TẦM NHÌN CỦA NGƯỜI VIỆT TÂY NAM BỘ DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA HỌC

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 5 05/06/14 0:37

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu Khoa học
Giảng viên: GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm
Học viên: Nguyễn Thị Trăng Thanh
MSHV: 0305161331
Lớp: Cao học Văn hóa học - K14B
----------------------
Bài tập 1
Đề bài
- Chọn cho mình một (phạm vi) đề tài.
- Xác định cặp phạm trù đối lập trong đề tài.
- Phân tích các cặp đối lập đó để xác định mâu thuẫn (vấn đề) chính trong đề tài
- Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu cặp đối lập đó (kiểm tra tính tương hiện, kiểm tra tính tương hóa, kiểm tra tính hướng hòa…)
1.Tên đề tài
"Đời sống cư dân cù lao Minh từ góc nhìn văn hóa học"
2. Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
* Cấu trúc ngữ pháp của tên đề tài.
[Đời sống] [cư dân cù lao Minh] [từ góc nhìn văn hóa học]
• Các cặp đối lập cơ bản
Cù lao hay đất liền?
Văn hóa hay phi văn hóa?
Văn hóa miệt cù lao hay văn hóa miệt khác, ngoài cù lao?
3. Phân tích các cặp đối lập trong đề tài để xác định mâu thuẫn (vấn đề) chính trong đề tài.
Đối lập 1: là đối lập chính, cốt lõi của đề tài, tìm ra sự khác biệt giữa văn hóa ở 2 địa hình này .
Đối lập 2: văn hóa là chính, đối lập này là nền tảng nhưng không phải cốt lõi.
Đối lập 3: đời sống cư dân cù lao Minh nói riêng và văn hóa của cư dân miệt cù lao nói chung và là vấn đề chưa sáng tỏ của văn hóa địa phương, đây là mâu thuẫn phụ chưa phải cốt lõi.
4. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu
Tính tương hiện:
Do điều kiện tự nhiên ở đồng bằng sông Cửu Long, cù lao là thế đất nổi lên giữa sông. Văn hoá miệt cù lao và văn hóa của cư dân trên đất liền có quan hệ chặt chẽ. Trong cù lao có đất liền, và trong đất liền có cù lao. Văn hoá của miệt cù lao và những vùng dân cư khác (miệt vườn, miệt rừng, miệt Thứ, miệt U Minh…) đều thuộc lĩnh vực văn hoá nhưng khác nhau ở điều kiện tự nhiên, hình thái quần cư, hình thức sản xuất, kinh tế. Trong văn hóa cù lao có thể có văn hóa miệt vườn ở đất liền và ngược lại, ví dụ thượng nguồn cù lao Minh là vùng chuyên canh nhãn da bò, chôm chôm, chanh, đu đủ… thuộc tiểu vùng phù sa ngọt và phần giữa, phần hạ nguồn cù Lao Minh thuộc tiểu vùng giồng Duyên hải.
Tính tương hoá:
Nếu có sự tác động của điều kiện thiên tao hay nhân tạo, sông bị thay đổi dòng chảy (trải qua bao cuộc bể dâu), cù lao bị biến đổi thành đất liền; thì không khu biệt văn hóa cù lao Minh với văn hóa ngoài cù lao Minh trên đất Tây Nam Bộ như trước. Và ngược lại, vùng ngoài cù lao có thể chuyển thành cù lao, đời sống văn hóa của cư dân cũng thay đổi để thích nghi với môi trường tự nhiên mang tính sông nước rõ nét.
Tính hướng hoà:
Nghiên cứu đời sống văn hóa của cư dân cù lao Minh để xem xét văn hóa cù lao và văn hóa ở đất liền luôn có sự tương tác, cùng song hành phát triển, hướng đến sự hòa hợp làm nên văn hóa vùng đất Tây Nam Bộ. Dân gian có câu: đất lành chim đậu, những con người đầu tiên đến vùng đất Tây Nam Bộ luôn chọn thế đất tốt mà ở. Cù lao hay đất liền đều có những thuận lợi và hạn chế riêng. Văn hóa miệt cù lao và văn hóa ở đất liền có điểm chung là văn hóa ứng xử đất và nước của cư dân đồng bằng sông Cửu Long.

Mong các anh (chị) góp ý để em có nhận định tốt hơn cho bài tập này. Xin cảm ơn các anh (chị) đã xem.

gửi bởi **trịnh xuân tuyết** » Thứ 6 06/06/14 7:01

Chị nghĩ mâu thuẫn 2 vh>< phi vh là kg xác đáng, vì đời sống người dân là luôn thuộc lĩnh vực vh, phi vh chỉ là một số hiện tượng kg đáng kể, với lại tiêu đề của em là văn hoá học, nên chăng dùng VHH><XHH, nhân học, lịch sử học,....

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 6 06/06/14 22:09

trịnh xuân tuyết đã viết:mâu thuẫn 2 vh>< phi vh là kg xác đáng, vì đời sống người dân là luôn thuộc lĩnh vực vh, phi vh chỉ là một số hiện tượng kg đáng kể, với lại tiêu đề của em là văn hoá học, nên chăng dùng VHH><XHH, nhân học, lịch sử học,....

Em xin cảm ơn nhận xét của chị. Khi triển khai thành đề tài thì đối tượng nghiên cứu em xác định sẽ là đời sống văn hóa của cư dân cù lao Minh, nếu thực sự có vấn đề phi văn hóa thì em vẫn phân tích.
Em cũng có nghĩ tới cặp: góc nhìn VHH>< góc nhìn khác...
Nhưng em thấy các đề tài có tên theo kiểu này đều hiểu ngầm sự tồn tại cặp đối lập này chứ ko nêu lên.
Em sẽ cân nhắc hơn khi thực hiện.

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 4 11/06/14 9:56

Bài tập 2:

BÀI TẬP THỰC HÀNH 2: Vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn.
[Đời sống văn hóa] [cư dân cù lao Minh] từ [góc nhìn văn hóa học]
(1) Có 3 từ khóa:
Đời sống văn hóa
cư dân cù lao Minh
góc nhìn văn hóa học

(2) Cấu trúc ngữ pháp:
Đời sống văn hóa cư dân cù lao Minh từ góc nhìn văn hóa học
DTTT ĐT1 ĐT2

(3) Cấu trúc đề tài:
[Định vị đối tượng nghiên cứu] + 0
=> đời sống văn hóa cư dân cù lao Minh
(4) Cấu trúc cấp hệ của các khái niệm:

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 5 12/06/14 0:09

BÀI TẬP 3:
Định vị đối tượng: Đời sống cư dân cù lao Minh
1. Lý do chọn đề tài
Việt Nam là đất ngước giàu truyền thống văn hóa và thiên nhiên tươi đẹp, dãy đất hình chữ S mang trong mình nhiều cảnh quan tự nhiên khác nhau. Tây Nam Bộ là vùng đất mới so với Bắc và Trung Bộ, có hoàn cảnh lịch sử và có những nét độc đáo trong tư tưởng, nếp nghĩ, lối sống, phong tục, tín ngưỡng và hình thái cư trú mang đậm dấu ấn sông nước. Được bồi đắp phù sa bởi dòng Cửu Long, cù lao Minh thuộc tỉnh Bến Tre và vùng thượng nguồn cù lao Minh gồm bốn xã: An Bình, Bình Hòa Phước, Hòa Ninh, Đồng Phú thuộc tỉnh Vĩnh Long có điều kiện tự nhiên mang nét điển hình của tiểu vùng ngập ngọt của miền Tây Nam Bộ và cũng có những nét khu biệt, đặc trưng so với các tiểu vùng khác ở cùng khu vực. Qua đề tài, tôi sẽ tìm hiểu nét đặc biệt trong sinh hoạt và văn hóa ứng xử mới môi trường tự nhiên của cư dân nơi đây.
2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
Nghiên cứu thực hiện đề tài đời sống cư dân cù lao Minh góc nhìn văn hóa học, tôi có điều kiện thuận lợi là tư liệu lịch sử về quá trình khai phá vùng đất Nam Bộ nói chung và địa bàn Bến Tre, Vĩnh Long nói riêng. đầu thế kỷ XIX, Trịnh Hoài Đức đã biên soạn bộ Gia Định Thành thông chí, ghi chép về thay đổi hành chính, núi sông, sản vật…của vùng đất Nam Bộ đương thời. Cuốn Lịch sử khẩn hoang miền Nam của Sơn Nam cung cấp nhiều tư liệu lịch sử, trong đó có những tư liệu về cuộc khẩn hoang lập làng ở Nam Bộ nói chung. Sách Văn hóa và cư dân đồng bằng sông Cửu Long của Nguyễn Công Bình – Lê Xuân Diệm – Mạc Đường giới thiệu tổng quan về tình hình cư trú của các dân tộc ở vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Tuy nhiên, những tư liệu liên quan đến các phương diện đời sống cư dân cù lao Minh hiện nay là rất ít. Để bổ sung mảng tư liệu này, tôi dựa vào nguồn tư liệu thu thập được từ những chuyến đi thực tế và từ những kiến thức cá nhân với tư cách là một cư dân của cù lao này.
3. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
 Mục đích
Thông qua cái nhìn toàn cảnh cù lao Minh, tôi hiểu rõ hơn những dấu ấn tự nhiên và xã hội đã tác động đến lối ở của cư dân vùng này trong giai đoạn mới bắt đầu khẩn hoang, lập ấp. Đó là một trong những tiền đề giúp tôi kế thừa và phát huy hướng nghiên cứu đời sống văn hóa của cư dân vùng này một cách rõ ràng hơn
 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là đời sống cư dân vùng cù lao Minh trên các phương diện văn hóa vật thể, văn hóa phi vật thể.
 Phạm vi
Phạm vi không gian: Phạm vi nghiên cứu của tôi là cù lao Minh gồm: huyện Chợ Lách, huyện Mỏ Cày và huyện Thạnh Phú; và vùng thượng nguồn cù lao Minh gồm bốn xã: An Bình, Bình Hòa Phước, Hòa Ninh, Đồng Phú thuộc tỉnh Vĩnh Long
Phạm vi thời gian: nghiên cứu đời sống cư dân vùng đồng bằng cù lao Minh chủ yếu trong thời kỳ đương đại, từ đầu thế kỷ 20 đến nay. Đây là mốc thời gian xảy ra nhiều biến cố lịch sử… đã làm ảnh hưởng đến đời sống cư dân về các mặt văn hóa vật chất lẫn văn hóa tinh thần.
4. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Để hoàn thành tốt đề tài này, tôi xin đề xuất một số phương pháp nghiên cứu như sau:
 Phương pháp khảo sát điền dã: thông qua việc phỏng vấn cư dân vùng cù lao Minh, tôi tìm hiểu những kinh nghiệm, hiểu biết về đời sống nông nghiệp của cư dân nơi đây.
 Phương pháp phân tích - tổng hợp tư liệu
 Phương pháp phân tích hệ thống - cấu trúc: được vận dụng để khảo sát đối tượng nghiên cứu là đời sống cư dân vùng cù lao Minh như một hệ thống bao gồm các yếu chủ thể, văn hóa vật thể, văn hóa phi vật thể…
 Phương pháp liên ngành để làm rõ về đời sống văn hóa vùng và nghiên cứu có hiệu quả sự đa dạng của một vùng đất trẻ.
 Hướng tiếp cận tư liệu: thư viện (sách, báo chí), Internet, tư liệu điền dã. Các công trình địa phương chí phản ánh các phương diện tự nhiên, lịch sử, kinh tế, văn hóa của vùng đất mà tôi sẽ tiếp tục sưu tầm.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Ngày nay, Việt Nam là quốc gia đang phát triển, có những bước chuyển về kinh tế thị trường cũng như đời sống văn hóa. Vậy nên việc nghiên cứu văn hóa dân tộc và văn hóa vùng ngày càng trở nên cần thiết để có tư liệu khoa học về địa phương và từ đó vận dụng trong hoạt động khai thác du lịch.
Về mặt thực tiễn, nhằm đóng góp vào tư liệu chuyên ngành Văn hóa học. Bước đầu tập phác thảo bức tranh toàn cảnh có tính cập nhật về đời sống của cư dân ở cù lao Minh, từ đó xác định những đặc trưng cơ bản trong đời sống văn hóa của cư dân vùng cù lao Minh hôm nay.
Về mặt khoa học (nếu thành công), tôi thực hiện đề tài này để theo đuổi hướng nghiên cứu sâu hơn về cù lao này, đề tài cung cấp cứ liệu mới cũng như mang lại kiến thức về văn hóa Việt Nam đương đại.

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 5 12/06/14 0:15

BỐ CỤC DỰ KIẾN
DẪN NHẬP
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
I. 1. Cơ sở lý luận
Trình bày về những thuật ngữ có liên quan: văn hóa, cù lao…
I. 2. Cơ sở thực tiễn
 Không gian văn hóa
 Chủ thể văn hóa
Cư dân vùng cù lao Minh
 Thời gian văn hóa
Trình bày lịch sử hình thành, địa bàn phân bố của cộng đồng cư dân và thấy rõ những cơ chế hình thành, phát triển đời sống văn hóa cư dân theo các giai đoạn lịch sử khác nhau. Tuy nhiên, do số liệu về vùng này thời kh ẩn hoang là rất ít nên chủ yếu trình bày trong thời kỳ đương đại, từ đầu thế kỷ 20 đến nay
I.3. Tiểu kết
CHƯƠNG II: VĂN HÓA NHẬN THỨC VÀ VĂN HÓA TỔ CHỨC CỦA CƯ DÂN CÙ LAO MINH
II.1 VĂN HÓA NHẬN THỨC
II.1.1 Nhận thức về đất
II.1.1 Nhận thức về nước
II.1.1 Nhận thức về nghề nông
II.2 VĂN HÓA TỔ CHỨC
II.2.1. Văn hóa tổ chức đời sống tập thể
II.2.1. Chế độ gia đình
II.2.2. Hình thức gia đình
II.2.3. Hình thức quần cư
II.2.2. Văn hóa tổ chức đời sống cá nhân
II.2.2.1. VĂN HÓA TÍN NGƯỠNG
II.2.2.1.1. Tín ngưỡng thờ cúng các thần tự nhiên và thần nông nghiệp
II.2.2.1.2. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên và thờ cúng nhân thần
II.2.2.1.3. Các tôn giáo hiện nay
II.2.2.3. VĂN HÓA PHONG TỤC
II.2.2.3.1. Phong tục sinh sản
II.2.2.3.2. Phong tục hôn nhân
II.2.2.3.3. Phong tục tang ma
II.2.2.4. VĂN HÓA LỄ HỘI
II.2.2.4.1. Lễ hội nông nghiệp
II.2.2.4.2. Lễ hội tôn giáo
II.2.2.5. VĂN HÓA NGHỆ THUẬT
II.2.2.5.1. Văn học dân gian
II.2.2.5.2. Nghệ thuật tạo hình
II.2.2.5.3. Nghệ thuật diễn xướng
II.3. Tiểu kết
CHƯƠNG III: VĂN HÓA ỨNG XỬ CỦA CƯ DÂN CÙ LAO MINH
III.1. LÀNG NGHỀ TRUYỀN THỐNG
III.1.1. Nghề trồng cây ăn trái và hoa màu
III.1.2. Nghề chăn nuôi gia súc, gia cầm
III.1.3. Nghề đánh bắt thuỷ sản
III.1.4. Nghề nuôi cá
III.1.5. Các nghề thủ công
III.1.6. Các nghề buôn bán
III.1.7. Các nghề dịch vụ
III.2. VĂN HÓA ẨM THỰC
III.2.1. Phong cách ẩm thực
III.2.2. Ẩm thực ngày thường
III.2.3. Ẩm thực lễ tết
III.3. VĂN HÓA TRANG PHỤC
III.3.1. Trang phục ngày thường
III.3.2. Trang phục lễ tết
III.3.3. Trang sức
III.4. VĂN HÓA CƯ TRÚ
III.4.1. Loại hình cư trú
III.4.2. Quan niệm về cư trú
III.4.3. Các vật dụng gia đình
III.5. VĂN HÓA GIAO THÔNG
III.5.1. Loại hình giao thông
III.5.2. Phương tiện giao thông
III.5.3. Vai trò văn hóa của giao thông trong đời sống người dân cù lao
III.6. Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC (Nếu có)

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 5 12/06/14 0:22

Đối tượng của đề tài là đời sống văn hóa hay văn hóa sinh hoạt.
Chủ thể của đối tượng là người dân cù lao Minh.
Mong anh (chị) góp ý để em có thể sửa cho ổn hơn. Em xin cảm ơn ạ.

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 6 13/06/14 12:23

Do đề tài còn hạn chế về cái mới và tính khả thi nên tạm thời em sẽ chuyển đề tài trong phần bài tập của môn PPNCVHH.

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 6 13/06/14 12:28

Bài tập môn phương pháp nghiên cứu VHH
Giảng viên: GS.TSKH. Trần Ngọc Thêm
Học viên: Nguyễn Thị Trăng Thanh
MSHV: 0305161331
Lớp: Cao học Văn hóa học - K14B
----------------------
Bài tập 1
- Chọn cho mình một (phạm vi) đề tài.
- Xác định cặp phạm trù đối lập trong đề tài.
- Phân tích các cặp đối lập đó để xác định mâu thuẫn (vấn đề) chính trong đề tài
- Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu cặp đối lập đó (kiểm tra tính tương hiện, kiểm tra tính tương hóa, kiểm tra tính hướng hòa…)
1.Tên đề tài
"Tầm nhìn của người Việt Tây Nam Bộ dưới góc nhìn văn hóa học".
* Cấu trúc ngữ pháp của tên đề tài.
[Tầm nhìn] của [người Việt Tây Nam Bộ] [dưới góc nhìn văn hóa học]
2. Các cặp phạm trù đối lập cơ bản.
* Các cặp đối lập cơ bản
Nhìn gần hay nhìn xa?
Người Việt hay các tộc người khác (Khmer, Hoa, Chăm…)?
Tây Nam Bộ hay vùng khác?
Góc nhìn văn hóa học hay góc nhìn khác (xã hội học, triết học, sử học…)?
3. Phân tích các cặp đối lập trong đề tài để xác định mâu thuẫn (vấn đề) chính trong đề tài.
Đối lập 1: là chính, là vấn đề chưa sáng tỏ, đây là mâu thuẫn cốt lõi.
Đối lập 2: người Việt là tộc người chính, văn hóa người TNB tương đối rõ ràng, chưa trở thành cốt lõi.
Đối lập 3: là đối lập phụ, không phải cốt lõi.
Đối lập 4: là đối lập phụ, xác định cách tiếp cận, chưa trở thành cốt lõi.
4. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu
- Tính tương hiện: tầm nhìn là khái niệm mang tính tương đối thuộc mảng văn hóa nhận thức. Nói đến tầm nhìn thì ý nghĩa đầu tiên là tầm nhìn xa, theo từ điển của Hoàng Phê: đó là khoảng cách có thể nhìn ngang trên mặt đất. Tầm là giới hạn phạm vi có hiệu lực của một hoạt động nào đó. Nếu xem xét một sự việc, hiện tượng, tầm nhìn mang tính bao quát có gần, có xa.
- Tính tương hoá:
Tầm nhìn là gần hay xa do chủ thể thay đổi K: không gian, vị trí quan sát, đặt sự vật, hiện tượng trong K như thế nào. Gần có thể thành xa nếu thay đổi góc nhìn
- Tính hướng hoà: mức độ nhìn gần hay xa đều có cái nhìn bao quát, khách quan; tầm nhìn là tư duy phân tích của con người nhằm đạt được kiến thức và kinh nghiệm thực tiễn để phát triển.

gửi bởi **NGUYENTHITRANGTHANH** » Thứ 4 18/06/14 23:42

BÀI TẬP THỰC HÀNH 2:
Vận dụng phương pháp dịch lý để phân tích và lập cấu trúc cho đề tài đã chọn.
[Tầm nhìn] của [người Việt Tây Nam Bộ] dưới [góc nhìn văn hóa học]
(1) Có 3 từ khóa:
Tầm nhìn
người Việt Tây Nam Bộ
góc nhìn văn hóa học
(2) Cấu trúc ngữ pháp:
Tầm nhìn của người Việt Tây Nam Bộ dưới góc nhìn văn hóa học
DTTT ĐT1 ĐT2
(3) Cấu trúc đề tài:
[Định vị đối tượng nghiên cứu] + 0
=> Tầm nhìn của người Việt Tây Nam Bộ
(4) Cấu trúc cấp hệ của các khái niệm: