Bài tập thực hành 4: Chọn 1 khái niệm cơ bản trong đề tài nghiên cứu để xây dựng định nghĩa (trình bày theo 7 bước và lập sơ đồ).
Xây dựng khái niệm VĂN HÓA GIA ĐÌNH
Bước 1: Những định nghĩa hiện có
1. Wikipedia: Văn hóa gia đình được định nghĩa như một tập hợp các quan điểm, tư tưởng, lý tưởng và môi trường sống mà con người thừa hưởng từ cha mẹ và tổ tiên.
2. Bùi Đình Châu: Văn hóa gia đình là những sản phẩm vật chất và tinh thần do những người có quan hệ gắn bó về hôn nhân hoặc huyết thống sáng tạo ra trong các thời điểm lịch sử nhất định. Những giá trị vật chất và tinh thần ấy mang lại dấu ấn tốt đẹp, tạo thành truyền thống và có tác dụng giáo dục cho các thế hệ sau nhằm hình thành và phát triển tài năng, phẩm chất, thể chất và xây dựng con người ngày càng hoàn thiện, có ích cho gia đình và xã hội.
3. Lê Ngọc Văn: Văn hóa gia đình là hệ thống những giá trị, chuẩn mực khu biệt đặc thù điều tiết mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và mối quan hệ giữa gia đình với xã hội, phản ánh bản chất của các hình thái gia đình đặc trưng cho các cộng đồng, các tộc người, các dân tộc và các khu vực khác nhau được hình thành và phát triển qua lịch sử lâu dài của đời sống gia đình, gắn liền với những điều kiện phát triển kinh tế, môi trường tự nhiên và xã hội.
4. Đào Tấn Thành: Văn hóa gia đình là phản ánh của các quan hệ gia đình trên bình diện văn hóa. Có thể định nghĩa văn hóa gia đình như một trong những lĩnh vực căn bản của văn hóa chung của xã hội, như một hệ thống những chuẩn mực, những giá trị chi phối đời sống và những mối quan hệ trong nội bộ gia đình với tư cách như một tế bào xã hội, vừa chịu sự tác động của xã hội, vừa tác động lại xã hội.
Bước 2: Phân tích định nghĩa

Bước 3: Phân loại định nghĩa, xác định các nét nghĩa chung, những đặc trưng cần sửa chữa, bổ sung
Định nghĩa 1: nêu lên được tính kế thừa, lưu truyền, nhưng quá ngắn gọn, chưa đầy đủ.
Định nghĩa 2 & 3: tương đối đầy đủ, nêu lên được tính giá trị, tính lịch sử, tính kế thừa. Tuy nhiên định nghĩa 2 chưa nhắc đến mối quan hệ giữa gia đình và xã hội.
Định nghĩa 4: nêu lên được tính hệ thống, tính giá trị nhưng thiếu tính lịch sử, tính kế thừa.
Bước 4: Xác định đặc trưng giống nhau
- Là hệ thống những giá trị vật chất & tinh thần
- Có tính kế thừa, lưu truyền
- Có tính lịch sử, tạo ra trong các thời điểm lịch sử nhất định
- Các mối quan hệ trong gia đình, những người có quan hệ gắn bó về hôn nhân hoặc huyết thống
- Tương tác với xã hội
Bước 5: Các cách sử dụng khái niệm lưu hành, xác định ngoại diên
Gia pháp: là phép tắc, và có cả tính cách luật lệ trong gia đình. Gia pháp là điều các gia đình đều tự nhận là có, và bắt những thành viên phải tuân theo. Từng điểm nhỏ, rút ra trong các bài gia huấn, trong các sách gia lễ, trong tập tục từ xưa để lại, tự hình thành nên, để những người chủ gia đình bắt con cháu phải thực hiện.
Gia lễ: là quy định cách thức, nề nếp để bảo đảm cho các sinh hoạt trong nhà theo đúng phép tắc, có lễ nghĩa nhân minh.
Gia phong: là phong cách gia đình, là điều con cháu luôn luôn phải gìn giữ.
Bước 6: Xác định các tiêu chí, lập bảng đối chiếu.
Bước 7: Định nghĩa sơ bộ, lập sơ đồ cấu trúc, hình thành nên định nghĩa
+ Định nghĩa sơ bộ: Văn hóa gia đình là một hệ thống các giá trị vật chất, tinh thần có tính lịch sử, tính kế thừa, do những người có quan hệ hôn nhân hoặc huyết thống với nhau tạo ra và tích lũy từ mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và mối quan hệ giữa gia đình với xã hội.
+ Lập sơ đồ cấu trúc

+ Hình thành định nghĩa:
Văn hóa gia đình là một hệ thống các giá trị vật chất, tinh thần do những người có quan hệ hôn nhân hoặc huyết thống với nhau tạo ra và tích lũy từ mối quan hệ giữa các thành viên trong gia đình và mối quan hệ giữa gia đình với xã hội. Văn hóa gia đình có tính lịch sử, tính kế thừa và phản ánh bản chất của các hình thái gia đình đặc trưng cho các cộng đồng, các dân tộc và các khu vực khác nhau.