Chiếc chiếu cói trong đời sống người Việt Nam

[hang]

Bài tập 1: phương pháp dịch lý trong phân tích đề tài

1. Tên đề tài: Chiếc chiếu cói trong đời sống người Việt Nam
2. Các từ khóa
- Chiếc chiếu cói
- đời sống Việt Nam
3. Định vị tọa độ KCT
- Không gian K: Việt Nam; Đối tượng C: Chiếc chiếu cói; Thời gian T: Toàn thời gian
4. Tính tương hiện tìm các cặp đối ứng
- Chiếc chiếu cói >< chiếu tre, nhựa >< Chiếc nệm
- Nhật-Trung Hoa- Việt Nam >< Phương Tây
- Nóng >< Lạnh, Mát >< Ấm
- Ngày xưa >< Ngày nay >< Tương lai
5. Tính tương hóa
- Việt Nam <=> tĩnh sinh động <=> Chiếu cói
- Phương Tây <=> động sinh tĩnh <=> Nệm
6. Tính hướng hòa
Chiếu cói < dung hòa > Nệm
Việt Nam < --- > Phương Tây

[vuthihanhtrang]

Chị ơi, trong tính tương hiện có nhất thiết là chiếu đối lập với nệm không? Chiếu là vật để lót nằm, vậy có khi nào đối lập với chiếu là nằm ở 1 mặt phẳng nào đó (giường, phảng hoặc mặt đất) không? Em thấy ở sơ đồ của chị cấp độ 0 là văn hoá vật thể thì hơi rộng nhưng tạm thời không biết nên thay bằng gì để chính xác, thay bằng "vật để lót nằm/ngồi" được không? Phần tính tương hoá em thấy chị phân tích rất đặc biệt, đúng là chiếu thì linh động hơn nệm rất nhiều, tâm đắc phần này. Đề tài lạ lạ, thú vị ^_^ Em góp ý mấy điều chị xem có xài được vào đề tài không nha.

[hang]

cảm ơn vuthihanhtrang
Cảm ơn góp ý của em, chị sẽ bổ sung. chiếc chiếu được người việt chúng ta sử dụng rất linh hoạt trong đời sống văn hóa, qua quá trình sử dụng chiếc chiếu người việt đã thu nhận được nhiều giá trị văn hóa cả vật chất và tinh thần.
chị cũng đã lo lắng là đề tài của mình bị "lạ lạ" như em nhận xét, chị không tự tin viết gì lớn lớn, thôi thì làm cái nho nhỏ nhưng mong có ý nghĩa lớn . và cũng lo là không biết tìm đâu ra tài liệu để viết nữa . vậy mong mọi người giúp ý nhiều.



Bài tập 2:
Vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích cấu trúc đề tài

Cấu trúc cấp hệ

Cấu trúc cấp hệ.jpg (39.28 KiB) Đã xem 10577 lần

[vuthihanhtrang]

Oh, "lạ lạ" là "được" chứ "bị" gì chị, hihi. Cố lên. Nhiều lúc em thấy đề tài của mình cũng rất bế tắc vì không có tài liệu, cũng đã sửa tới sửa lui tên đề tài hoài. Nhưng thôi kệ, cứ ráng làm hết sức, tới đâu thì tới (tới đường cùng thì đổi đề tài >_<). Chúc chị hoàn thành tốt đề tài nha.

[hang]

Bài tập 3: lập đề cương

1) Lý do chọn đề tài
-Năm 2012, “Năm làng nghề truyền thống Việt Nam”, Hiệp hội làng nghề Việt Nam kêu gọi sự quan tâm đến bảo tồn và phát triển làng nghề. Các nghề truyền thống không chỉ giải quyết việc làm, mang lại nguồn thu nhập cho người dân, mà còn lưu giữ những nét đẹp văn hóa truyền thống.
-Nhưng hiện nay nhiều nghề truyền thống đang gặp khó khăn vì đầu ra cho sản phẩm, trong đó có nghề dệt chiếu truyền thống. Sự thật là, nếu những chiếc chiếu cói không còn được sử dụng thì không bảo tồn được làng nghề dệt chiếu truyền thống.
-Bản thân người viết, cũng mong muốn những chiếc chiếu truyền thống vẫn được sử dụng trong đời sống hiện đại, những làng nghề dệt chiếu được bảo tồn và phát triển, để những cánh đồng cói xanh tốt trên những vùng đất chua phèn, để người nghèo nông thôn có việc làm và có thu nhập.

2) Mục đích nghiên cứu
-Người viết chọn đề tài nghiên cứu “chiếc chiếu cói trong đời sống người Việt Nam" dưới góc nhìn văn hóa học là để làm rõ nét những giá trị văn hóa mà qua quá trình sáng tạo và sử dụng chiếc chiếu cói người Việt Nam từ xưa đến nay đã thu nhận được.
-Câu hỏi là: Chiếc chiếu, có phải đơn giản là vật dụng khiêm tốn bình thường để trải lót hay còn có giá trị khác; và trong bối cảnh hiện đại hóa liệu nó có bị thay thế hoàn toàn bởi những vật dụng hiện đại khác, hay chiếc chiếu cói vẫn không thể thiếu trong đời sống người Việt Nam.

3) Lịch sử vấn đề
-Các công trình thuộc dân tộc học: có các công trình nghiên cứu về các làng nghề cổ truyền Việt Nam như “Nghề cổ nước Việt” của Vũ Từ Trang, “Nghề và làng nghề truyền thống” của nhóm tác giả hội văn nghệ dân gian Việt Nam, 2012. Nội dung chủ yếu là miêu tả lịch sử về nghề dệt chiếu cói truyền thống, và miêu tả mỹ thuật-kỹ thuật làm chiếu, phân loại chiếu và công dụng của nó, nhưng nội dung rất ít và đơn giản. Các công trình đó chưa nói hết những giá trị văn hóa của chiếc chiếu cói truyền thống.
-Các công trình thuộc văn hóa học: trong “cơ sở văn hóa Nam Việt” của Trần Ngọc Thêm có vài dòng đề cập đến chiếc chiếu như chỗ ngồi-“chiếu trên” với hàm ý sự tôn ti, trật tự, thứ bậc. Trong công trình “Văn hóa ứng xử với nắng nóng của người Việt” luận văn thạc sĩ của Phạm Thị Thúy Nguyệt 2007, tác giả đã dành khoảng 5 trang viết về chiếc chiếu như một vật dụng để thể hiện văn hóa đối phó với nắng nóng và như một hình tương nghệ thuật liên quan đến văn hóa ứng xử với nắng nóng.
-Ngoài ra còn có các tài liệu nghiên cứu về các lễ hội cũng nói về chiếc chiếu cói như vật không thể thiếu và cũng mang nhiều ý nghĩa trong lễ hội truyền thống; còn có tác phẩm thuộc văn học, các bài ca dao dân gian, các bài báo, phóng sự liên quan đến chiếc chiếu cói.
-Nhìn chung, các tài liệu đã cung cấp những kiến thức nhất định về những giá trị văn hóa của chiếc chiếu cói. Nhưng còn tản mạn, dưới nhiều góc nhìn khác nhau, chưa có hệ thổng tổng thể, chưa bao quát về những giá trị văn hóa của chiếc chiếu cói truyền thống.

4) Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
-Đối tượng nghiên cứu chủ yếu là sự sáng tạo trong cách sử dụng chiếc chiếu cói truyền thống của người Việt Nam xưa để đáp ứng các nhu cầu của đời sống; vai trò và ý nghĩa của chiếc chiếu cói truyền thống dưới góc nhìn văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần.
-Phạm vi nghiên cứu: Chủ thể nghiên cứu tập trung ở người Việt, tuy nhiên trong quá trình nghiên cứu cũng không bỏ qua một số dân tộc thiểu số khác. Thời gian nghiên cứu là từ khi người Việt biết trồng cói và dệt chiếu cói cho đến nay. Không gian nghiên cứu là các vùng miền trên lãnh thổ Việt Nam

5) Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
-Về mặt khoa học, thông qua bài viết, muốn hướng đến vận dụng những lý luận văn hóa học, văn hóa – cấu trúc văn hóa, văn hóa vật chất - văn hóa tinh thần; vận dụng phương pháp nghiên cứu văn hóa học, phương pháp dịch lý – hệ thống, qua đó có cái nhìn toàn tổng thể các giá trị văn hóa của chiếc chiếu cói truyền thống.
-Về thực tiễn, góp phần thấy rõ nét những giá trị văn hóa, những đặc trưng văn hóa của người Việt Nam xưa, mặc dù chỉ qua một vật dụng trong đời sống bình thường. Đồng thời góp phần lý giải rõ ràng về ý nghĩa, công dụng của chiếc chiếu cói truyền thống, để ngày nay chiếc chiếu cói vẫn được đến với khách hàng nhiều như xưa và làng nghề dệt chiếu cói truyền thống được bảo tồn.

6) Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
-Phương pháp hệ thống – cấu trúc: xem xét đối tượng trong hệ tọa độ văn hóa - sẽ nằm trong chương 1; đặt đối tượng trong cấu trúc văn hóa 2 thành phần là văn hóa vật chất và tinh thần, sẽ chia làm chương 2 và 3.
-Phương pháp so sánh: trong nghiên cứu có so sánh cách sử dụng chiếc chiếu ở Việt Nam với một quốc gia khác, và sẽ dựa trên các tiêu chí để so sánh chiếc chiếu cói với các vật dụng có công dụng tương tự để tìm ra ưu điểm, nhược điểm.
-Ngoài ra còn sử dụng phương pháp điều tra xã hội học: lập bảng câu hỏi để tìm hiểu nhận thức, suy nghĩ và sở thích của một vài nhóm người dân hiện nay (sẽ được chia ra theo tiêu chí cụ thể); để tìm hiểu thị trường tìm đầu ra cho chiếc chiếu.
-Nguồn tư liệu: sẽ lấy tư liệu ca dao, châm ngôn trong dân gian.

7) Bố cục
-Bài viết gồm 3 chương: chương 1 để làm rõ các khái niệm về cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn, từ đó giúp dẫn dắt vào nội dung chính ở chương 2 và 3. Chương 2 và 3 được xây dựng theo cấu trúc văn hóa 2 thành phần là văn hóa vật chất và tinh thần.
-Chủ đề và thứ tự các chương như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn
Chương 2: Chiếc chiếu cói dưới góc nhìn văn hóa vật chất
Chương 3: Chiếc chiếu cói dưới góc nhìn văn hóa tinh thần



Bài tập 4: tìm tài liệu

SÁCH
*Dân tộc học
1.Vũ Từ Trang, 2012, Nghề cổ nước Việt, Nhà xuất bản văn hóa dân tộc
2.Hội văn nghệ dân gian Việt Nam, 2012, Nghề và làng nghề truyền thống, Nhà xuất bản văn hóa dân tộc
3.Tôn Nữ Quỳnh Trân và nhóm tác giả, 2002, Làng nghề thủ công truyền thống tại TP.HCM, Nhà xuất bản trẻ
*Văn hóa học
1.Phạm Thị Thúy Nguyệt, 2007, Văn hóa ứng xử với nắng nóng của người Việt(luận văn)
Trường ĐH xã hội và nhân văn TP.HCM
2.Lê Trung Vũ – Lê Hồng Lý, 2005, Lễ hội Việt Nam, Nhà xuất bản văn hóa-thông tin
3.Trần Ngọc Thêm, 1999, Cơ sở văn hóa Việt Nam, Nhà xuất bản giáo dục
*Kinh tế - xã hội
1.Trần Minh Yến, 2004, Làng nghề truyền thống trong quá trình CNH-HĐH
NXB khoa học xã hội Hà Nội

MẠNG
1.Giẫm đạp cướp chiếu ở lễ 'đúc Bụt', Chu Hiền
http://vnexpress.net/gl/xa-hoi/du-lich/ ... e-duc-but/
2.Chiếc chiếu Lùn của người Chơ Ro – Đồng Nai, Đức Thắng
http://vhttdlkv3.gov.vn/Van-hoa-dan-toc ... etail.aspx
3.Làng nghề dệt Chiếu Hới
http://langnghe.org.vn/lang-nghe-det-chieu-hoi.htm
4.Nghề dệt chiếu hoa Khmer Cà Hom-Bến Bạ, Theo TTXVN
http://langnghevietnam.vn/?go=New&page= ... 4&iid=6056
5. Nghề dệt chiếu Cù Du, Theo: baophuyen.com.vn
http://www.dulichphuyen.info/lang-nghe- ... du-63.html
6.Sôi động cảnh cướp chiếu tại Hội Gióng, Quốc Đô - Anh Thế
http://dantri.com.vn/su-kien/soi-dong-c ... 453339.htm

Tạo document map

Document map.jpg (150.6 KiB) Đã xem 10515 lần

[Thanh Nga]

Với đề tài này sao chị Hằng không thử làm theo cấu trúc Văn hoá nhận thức- tận dụng - đối phó - sùng bái- lưu luyến chiếc chiếu cói nhỉ. Em cảm thấy nếu làm theo cấu trúc này sẽ hay hơn. Chị thử suy nghĩ xem nhé.

[hang]

ừ, chị sẽ suy nghĩ góp ý của em.

[hang]

Bài tập 5: Lập bảng

bảng

Lập bảng.jpg (43.06 KiB) Đã xem 10578 lần

[hang]

Bài tập 6: Định nghĩa: Chiếu cói

Tìm và phân tích các định nghĩa hiện có

tìm và phân tích định nghĩa.jpg (91.63 KiB) Đã xem 10520 lần

Xác định những nét nghĩa có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung, sửa chữa
-theo đặc trưng giống, có 3 loại: là tấm (Đại từ điển 1999), là hàng (Từ điển bách khoa Việt Nam 1995) và là đồ dùng (Từ điển Tiếng Việt)loại 3 là chính xác hơn, nhưng nên sữa lại là vật dụng
-theo đặc trưng loài, cả ba định nghĩa đều có 3 tiêu chí là cách chế tạo, chất liệu và công dụng (dệt, bằng cói, để trải) đã thống nhất nhưng cần làm rõ hơn.
-như vậy, có thể tiếp thu: đặc trưng giống “là vật dụng”; đặc trưng loài (là các tiêu cách chế tạo, chất liệu, công dụng)
Xác định đặc trưng giống, các đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)
*Đặc trưng giống: là vật dụng
*Các đặc trưng loài:
1) cách chế tạo: được dệt (phân biệt với cách đúc khuôn hay nén ép như nệm, dán ép...)
2) chất liệu: từ cây cói (phân biệt với chất liệu khác như chiếu tre, chiếu nilon…)
3) công dụng: thường trải ra để nằm là chính (phân biệt với tấm thảm, tấm lót ngồi)

[hang]

Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung

sơ đồ định nghĩa.jpg (41.8 KiB) Đã xem 10520 lần

Sản phẩm: “chiếu cói là vật dụng được dệt từ cây cói thường dùng trải ra để nằm là chính”

.