TÍN NGƯỠNG THỜ NEAK TA CỦA NGƯỜI KHMER VÙNG TÂY NAM BỘ

[Lê Huyền Trang]

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu Khoa học
Giảng viên: GS. TS. Trần Ngọc Thêm
Học viên: Lê Huyền Trang
Lớp: Cao học VHH – K14B
Bài tập 1
Tên đề tài
TÔN GIÁO NỘI SINH CỦA NGƯỜI VIỆT VÙNG TÂY NAM BỘ
1. Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
[Tôn giáo] [Nội sinh] [Người Việt] [Tây Nam Bộ]
Tôn giáo >< Tín ngưỡng
Nội sinh >< Ngoại lai
Người Việt >< các tộc người khác (Hoa, Khmer, Chăm…)
Vùng Tây Nam Bộ >< các vùng văn hoá khác
2. Các cặp đối lập chính trong đề tài
Tôn giáo nội sinh >< Tôn giáo ngoại lai
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu
Tính tương hiện
Tuy có mặt từ rất sớm, nhưng với hoàn cảnh xã hội vùng Tây Nam Bộ thế kỷ XIX có nhiều khủng hoảng, các tôn giáo ngoại lai như: Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Nho giáo… hoặc là chưa đáp ứng đủ nhu cầu về niềm tin, chổ dựa tinh thần lẫn vật chất hoặc còn quá xa lạ đối với cư dân đương thời. Vì thế, sự xuất hiện của các “Ông Đạo”_ như một hiện tượng tôn giáo đặc thù Nam bộ với chức năng hỗn dung: vừa cứu rỗi tinh thần lại kiêm nhiệm sự giúp đỡ về đời sống vật chất (bào chế thuốc chữa bệnh, luyện phép hộ thân, đoán biết quá khứ vị lai…) nhanh chóng được cư dân tin tưởng, tiếp nhận, coi đó như cái phao cứu sinh giúp họ vượt qua những bế tắc trong cuộc sống có quá nhiều khó khăn: cả trong quan hệ với tự nhiên lẫn môi trường xã hội. Tuy nhiên, với lịch sử hình thành tương đối ngắn ngủi nên dù ít hay nhiều thì các tôn giáo nội sinh cũng phải có sự tiếp thu, kế thừa các tôn giáo ngoại lai (mô phỏng hệ thống thần phả, tổ chức tôn giáo, cơ sở tôn giáo…) để tạo nên tính hoàn thiện, chỉnh thể. Cho nên, về mặt tổng thể, tôn giáo nội sinh vừa có nét đặc thù riêng, vừa mang màu sắc tôn giáo ngoại lai; ngược lại, các tôn giáo ngoại lại cũng biến đổi, gia giảm các yếu tố bản địa để thích hợp với cư dân vùng đất mới.
Tính tương hoá
Tôn giáo nội sinh (Đạo Cao Đài, Phật Giáo Hoà Hảo, Tứ Ân Hiếu Nghĩa…) là biểu hiện phần nào kết quả tích hợp của quá trình tiếp thu, kế thừa và cải biến tôn giáo ngoại lại với tín ngưỡng bản địa. Cho nên, trong quá trình vận động và phát triển các tôn giáo ấy, các yếu tố tôn giáo ngoại lai sẽ đóng vai trò làm nền tảng cơ bản, còn tín ngưỡng bản địa có vai trò như “cầu nối” duy trì sự gắn bó, ổn định, khăng khít giữa tôn giáo nội sinh với cộng đồng cư dân. Hai yếu tố này sẽ tác động và chi phối lẫn nhau để tạo nên một chỉnh thể tôn giáo nội sinh thống nhất trong đa dạng.
Tính hướng hoà
Bối cảnh Việt Nam cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX với nhiều biến động chính xã hội, chính trị… là một phần nguyên nhân dẫn đến sự ra đời của các tôn giáo nội sinh. Thế nhưng, việc “sinh sau đẻ muộn” không làm cho các tôn giáo nội sinh gặp trở ngại bởi các tôn giáo ngoại lai đã tồn tại trước đó từ rất lâu_ điều này cũng thể hiện đúng phần nào tinh thần “mới” và “mở” của cư dân vùng đất Nam Bộ. Các tôn giáo này, từ sự phân biệt ban đầu “giống chúng ta” – “khác chúng ta”/ “của chúng ta” – “không phải của chúng ta” đã nhanh chóng trở nên thống nhất, quen thuộc và gần gũi hơn bởi hệ thống giáo lý cũng như hình thức tu tập và tên gọi của các ông Đạo (Đạo Dừa, Đạo Nằm, Đạo Đất…). Nói cách khác, sự mâu thuẫn, bài xích giữa các tôn giáo là không đáng kể, tinh thần khoan dung tôn giáo được thể hiện một cách vô thức trong sự tự do lựa chọn tôn giáo, niềm tin của các tín đồ.

[trịnh xuân tuyết]

Trong phần tính tương hoá, em viết "trong quá trình vận động và phát triển các tôn giáo ấy, các yếu tố tôn giáo ngoại lai sẽ đóng vai trò làm nền tảng cơ bản, còn tín ngưỡng bản địa có vai trò như “cầu nối” duy trì sự gắn bó, ổn định, khăng khít giữa tôn giáo nội sinh với cộng đồng cư dân. Hai yếu tố này sẽ tác động và chi phối lẫn nhau để tạo nên một chỉnh thể tôn giáo nội sinh thống nhất trong đa dạng" hơi rối và kg rõ ý, dường như chỉ nói chủ yếu về quá trình hình thành của tôn giáo nội sinh chứ không phải là tính tương hoá.
Nếu nói tương hoá là một số yếu tố của A chuyển thành B và ngược lại, thì rõ ràng hơn nếu vd Phật giáo Hoà Hảo và Phật giáo ở TNB, một số yếu tố của Phật giáo trở thành yếu tố trong Phật giáo Hoà hảo, ngược lại một số yếu tố của Phật giáo Hoà Hảo cũng đi vào Phật giáo khiến cho Phật giáo ở TNB ngày nay không giống hoàn toàn với Phật giáo ngoại lai ban đầu.

[Lê Huyền Trang]

Chị Trịnh Xuân Tuyết: Ở tính tương hoá, khi viết "trong quá trình vận động và phát triển các tôn giáo ấy, các yếu tố tôn giáo ngoại lai sẽ đóng vai trò làm nền tảng cơ bản, còn tín ngưỡng bản địa có vai trò như “cầu nối” duy trì sự gắn bó, ổn định, khăng khít giữa tôn giáo nội sinh với cộng đồng cư dân. Hai yếu tố này sẽ tác động và chi phối lẫn nhau để tạo nên một chỉnh thể tôn giáo nội sinh thống nhất trong đa dạng" tức là em muốn nói sự biến chuyển giữa các yếu tố bản địa và ngoại sinh là một hành trình kéo dài và liên tục; còn việc phân tích vào sâu vào từng chi tiết hoặc đưa ra ví dụ cụ thể em sẽ bổ sung sau a. Chân thành cảm ơn về những góp ý của chị!

[Lê Huyền Trang]

[TRẦN THỊ NGỌC THOẠI]

Trang bổ sung làm tiếp phần bài tập thì vô phần chỉnh sửa đề tài tiếp tục thêm nội dung vào chứ đừng để trong phần comment này khó theo dõi được đề tài một cách đầy đủ.

[Lê Huyền Trang]

Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu Khoa học
Giảng viên: GS. TS. Trần Ngọc Thêm
Học viên: Lê Huyền Trang
Lớp: Cao học VHH – K14B
Bài tập 1
Tên đề tài
VĂN HOÁ ỨNG XỬ CỦA CƯ DÂN VÙNG THẤT SƠN – BẢY NÚI TỈNH AN GIANG
1. Các cặp phạm trù đối lập cơ bản
[Văn hoá ứng xử] [cư dân vùng Thất Sơn – Bảy Núi ]
Văn hoá ứng xử >< văn hoá tổ chức, văn hoá nhận thức
Thất Sơn – Bảy Núi tỉnh An Giang >< quần thể núi Bà tỉnh Tây Ninh, các tiểu vùng khác của Tây Nam bộ
Văn hoá ứng xử của cư dân vùng Thất Sơn – Bảy Núi >< Văn hoá ứng xử của cư dân vùng quần thể núi Bà tỉnh Tây Ninh.
2. Các cặp đối lập chính trong đề tài
Văn hoá ứng xử của cư dân vùng Thất Sơn – Bảy Núi >< Văn hoá ứng xử của cư dân vùng quần thể núi Bà tỉnh Tây Ninh.
3. Vận dụng phương pháp dịch lý để nghiên cứu
Tính tương hiện
Về mặt địa lý hành chính, Thất Sơn – Bảy Núi gồm bảy ngọn núi không liên tục, thuộc hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên tỉnh An Giang_ mà theo nhà nghiên cứu Nguyễn Phương Thảo thì đây là nơi “phên giậu của vùng đồng bằng sông Cửu Long” (Nguyễn Phương Thảo: 1997 Văn hoá dân gian Nam bộ những phát thảo, NXB GD). Văn hoá vùng Thất Sơn – Bảy Núi là kết quả tổng hoà giữa mối quan hệ giữa văn hoá của cư dân cổ xưa mà sự hiện diện là những di vật còn lại và thời hiện đại; giữa yếu tố văn hoá nội sinh và ngoại lại; giữa văn hoá của tộc người Kinh và các tộc người khác; giữa văn hoá của vùng và văn hoá các vùng lân cận cũng như với văn hoá toàn vùng Tây Nam bộ.
Tính tương hoá
So với các cư dân các vùng khác của Tây Nam bộ: là một phần của vùng văn hoá Tây Nam bộ, cách thức ứng xử của cư dân Thất Sơn – Bảy Núi vừa mang tính cách chung của người Việt vùng Tây Nam bộ, vừa có tính cách đặc thù tiêu biểu mang đậm dấu ấn địa phương.
So với cư dân khu vực quần thể núi Bà tỉnh Tây Ninh: có nét tương đồng về địa hình cũng như là vị trí “phên giậu” với nước láng giềng, nên văn hoá ứng xử của cư dân vùng Thất Sơn – Bảy Núi so với cư dân ở khu vực quần thể núi Bà tỉnh Tây Ninh sẽ vừa có những điểm tương đồng lại vừa có điểm khác biệt, phản ánh cách thức lựa chọn trong ứng xử của từng vùng.
Tính hướng hoà
Trong lựa chọn cách thức ứng xử với môi trường tự nhiên cũng như xã hội, cư dân vùng đã luôn ở một tâm thế mở, đón nhận tinh hoa văn hoá các vùng khác, đồng thời cải biến nó để tạo nên một chỉnh thể văn hoá mang diện mạo đặc trưng tiêu biểu của vùng.

[Lê Huyền Trang]

[Lê Huyền Trang]

 Định vị đối tượng: văn hoá ứng xử của cư dân Thất Sơn – Bảy Núi
 Đề cương chi tiết
VĂN HOÁ ỨNG XỬ CỦA CƯ DÂN VÙNG THẤT SƠN – BẢY NÚI TỈNH AN GIANG
DẪN NHẬP
• Lý do chọn đề tài: Khu vực Thất Sơn tuy là thuộc vùng Tây Nam bộ nhưng bản thân nó “như một chấm cao (dương) trên toàn cảnh Tây Nam bộ thấp (âm)” cho nên văn hoá ứng xử của cư dân vùng này vừa có nét tiêu biểu chung vừa có những đặc trưng mang vừa mang tính đặc thù. Mặt khác, Thất Sơn – Bảy Núi nói riêng, tỉnh An Giang nói chung là khu vực có vị thế lịch sử, văn hoá khá đặc biệt nên hoạt động giao lưu văn hoá là điều tất yếu, cho nên, vấn đề đặt ra cho người dân nơi đây là phải vừa dung hợp tốt văn hoá xứ bạn lại phải giữ vững bản sắc văn hoá của mình là điều đáng để quan tâm. Những điều đã nêu trên chính là lí do để chúng tôi thực hiện đề tài này.
• Mục đích nghiên cứu: hiểu rõ cách thức lựa chọn trong việc ứng phó với môi trường tự nhiên cũng như môi trường xã hội, qua đó có thể thấy được đặc điểm, tính cách cư dân vùng.
• Lịch sử vấn đề: cho đến nay, ngoài công trình “Nửa tháng trong miền Thất Sơn” của tác giả Nguyễn Văn Hầu thì chúng tôi vẫn chưa tìm ra được công trình nào khác có liên quan trực tiếp đến vấn đề này. Ngoài ra là các công trình nghiên cứu chung về lối sinh hoạt, tín ngưỡng, tôn giáo… của Nam bộ mà trong đó cũng có đề cập sơ lược về vùng An Giang như: “Văn hoá dân gian Nam bộ - những phác thảo” của Nguyễn Phương Thảo, “Nam bộ xưa và nay” (nhiều tác giả), “Nói về miền Nam, cá tính miền Nam, thuần phong mỹ tục Việt Nam” của Sơn Nam.
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: đối tượng nghiên cứu là văn hoá ứng xử của cư dân vùng Thất Sơn – Bảy Núi; phạm vi nghiên cứu không chỉ giới hạn theo không gian địa lý hành chính Thất Sơn – Bảy Núi_ chỉ gồm hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên mà chúng tôi sẽ mở rộng tìm hiểu ở các khu vực có địa hình núi cao khác của tỉnh như: huyện Thoại Sơn và thị xã Châu Đốc.
• Ý nghĩa khoa học và thực tiễn: nếu thành công đề tài sẽ bổ sung, làm phong phú hơn nguồn tư liệu về văn hoá của từng khu vực đặc thù ở vùng Tây Nam bộ. Về mặt thực tiễn: làm rõ tầm quan trọng về vị thế văn hoá, lịch sử và địa lý của vùng để có cách nhìn nhận, đánh giá xác đánh hơn trong việc bảo tồn văn hoá cũng như phát huy thế mạnh vốn có của vùng.
• Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu: để thực hiện đề tài, chúng tôi sử dụng phương pháp phân loại, cấu trúc, chức năng. Nguồn tư liệu là các công trình nghiên cứu có liên quan bao gồm sách, tạp chí, các công trình khảo cứu, các bài viết từ Internet và tư liệu điền dã.
• Bố cục dự kiến
Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN
1.1 Một số khái niệm
1.2 Thất Sơn - Bảy Núi trong hệ toạ độ chủ thể văn hoá, thời gian văn hoá và không gian văn hoá
1.2.1 Chủ thể văn hoá
1.2.2 Thời gian văn hoá
1.2.3 Không gian văn hoá
Tiểu kết chương 1
Chương 2: VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG TỰ NHIÊN CỦA CƯ DÂN THẤT SƠN – BẢY NÚI
2.1 Văn hoá ứng xử với rừng núi
2.1.1 Văn hoá tận dụng núi rừng trong cư trú và sinh hoạt
2.1.2 Văn hoá tận dụng núi rừng trong hoạt động sản xuất
2.2 Văn hoá ứng xử với động vật
2.3 Văn hoá ứng xử với thực vật
Tiểu kết chương 2
Chương 3: VĂN HOÁ ỨNG XỬ VỚI MÔI TRƯỜNG XÃ HỘI CỦA CƯ DÂN THẤT SƠN – BẢY NÚI
3.1 Giao lưu và tiếp biến với văn hoá Chăm
3.2 Giao lưu và tiếp biến với văn hoá Khmer
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO

[trịnh xuân tuyết]

Trang ơi, e sửa lại tiêu đề bài cho phù hợp nhé (dòng chữ màu đỏ, vẫn còn là TG nội sinh).
Chị có vài gợi ý nhỏ:
- Chương 1: tiêu đề nên là cơ sở lý luận, trong đó tiểu mục 1 là các khái niệm liên quan như: văn hoá ứng xử, giao lưu tiếp biến. Tiểu mục 2 là vùng Thất sơn trong hệ toạ độ CKT (đktn và xh kg cần tách mục vì dài dòng, nên nói ngắn gọn trong CKT hoặc lồng vào trong quá trình phân tích ở chương 2)
- Chương 2: chỉ cần 3 tiểu mục là ứng xử rừng núi, động vật, thực vật là đủ kg cần chia nhỏ, vì nội dung có thể kg đủ nhiều để thành một mục nhỏ.
- Chương 3: thiếu mất số tiểu mục rùi e ơi (lỗi đánh máy )

[Lê Huyền Trang]

Em đã sửa lại rồi ạ. Cảm ơn sự góp ý từ chị Tuyết ạ. Nếu còn gì sơ sót, mong chị nhắc nhở thêm.