TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HOÁ HỌC

[thaonguyenk15a]

Sau buồi học thứ 2 (30-1-2015) vừa qua, em xin được sửa bài tập 1 như sau:

Bài tập 1

1. Tên đề tài: TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ CỦA ĐOÀN THỊ ĐIỂM DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HOÁ HỌC

2. Phân tích cấu trúc ngữ pháp: <Tích truyện> [<Truyền kỳ tân phả> của Đoàn Thị Điểm] <dưới góc nhìn văn hoá học>

3. Đối tượng: Tích truyện
Phạm vi nghiên cứu: C-K-T
K (không gian): Truyền kỳ tân phả
T (thời gian): thế kỷ 18
C (chủ thể): người Việt
4. sơ đồ


5. các cặp đối lập cơ bản:
Tích truyện >< truyện dân gian => không rõ ràng => chưa rõ truyện dân gian có trước hay tích truyện trong Truyền kỳ tân phả có trước
Truyền kỳ >< ghi chép dân gian => rõ ràng
=> vấn đề đi sâu nghiên cứu: vai trò, vị trí của tích truyện Truyền kỳ tân phả trong văn hoá Việt Nam?

Bài tập 2: Định vị đối tượng và lập đề cương chi tiết cho đề tài.

Định vị đối tượng: Tích truyện trong Truyền Kỳ tân phả
Chủ thể sáng tạo: Đoàn Thị Điểm
Chủ thể thưởng thức: Người Việt Nam
Không gian: Truyền kỳ tân phả
Thời gian: thế kỷ 18

Đề cương chi tiết:

DẪN NHẬP

CHUƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Mối quan hệ văn hoá - văn học
1.1.2. Hướng tiếp cận văn hoá học với văn học
1.1.3. Khái niệm tích truyện và thể loại truyền kỳ
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khái quát văn hoá và văn học thế kỷ 18
1.2.2. Đoàn Thị Điểm và tác phẩm Truyền kỳ tân phả

CHƯƠNG II: TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ TRONG SO SÁNH VỚI TRUYỆN DÂN GIAN
2.1. Chủ thể văn hoá
2.2. Không gian văn hoá
2.3. Thời gian văn hoá
Tiểu kết chương II

CHUƠNG III: VĂN HOÁ DÂN GIAN THỂ HIỆN TRONG TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ
3.1. Văn hoá nhận thức
3.2. Văn hoá tổ chức
3.3. Văn hoá ứng xử
Tiểu kết chương III

KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

[QuachThuyenNhaUyen]

Bạn Nguyên ơi, bạn Nguyên cho bạn Uyên hỏi là sao lại đặt thứ tự các chương như vậy? Vì bạn Uyên nghĩ là mình nên để so sánh ở chương cuối thì sẽ hợp lý hơn!

[thaonguyenk15a]

Cảm ơn bạn Uyên đã có ý kiến Mình sắp xếp như vậy vì ý định của mình là từ chương II so sánh chỉ ra ảnh hưởng để đưa đến chương III.

[thaonguyenk15a]

Bài tập 3:

* Sưu tầm tư liệu đa ngành, đa công cụ, đa ngôn ngữ, đa chủng loại, đa phương tiện 1 cách hệ thống phục vụ cho đề tài NCKH đã chọn (trên DĐ công bố danh sách + đường dẫn)

Sách
1. Chu Xuân Diên (2001), Văn hóa dân gian – mấy vấn đề phương pháp luận và nghiên cứu thể loại, NXB.Giáo dục.
2. Đào Duy Anh (1951), Việt Nam văn hoá sử cương, NXB. Bốn Phương
3. Đinh Gia Khánh (1989), Trên đường tìm hiểu văn hóa dân gian, NXB.Khoa học xã hội.
4. Đoàn Thị Điểm, Ngô Lập Chí – Trần Văn Giáp dịch (2013), Truyền kỳ tân phả, NXB. Trẻ và NXB. Hồng Bàng
5. Hoàng Xuân Hãn (1953), Chinh phụ ngâm khúc bi khảo, NXB. Minh Tâm
6. Lại Văn Toàn, Trần Thị Băng Thanh (2004), Thần tích thần sắc Hà Nam, NXB. Khoa học xã hội
7. Lê Ngọc Canh (1999), Văn hóa dân gian – những thành tố, NXB.VHTT và trường Cao đẳng Văn hóa Sài Gòn Tp.HCM.
8. Lê Ngọc Trà (2002), Thách thức của sáng tạo, thách thức của văn hoá, Hà Nội: Nxb. Thanh niên, 332 trang.
9. Lê Thị Nhâm Tuyết (1973), Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại, NXB. Khoa học xã hội
10. Lê Văn Hưu, Phan Phu Tiên, Ngô Sĩ Liên (1993), Đại Việt sử ký toàn thư, NXB. Khoa học xã hội
11. Mai Xuân Hải (tuyển chọn) (1998), Lê Thánh Tông thơ văn và cuộc đời, NXB. Hội nhà văn
12. N.I.Nikulin (2007), Lịch sử văn học Việt Nam, NXB. Văn học và trung tâm nghiên cứu quốc học
13. Ngô Đức Thịnh (chủ biên) (2002), Đạo Mẫu ở Việt Nam 100 bài văn chầu, Viện nghiên cứu Văn hoá Dân gian, NXB. Văn hoá thông tin
14. Ngô Đức Thịnh (chủ biên) (2004), Đạo Mẫu và các hình thức Shaman trong các tộc người ở Việt Nam và châu Á, NXB. Khoa học xã hội
15. Nguyễn Đăng Na (1999), Văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại, tập 1, NXB. Giáo dục
16. Nguyễn Đăng Na (2006), Con đường giải mã văn học Trung đại Việt Nam, NXB. Giáo dục
17. Nguyễn Đổng Chi sưu tầm và biên soạn (2000), Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, tái bản lần thứ 8, NXB. Giáo dục
18. Nguyễn Dữ, Trúc Khê Ngô Văn Thiện dịch (1998), Truyền kỳ mạn lục, NXB. Văn Nghệ
19. Nguyễn Từ Chi (2003), Góp phần nghiên cứu văn hoá và tộc người, NXB. Văn hoá dân tộc
20. Phạm Đình Hổ, Nguyễn Án – Trúc Khê Ngô Triện dịch (1972), Tang thương ngẫu lục, NXB.Văn học
21. Phan Kế Bính biên soạn (2013), Nam hải dị nhân liệt truyện, NXB. Trẻ và NXB. Hồng Bàng, 225 trang.
22. Phan Ngọc (1985), Tìm hiểu phong cách Nguyễn Dữ trong truyện Kiều, NXB. Khoa học xã hội
23. Thuần Phong (1952), Chinh phụ ngâm khúc giảng luận, bản kỳ nhì, NXB.Văn hoá Sài Gòn
24. Trần Đình Huệ (1995), Nho giáo và văn học Việt Nam Trung cận đại, NXB. Văn hoá thông tin
25. Trần Đình Sử (1999), Mấy vấn đề thi pháp văn học Trung đại Việt Nam, NXB. Giáo dục
26. Trần Ngọc Thêm (2001), Tìm về bản sắc văn hoá Việt Nam. Cái nhìn hệ thống – loại hình, in lần 3, sửa chữa và bổ sung, TP. Hồ Chí Minh: Nxb. Thành phố Hồ Chí Minh, 670 trang.
27. Trần Quốc Vượng (2003), Văn hoá Việt Nam – tìm tòi và suy ngẫm, Hà Nội: Nxb. Văn học, 984 trang.
28. Trần Quốc Vượng chủ biên (2007), Văn học Việt Nam thế kỷ X – XIX, NXB. Giáo dục

Báo, tạp chí
29. Đinh Gia Khánh, “Tục thờ Mẫu và những truyền thống văn hoá dân gian ở Việt Nam”, TCVH, số 5 – 1992
30. Đỗ Lai Thuý (2006), “Mối quan hệ văn hoá – văn học”, Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, số 3 (285) trang 57 – 59.
31. Đỗ Thị Hảo, “Về bản Tiên từ phả ký của dòng họ Trần Lê vừa tìm lại được”, TCVH, số 5 – 1992
32. Huỳnh Như Phương (2009), “Văn học và văn hoá truyền thống”, Tạp chí Nhà văn, số 10 trang 20 – 28.
33. Mikhail Bakhin, Nguyễn Văn Hiệu dịch (2007): “Văn hoá học”, Tạp chí Văn hoá nghệ thuật, số 9 trang 18 – 25.
34. Trần Thị An, “Sự vận động của truyền thuyết về Mẫu qua những truyện kể về Liễu Hạnh và truyền thuyết về nữ thần Chăm”, TCVH số 5 – 1992
35. Trúc Khuê, “Những tài liệu mới nhất về Đoàn Thị Điểm, Tiểu thuyết thứ bảy, số 4, tháng 7 – 1944
36. Vũ Ngọc Khánh, “Chúa Liễu qua nguồn thư tịch”, TCVH, số 5 – 1992

Nguồn Internet
37. Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam (2005), “Những điều cần biết về bình đẳng giới”, nguồn: http://hoilhpn.org.vn/news.asp?CatId=115&lang=VN
38. Lê Quý Đôn (1759) bản dịch Viện Sử học (1977), Đại Việt Thông sử, NXB. Khoa học xã hội, nguồn: http://www.viethoc.org/eholdings/sach/dvts.pdf
39. Lý Tế Xuyên (1329) (Lê Hữu Mục dịch 1961), Việt điện u linh tập, nguồn: http://www.lyhocdongphuong.org.vn/uploa ... 554939.pdf
40. Ngô Vũ Hải Bằng (2008), “Quyền lợi của người phụ nữ trong bộ luật Hồng Đức”, nguồn: http://e-cadao.com/tieuluan/linhtinh/luathongduc.htm
41. Olga Dror, “Vân Cát thần nữ truyện của Đoàn Thị Điểm: Truyện giải phóng phụ nữ”, Lê Thị Huệ dịch, nguồn: http://www.gio-o.com/OlgaDrorDoanThiDiem.html


* Sử dụng Document map để sắp xếp tư liệu sao cho hợp lý nhất, chụp ảnh đưa lên topic của mình trên diễn đàn

[thaonguyenk15a]

Sửa bài tập 2
Em xin chỉnh sửa lại đôi chỗ về đề cương chi tiết của mình. Mọi người cho em ý kiến nhé! Cảm ơn mọi người

ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT

DẪN NHẬP

CHUƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Khái niệm về văn hoá - văn học
1.1.2. Mối quan hệ văn hoá - văn học
1.1.3. Hướng tiếp cận văn hoá học với văn học
1.1.4. Khái niệm tích truyện
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khái quát văn hoá Việt Nan thế kỷ XVIII
1.2.1.1. Định vị (Chủ thể van hoá; Không gian văn hoá; Thời gian văn hoá)
1.2.1.2. Các thành tố văn hoá
1.2.2. Đoàn Thị Điểm với Truyền kỳ tân phả

CHƯƠNG II: TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ VỚI NGUYÊN MẪU TỪ DÂN GIAN
2.1. Từ truyền thuyết
2.2. Từ cổ tích
2.3. Từ hình tượng những con vật linh

CHUƠNG III: MỘT SỐ BIỂU HIỆN VĂN HOÁ TRONG TÍCH TRUYỆN TRUYỀN KỲ TÂN PHẢ
3.1. Văn hoá vật chất
3.2. Văn hoá tinh thần


KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

[thaonguyenk15a]

Bài tập thực hành 4.1: Chọn một khái niệm trong đề tài để xây dựng định nghĩa.

* Tìm tất cả các định nghĩa hiện có

Tích truyện cũng được dùng (dù không nhiều) để chỉ các tác phẩm văn học – nghệ thuật có nội dung với nguyên mẫu từ đời xưa. Ví dụ: “Trường bộ kinh” là “…tích truyện về sáu vị Phật đã ra đời trước vị Phật lịch sử…”; “Achilles” là “nhân vật trung tâm và là chiến binh vĩ đại nhất của lịch sử Iliad. Những tích truyện về sau…”; “Sào Phủ Hứa Do” là “…tên một tích truyện cổ Trung Quốc…”; “Người em báo hiếu” (Phim dựa theo truyện cổ tích) là “truyện phim dựa theo tích truyện Phật giáp Mục Liên Thanh Đề…”. Tuy nhiên, tích truyện lại chưa có trong học thuật vì thế chưa có định nghĩa nào về tích truyện.

* Khái niệm từ từ đơn:

Tích (danh từ) là truyện hoặc cốt truyện đời xưa, thường làm đề tài sáng tác kịch bản tuồng, chèo hoặc dẫn trong tác phẩm (Ví dụ: Vở chèo diễn tích Lưu Bình Dương Lễ.) [Nguồn: http://vi.wiktionary.org/wiki/t%C3%ADch]

Truyện là khái niệm chỉ các tác phẩm tự sự nói chung, tuy nhiên nhiều khi hàm nghĩa và cách biểu hiện tương đối khác nhau trong tiến trình lịch sử văn học. Phần khu biệt khái niệm nói: trong văn học Trung đại Việt Nam, truyện là khái niệm được văn học mượn từ sử học, là thể loại trước thuật được các sử gia dùng để ghi chép tiểu sử, hành trạng, công tích của các nhân vật lịch sử. Bên cạnh các tác phẩm văn xuôi dạng truyền kỳ, trong văn học trung đại các tác phẩm thơ có cốt truyện tự sự cũng gọi là truyện như Truyện Kiều, Truyện Lục Vân Tiên… [Nguồn: http://vi.wiktionary.org/wiki/truy%E1%BB%87n]

*Từ hai khái niệm trên xuất hiện một khái niệm nữa – cốt truyện

Cốt truyện là hệ thống sự kiện làm nồng cốt cho sự diễn biến các mối quan hệ và sự phát triển của tính cách nhân vật trong tác phẩm văn học loại tự sự. [Nguồn: http://vi.wiktionary.org/wiki/c%E1%BB%9 ... %E1%BB%87n]
Cốt truyện là một hệ thống cụ thể những sự kiện, biến cố, hành động trong tác phẩm tự sự và tác phẩm kịch thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các tính cách trong một hoàn cảnh xã hội nhất định nhằm thể hiện chủ đề tư tưởng của tác phẩm. [Nguồn: http://websrv1.ctu.edu.vn/coursewares/s ... c2/ch4.htm]

* Nguyên mẫu Truyền kỳ tân phả

Năm trên sáu Truyện của Truyền kỳ tân phả có nguyên mẫu từ tục thờ cúng dân gian và văn học dân gian. Chỉ có một truyện duy nhất mượn hình tượng những con vật linh (rồng và hổ)

* So sánh và phân tích Truyền kỳ tân phả với khái niệm Tích và khái niệm Truyện

Nếu so sánh Truyền kỳ tân phả với khái niệm Tích thì thấy gần thoả mãn trừ vấn đề Tích dùng để chỉ sáng tác kịch bản tuồng, chèo. Kịch bản tuồng, chèo thuộc về sân khấu – Đúng vậy. Nhưng trước khi lên sân khấu (dù được lưu truyền dân gian hay ghi chép lại) thì kịch bản vẫn thuộc về văn học. như vậy Tích có nhất thiết phải đóng khung trong tuồng, chèo hay không? Khúc mở đầu của chúng tôi cho thấy hoàn toàn không có sự gò bó này.
So sánh Truyền kỳ tân phả với khái niệm truyện, nhất là phần khu biệt khái niệm có thể thấy tác phẩm này hoàn toàn thoả mãn với khái niệm trên.

* So sánh và phân tích Truyền kỳ tân phả với khái niệm cốt truyện

Cuối cùng Truyền kỳ tân phả dù ở góc nào vẫn là tác phẩm văn học, mà đã là tác phẩm văn học thì phải có cốt truyện, nhưng cốt truyện của tác phẩm này lại có nguyên mẫu từ tục thờ cúng dân gian và văn học dân gian, vì vậy việc sử dụng khái niệm tích truyện là hợp lý.


* Định nghĩa tích truyện

Tích truyện là một hệ thống những sự kiện, biến cố, hành động thể hiện mối quan hệ qua lại giữa các tính cách trong hoàn cảnh văn hoá – xã hội nhất định, được lưu truyền trong dân gian và được ghi chép lại hoặc thành nguyên mẫu trong văn học viết.

Ghi chú: định nghĩa được sử dụng đối với Truyền kỳ tân phả


* sơ đồ cấu trúc của định nghĩa

[thaonguyenk15a]

Bài tập 5: Chọn 1 khái niệm/ sự việc/ hiện tượng trong đề tài và một đối tượng có liên quan, tiến hành so sánh tìm các điểm tương đồng và khác biệt, lập bảng

So sánh truyền thuyết, thần tích với tích truyện trong Truyền kỳ tân phả

[tothihong]

Nguyên ơi,
Trong bài tập 4, quy trình lập định nghĩa theo yêu cầu của thầy là 7 bước mà chi thấy em không phân chia thành các bước cụ thể.
Ngoai ra, trong định nghĩa còn phải xác định đặc trưng giống và các đặc trưng loài nữa, đó là bước 5 và bước 6. Em xem lại nhé.
Hồng

[thaonguyenk15a]

Bài tập thực hành 6:
A. Chọn 1 nội dung thích hợp trong đề tài của mình để lập bảng, 1 nội dung khác để lập mô hình


Từ thực tiễn khảo sát các nguyên mẫu dân gian, so sánh với Truyền kỳ tân phả có thể thấy tỷ lệ đậm đặc những hiện tượng tương đồng một đối một giữa tác phẩm với truyền thuyết về tục thờ cúng dân gian và văn học dân gian.

Bảng:


Ở một góc khác nếu lấy Truyền kỳ tân phả so với tầng tầng lớp lớp các truyền thuyết dân gian có thể thấy tuy có sự phát triển nhưng Truyền kỳ tân phả gần như bảo lưu nguyên vẹn tích truyện, chỉ cô đọng nội dung như một người ghi chép, sưu tầm văn hoá trung thực. Và cũng vì thế Truyền kỳ tân phả đã có sự trở lại "ngoạn mục" đối với các thần tích trong tục thờ cúng dân gian và văn học dân gian, ở một tầm thẩm mỹ mới, cao hơn, sáng tỏ hơn...

Mô hình:

[thaonguyenk15a]

Nguyên ơi,
Trong bài tập 4, quy trình lập định nghĩa theo yêu cầu của thầy là 7 bước mà chi thấy em không phân chia thành các bước cụ thể.
Ngoai ra, trong định nghĩa còn phải xác định đặc trưng giống và các đặc trưng loài nữa, đó là bước 5 và bước 6. Em xem lại nhé.
Hồng

Cảm ơn chị Hồng đã góp ý cho em nha

Vì Tích truyện chưa có ai định nghĩa nên em đã tự xây dựng định nghĩa. Trong quá trình xây dựng em đã không đủ tư liệu để thực hiện theo đúng bảy bước như thầy hướng dẫn trong tài liệu. Em cũng đã có trình bày đầy đủ quá trình hình thành nên định nghĩa của mình. Còn về đặc trưng giống và đặc trưng loài, đúng là em đã quên ghi rõ ra cho mọi người hiểu nhưng trong sơ đồ em cũng đã thể hiện phần nào.

Vào bữa trước, thầy và lớp đã thảo luận góp ý về định nghĩa nên em xin tạm thời sửa lại như sau:
Đặc trưng giống: Hệ thống sự kiện, biến cố, hành động
Đặc trưng loài: Thể hiện các tính cách cụ thể; Được lưu truyền trong dân gian