.
Di tích danh thắng Hội An.
16.The National Committee for International Conference 2006.
Ancient Town of Hoi An. NXb Thế giới.
17. Nhiều tác giả 2008.
Làng nghề ở Hội An.
18. Phòng VHTT 2008.
Văn hoá Hội An.
19. Trung tâm QLBT DT Hội An 2008.
Khu di sản thế giới Hội An, Việt Nam.
20. Trung tâm QLBT DT Hội An 2008.
Tác động. 21. Trung tâm QLBT DT Hội An 2008.
Lễ lệ lễ hội Hội An.
22. Phòng VHTT Hội An 2009.
Lư¬ợc sử làng Minh hương Hội An.
23. Trần Văn An, Nguyễn Chí Trung, Trần Ánh 2005.
Xã Minh H¬ương với th¬ương cảng Hội An.
24. Trung tâm QLBT DT Hội An 2009.
Di sản Văn hoá Hội An - nhìn lại một chặng đ¬ường.
25. Dương Văn Huy 2010.
The Chinese Community in Hoi An. Lambert Academic Publishing.
26. Showa University.
Kiến trúc phố cổ Hội An27. Phan Khoang 1967.
Việt sử Xứ Đàng Trong.
28. Thích Đại Sán.
Hải ngoại ký sự.
29. Trần Ngọc Thêm 1996.
Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam. NXB Thành phố HCM.
30. UNESCO 1972.
Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.
31. ICOMOS 1999.
Công ước quốc tế về du lịch văn hóa.
32. ICOMOS 1931
Hiến chương ATHEN về trùng tu di tích lịch sử.
33. ICOMOS 1965.
Hiến chương VENICE về bảo tồn và trùng tu di tích và di chỉ.
34. ICOMOS 1987.
Hiến chương về bảo vệ thành phố và khu vực đô thị lịch sử.
35. ICOMOS 1978. Sửa đổi năm 1999.
Hiến chương BURRA về bảo vệ và quản lý các địa điểm di sản có giá trị văn hóa. 36. ICOMOS 1999.
Nguyên tắc bảo tồn các kiến trúc lịch sử bằng gỗ.
37. ICOMOS 1996.
Nguyên tắc lập hồ sơ di tích, cụm kiến trúc và di chỉ.
38. Quốc hội nước CHXHCNVN 2001, sửa đổi, bổ sung 2009.
Luật Di sản Văn hóa.
39. Quốc hội nước CHXHCNVN 1992, sửa đổi, bổ sung 2001.
Luật Du lịch.
40. Bộ Văn hóa Thông tin 2003.
Quy chế bảo quản, tu bổ và phục hồi di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh.41. UBND Tỉnh Quảng Nam 2006.
Quy chế quản lý di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh Quảng Nam. 42. UBND Tỉnh Quảng Nam 2006.
Quy chế quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại trong khu vực I – Khu phố cổ thị xã Hội An.
43. UBND Thành phố Hội An 2006.
Quy chế quản lý, bảo tồn và sử dụng di tích Khu phố cổ Hội An.
44. UBND Thành phố Hội An 2008.
Quy chế phối hợp cấp phép và kiểm tra xử lý vi phạm xây dựng trong khu phố cổ Hội An. 45. UBND Thành phố Hội An 2007.
Quy chế quản lý hoạt động tham quan du lịch trên địa bàn thành phố Hội An.
46. UBND Thành phố Hội An 2008.
Quy chế quản lý hoạt động sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ thương mại trong Khu phố cổ và một số vùng phụ cận.
47. UBND Thành phố Hội An 2006.
Quy chế quản lý hoạt động quảng cáo, viết đặt biển hiệu trên địa bàn thành phố Hội An.Địa chỉ một số website:
http://www.hoianheritage.nethttp://www.hoianworldheritage.org.vn/http://whc.unesco.org/Bài tập 5Lập bảng: 
Mô hình:
Thuật giải:
Bài tập 6: Định nghĩa về Di sản văn hóa1- Tìm tất cả định nghĩa hiện có: * Công ước di sản thế giới,1972. Điều 1. Di sản văn hoá là:- Các di tích: các công trình kiến trúc, điêu khắc hoặc hội hoạ hoành tráng, các yếu tố hay kết cấu có tính chất khảo cổ, các văn bản, các hang động và các nhóm yếu tố có giá trị quốc tế đặc biệt về phương diện lịch sử, nghệ thuật hay khoa học.
- Các quần thể: các nhóm công trình xây dựng đứng một mình hoặc quần tụ có giá trị quốc tế đặc biệt về phương diện lịch sử, nghệ thuật hay khoa học, do kiến trúc, sự thống nhất của chúng hoặc sự nhất thể hoá của chúng vào cảnh quan.
- Các thắng cảnh: các công trình của con người hoặc những công trình của con người kết hợp với các công trình của tự nhiên, cũng như các khu vực, kể cả các di chỉ khảo cổ học, có giá trị quốc tế đặc biệt về phương diện lịch sử, thẩm mỹ, dân tộc học hoặc nhân chủng học.
*
ICCROM, 2005. Definition of Cultural Heritage. Di sản văn hóa có thể được định nghĩa như là toàn bộ các dấu hiệu vật chất cũng như nghệ thuật hay biểu tượng được lưu truyền từ đời này sang đời khác cho toàn nhân loại. Nó như là một phần cấu thành cho sự khẳng định và làm giàu bản sắc văn hóa, như là một tài sản thuộc về mọi người. Di sản văn hóa của mỗi nơi có những đặc trưng nhận biết riêng và là kho tàng kinh nghiệm của con người. Việc bảo tồn và trưng bày các di sản văn hóa là nền tảng của bất kỳ chính sách văn hóa nào.
(The cultural heritage may be defined as the entire corpus of material signs - either artistic or symbolic - handed on by the past to each culture and, therefore, to the whole of humankind. As a constituent part of the affirmation and enrichment of cultural identities, as a legacy belonging to all humankind, the cultural heritage gives each particular place its recognizable features and is the storehouse of human experience. The preservation and the presentation of the cultural heritage are therefore a corner-stone of any cultural policy).
*
en.wikipedia.org. Di sản văn hóa là tài sản văn hóa và các thuộc tính phi vật thể của một nhóm người hay xã hội mà được kế thừa từ thế hệ trước vẫn duy trì cho đến ngày nay và mang lại lợi ích cho thế hệ tương lai. Di sản văn hóa bao gồm văn hóa vật thể (như công trình, đền đài, phong cảnh, sách vở, các tác phẩm nghệ thuật và hiện vật) và văn hóa phi vật thể (như văn hóa dân gian, truyền thống, ngôn ngữ và kiến thức).
Cultural heritage ("national heritage"[citation needed] or just "heritage") is the legacy of physical artifacts (cultural property) and intangible attributes of a group or societythat are inherited from past generations, maintained in the present and bestowed for the benefit of future generations. Cultural heritage includes tangible culture (such as buildings, monuments, landscapes, books, works of art, and artifacts), intangible culture (such as folklore, traditions, language, and knowledge).
*
Luật Di sản nước CHXHCN Việt Nam, 2009. Di sản văn hóa bao gồm di sản văn hóa phi vật thể và di sản văn hóa vật thể, là sản phẩm tinh thần, vật chất có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác.
2- Phân tích từng định nghĩa
3- Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa.Theo đặc trưng giống có 1 loại: là di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể (Luật Di sản)
Theo đặc trưng loài có 4 tiêu chí:
1. là các di tích, quần thể kiến trúc và thắng cảnh (Công ước quốc tế); là toàn bộ các dấu hiệu vật chất cũng như nghệ thuật hay biểu tượng (ICCROM); là tài sản văn hóa và các thuộc tính phi vật thể (wikipedia); bao gồm di sản văn vật thể và di sản văn hóa phi vật thể (Luật di sản). Tất cả đều thuộc di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể.
2. được lưu truyền từ đời này sang đời khác (ICCROM, wikipedia, Luật Di sản);
3. có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học (Luật Di sản)
4. cho toàn nhân loại (ICCROM);
Như vậy, có thể tiếp thu: Đặc trưng giống “di sản”; Đặc trưng loài “bao gồm di sản văn hóa vật thể và di sản văn hóa phi vật thể”; “có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học”, “được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác”; “cho toàn nhân loại”.
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng - Theo Công ước của UNESCO, tài sản văn hóa cũng có nghĩa là văn hóa vật thể.
- Nhiều tác giả cũng chia cấu trúc văn hóa vật thể và phi vật thể bằng cấu trúc văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần,... Cách chia này chưa rõ ràng để xác định sự vật, hiện tượng nào là vật chất; sự vật, hiện tượng nào là tinh thần.
Di sản văn hóa của nhân loại là phải được tổ chức UNESCO thừa nhận, vì vậy việc chọn cấu trúc di sản văn hóa vật thể và phi vật thể theo cách phân chia của UNESCO là phù hợp.
5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại) Di sản
6. Xác định các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc) 1) bao gồm văn hóa vật thể và phi vật thể (phân biệt với tài sản văn hóa và các thuộc tính phi vật thể; sản phẩm vật chất và tinh thần; các di tích, quần thể kiến trúc; …)
2) của nhân loại (phân biệt với quốc gia)
3) có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học (phân biệt với không có giá trị )
4) được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác (phân biệt với thời gian nhất định)
Sản phẩm sơ bộ: “Di sản văn hóa là di sản bao gồm văn hóa vật thể và phi vật thể của nhân loại có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học; được lưu truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác”.
7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại
Sản phẩm cuối cùng: Di sản văn hóa là di sản bao gồm văn hóa vật thể và phi vật thể của nhân loại; có giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học; được lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Bài tập 7: So sánh So sánh chiếc xe máy với con ngựa
Bài tập 8: Chọn nội dung thích hợp trong đề tài để vận dụng phương pháp loại hình nhằm phát hiện những tri thức mới.
1- Chọn hệ thống loại hình: Du lịch Hội An hiện nay có thể phát triển theo các loại hình như sau: Loại hình du lịch văn hóa, loại hình du lịch mua sắm và loại hình du lịch sinh thái.
2- Định vị CKT cho đối tượng cần nghiên cứu: - Chủ thể: Du lịch Hội An
- Thời gian: Hiện nay
- Không gian: Toàn thành phố Hội An
3- Phân loại các phần tử của đối tượng nghiên cứu thành các nhóm:Thành phố Hội An có diện tích 60 km2 bao gồm 9 phường, 4 xã và được chia thành 3 vùng như sau: Vùng hạt nhân là khu phố cổ (màu đỏ), vùng đệm là khu vực lân cận khu phố cổ (màu vàng và xanh) và vùng chuyển tiếp là các vùng ven quanh Hội An (màu trắng).
4- Xác lập ánh xạ:
5- Mô tả, chi tiết hóa, bổ sung, điều chỉnh, giải thích các hiện tượng đặc thù:- Vùng hạt nhân là khu phố cổ Hội An, nơi tập trung hơn 1.350 di tích có giá trị về mặt kiến trúc, lịch sử, văn hóa; Có dân cư sinh sống qua nhiều thế hệ bao gồm các tộc người Hoa, Việt với lối sống truyền thống; Có các hoạt động lễ nghi, tín ngưỡng đặc thù,… Và đặc biệt khu vực này nằm trong diện bảo tồn nghiêm ngặt và được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Thế giới. Vì vậy, rất phù hợp cho việc phát triển loại hình du lịch văn hóa.
- Khu vực đệm của khu phố cổ là nơi tập trung các cơ quan hành chính, ngân hàng, bưu điện, trường học, có đông đúc dân cư sinh sống và buôn bán... Nhưng vì là khu vực nằm kề khu phố cổ nên việc phát triển khu vực này phải làm sao không ảnh hưởng đến không gian cũng như kiến trúc của khu phố cổ, nhưng phải tạo điều kiện cho người dân làm ăn buôn bán để đáp ứng nhu cầu dân sinh, vừa phục vụ mua sắm cho khách du lịch. Vì vậy, khu vực này rất phù hợp cho việc phát triển loại hình du lịch thương mại.
- Khu vực chuyển tiếp của khu phố cổ là nơi tập trung những làng nghề truyền thống như làng mộc Kim Bồng; làng gốm Thanh Hà; làng rau Trà Quế; các làng chài ven sông, biển; các bãi tắm; các cánh đồng lúa; đảo Cù Lao Chàm… Đây là nơi hội tụ những cảnh quang thiên nhiên đẹp đẽ, những làng quê yên bình ở Hội An. Vì vậy, rất phù hợp cho việc phát triển loại hình du lịch sinh thái.
Với việc phân chia khu vực cho việc phát triển mỗi loại hình du lịch như vậy sẽ dễ dàng trong công tác quản lý bảo tồn và phát triển, tránh những áp lực, quá tải do tập trung phát triển du lịch ở Khu phố cổ. Đồng thời giúp cân bằng mức sống của các vùng với nhau, tạo điều kiện cho mọi người dân có thể tham gia vào hoạt động du lịch để nâng cao đời sống, kiếm thêm thu nhập.
