Bài tập 5: chọn những nội dung thích hợp trong đề tài để lập bảng
Bài tập 6: Chọn một khái niệm cơ bản trong đề tài nghiên cứu
Định nghĩa Neak Ta
Quy trình
Bước 1: tìm tất cả các định nghĩa có khái niệm Neak Ta
Nguyễn Đăng Duy: “Neak là chỉ con người nói chung, Ta là người đàn ông đứng tuổi, hai chữ này hội thành ý niệm về thần linh” (Nguyễn Đăng Duy 2002: Văn hoá tâm linh Nam bộ. - H.: Nxb Hà Nội, tr 245)
Võ Thành Hùng: “Neak Ta: trong tiếng Khmer neak là tiếng dùng chỉ người (neak srei: người con gái, neak pros: người con trai, neal mdây: người mẹ, neak ni: người này, neak na: người nào đó), còn ta là tiếng chỉ người đàn ông lớn tuổi, ta đối lập với dây và don (lễ Donta là lễ bà, ông), người Kinh thường gọi nôm na là ông Tà” (Võ Thành Hùng 2010: Nghi lễ vòng đời người Khmer tỉnh Sóc Trăng. - H.: Nxb Văn hoá dân tộc, tr64)
Nguyễn Anh Động: “Neak”, tiếng người Khmer chỉ con người nói chung, “Ta”, chỉ ông già; hai chữ Neak Ta hợp lại thành ý niệm về những thần linh. Neak Ta người Việt quen gọi là ông Tà, là các vị thần địa phương của người Khmer, phụ trách từng khu vực hoặc lớn hoặc nhỏ.” (Nguyễn Anh Động 2014: Vài nét về văn hoá dân gian của người Khmer. - H.: Nxb Văn hoá Thông tin, tr82)
Sang Sết: “Neak Ta xuất phát từ cụm từ Neak Tê vah ta chữ Ta trong cụm này theo tiếng Khmer đọc là Đa, sau này lược bỏ từ Tê vah chỉ còn lại hai từ Neak và Ta đọc là “Neak Ta”. Neak Ta là vị thần địa phương của người Khmer (thổ địa hay thần làng), phụ trách từng khu vực lớn hay nhỏ và có tiếng gọi khác nhau.” (Sang Sết 2012: Phong tục, lễ nghi và tranh ký tự dân tộc Khmer Nam bộ. - H.: Nxb Văn hoá dân tộc, tr13)
Nguyễn Phương Thảo: “Ông Tà là vị thần bảo hộ, kiểu như tín ngưỡng Thành Hoàng của người Việt. Có lẽ, đây là dấu vết còn lại của vị thần bảo hộ công xã xa xưa của người Khmer.” (Nguyễn Phương Thảo 1997: Văn hoá dân gian Nam bộ_ Những phác thảo. - TPHCM.: Nxb Giáo Dục, tr135)
Bước 2: phân tích định nghĩa
Các định nghĩa trên tuy có nêu đặc trưng của Neak Ta nhưng chưa đủ để nhận diện và phân biệt Neak Ta với các vị thần khác.
Bước 3: phân loại, xác định nét nghĩa chung, bổ sung những đặc trưng còn thiếu
Định nghĩa (1), (2) (3) cùng nhóm (chỉ nêu đặc trưng loài, thiên về giải nghĩa từ)
Định nghĩa (4), (5) cùng nhóm (nêu đặc trưng giống)
Bổ sung:
Vị thần được tôn thờ trong tín ngưỡng dân gian
Quyền năng bảo hộ và quyết định phúc hoạ
Bước 4: tìm các cách sử dụng khái niệm hiện hành
Bước 5: xác định đặc trưng giống: vị thần
Bước 6: xác định đặc trưng loài
• Nam thần
• Trong tín ngưỡng dân gian của người Khmer
• Bảo hộ người dân địa phương
• Quyết định phúc hoạ
Định nghĩa sơ bộ: Neak Ta là vị nam thần được tôn thờ trong tín ngưỡng dân gian của người Khmer, có quyền năng bảo hộ và quyết định phúc hoạ cho cư dân ở vùng đất mà thần cai quản.
Bước 7: lập sơ đồ cấu trúc
Hình ảnh
Kết luận
Neak Ta là vị nam thần được tôn thờ trong tín ngưỡng dân gian của người Khmer, có quyền năng bảo hộ và quyết định phúc hoạ cho cư dân ở vùng đất mà thần cai quản.
Bài tập 7: Chọn một cặp đối tượng và lập bảng so sánh
