BÁNH ÍT LÁ GAI-MỘT NÉT ĐẸP VĂN HÓA CỦA NGƯỜI BÌNH ĐỊNH

[ngoc_nu]

Bình Định là một tỉnh thuộc khu vực duyên hải miền Trung.Xưa kia, người Bình Định đã từng nổi tiếng về tài sáng tạo và sự khéo léo trong ẩm thực, ấy thế nên đã có câu ca dao:
"Tiếng đồn Bình Định có tài
Nấu một chén gạo nổi hai cũng đầy"
Và nhắc đến đặc sản Bình Định người ta không thể quên nhắc về bánh ít lá gai,một đặc sản của người dân nơi đây!
Phần I: NHẬN DIỆN GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA BÁNH ÍT LÁ GAI:
I.1 Tính lịch sử và tính nhân sinh của bánh ít lá gai:
[*] Bánh ít lá gai là một loại bánh do người Bình Định sáng tạo ra, từ các nguyên liệu quen thuộc như:
bột nếp, lá gai, đậu, đường...
[*]Về thời gian sáng tạo ra loại bánh này,tôi vẫn chưa tìm được tài liệu cụ thể nào chứng minh về
thời gian, chỉ biết nó đã có từ rất lâu, gắn bó trong đời sống của người dân Bình Định trong các dịp
lễ,cúng,ma chay...

I.2 Tính hệ thống và tính giá trị của bánh ít lá gai:
I.2.1 Tính hệ thống:
[*] Bánh ít lá gai là một đặc sản của người Bình Định.Sau này thì cách thức làm bánh lan rộng khắp
các tỉnh miền Trung, như: Quảng Ngãi, Quảng Nam, Phú Yên...
[*] Bánh có hình nón, đáy vuông sắc cạnh,nhọn lên tới đỉnh.Được làm từ các nguyên liệu như kể trên.
[*] Bánh được làm rất công phu, nhiều giai đoạn như:
_ Lá gai luộc chín, quết nhuyễn.Gạo nếp đem giã,nghiền nát thành bột.Đường nấu đến độ đặc sánh
_Ba thứ nguyên liệu đó trộn đều, chia thành từng miếng.Đậu xanh đãi vỏ,đem hấp,giã mịn,viên tròn
_Lá chuối hơ lửa gói bánh, đem bánh hấp.

I.2.2 Tính giá trị của bánh ít:
[*] Bánh ít là một loại bánh không thể thiếu trong mối dịp cúng, lễ...của người Bình Định
[*] Hình ảnh chiếc bánh ít lá gai còn có một giá trị tinh thần rất lớn đối với người Bình Định,mối dịp
đi xa thăm bạn bè người thân thì món quà quê thể hiện tình cảm chân thành của họ-đó chính
là những chiếc bánh ít mang theo
[*] Xét về thành phần nguyên liệu thì trong bánh ít có rất nhiều chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe:
có trong bột nếp, đậu xanh...

[lethidieu_k2]

Bạn ơi! mình thấy đi đâu ai cung nhắc đến "NEM CHUA VÀ BÁNH IT LÁ GAI THANH HOA" nhưng nhìn chung hiện nay bánh it lá gai rất phổ biến ,bạn có thể giúp mình hiểu rõ vấn đề này được chứ???

[ngoc_nu]

Dieu thân mến!
Đáng lẽ ra bài viết của mình còn một phần II, đó là phần về văn hóa tận dụng-sùng bái-đối phó và lưu luyến bánh ít lá gai, và phần hình ảnh. Cách đây mấy hôm mình có post lên nhưng vì do sơ suất của mình nó bị delete sạch trơn!hic
Mình thì chưa nghe bao giờ về bánh ít lá gai Thanh Hóa. theo mình được biết thì ở khu vực miền Trung-Tây Nguyên, bánh ít lá gai có xuất xứ từ Bình Định, sau đó lan rộng sang các tỉnh lân cận như:Quảng Ngãi, Phú Yên...Đã có rất nhiều câu ca dao nói về chiếc bánh ít Bình Định như:
"Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi"
Hay:
"Gặt rồi em đứng chờ ai
Mang chi đôi bánh lá gai đẫy đà"
Hình ảnh chiếc bánh lá gai cũng đã đi vào thơ Xuân Diệu (vì Bình Định là quê ngoại của nhà thơ Xuân Diệu)
"Bà ngoại ta còn phảng phất đâu đây
Bánh ít lá gai bánh ú mập đầy"
Trên chuyến xe từ Bắc vào Nam, qua khỏi thị trấn Bình Định chừng 3 km nhìn về phía tay trái các bạn sẽ thấy một cụm tháp Chàm cổ kính, cụm tháp ấy có tên Tháp Bánh Ít.
ĐÓ là những tìm hiểu và kiến thức mình biết được về chiếc bánh ít của người Bình Định, và mình còn biết được loại bánh ấy có một ý nghĩa tinh thần rất lớn trong đời sống của họ:từ những dịp lễ, Giỗ chạp, đám cưới hỏi, cúng tổ tiên thì trên bàn thờ đều có chiếc bánh ít lá gai, cho đến những dịp thông thường như làm món quà quê cho bạn bè người thân, món ăn đi đường....

[ngoc_nu]

Đề tài: [center]Bánh ít lá gai trong văn hóa ẩm thực của người Bình Định[/center]

sơ đồ phân tích đề tài:


Đây là đề tài mà ngoc_nu đã theo đuổi khi học môn "Lí luận Văn hóa học" của thầy Thêm, tuy nhiên vì lúc đó còn thiếu nhiều kiến thức và kinh nghiệm nên đây vẫn là một đề tài chưa hoàn chỉnh , còn mắc rất nhiều lỗi. Và lần này trong môn "PPNCKH trong VHH" ngoc_nu đã chọn lại đề tài này với mong muốn hoàn thành nó.
Dù là làm lại lần 2 nhưng chắc chắn cũng sẽ mắc những lỗi khác trong quá trình thực hiện (vì nói như cô Ngân thì chúng ta "đang tập sự làm nghiên cứu khoa hoc" mà!^-^)
Vì vậy ngoc_nu rất mong muốn được mọi người tam gia góp ý để có thể học hỏi và rút kinh nghiệm cho một đề tài tốt hơn!
Cảm ơn mọi người rất nhiều ạ!

[ngoc_nu]

Đề tài: [center]Bánh ít lá gai trong văn hóa ẩm thực của người Bình Định[/center]

Đề cương nghiên cứu:

A/ PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lí do chọn đề tài
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
3. Mục đích nghiên cứu
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp ngiên cứu và nguồn tài liệu

B/ NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA ĐỀ TÀI:
Chương I: Những vấn đề chung về ẩm thực và bánh ít lá gai của người Bình Định
I.1 Văn hóa ẩm thực của người Bình Định
I.2 Bánh ít lá gai của người Bình Định
I.2.1 Định nghĩa bánh ít lá gai
I.2.2 Sự ra đời và phát triển của bánh ít lá gai

Chương II: Bánh ít lá gai nhìn theo văn hóa trong không gian tự nhiên
II.1 Văn hóa tận dụng trong cách chế biến bánh ít lá gai
II.2 Văn hóa đối phó với bánh ít lá gai
II.3 Văn hóa sùng bái bánh ít lá gai
II.4 Văn hóa lưu luyến bánh ít lá gai

Chương III: Bánh ít lá gai trong đời sống hiện nay của người Bình Định
III.1 Bánh ít lá gai trong đời sống tinh thần của người Bình Định
III.2 Bánh ít lá gai trong đời sống vật chất của người Bình Định

C/ KẾT LUẬN:

[jerry]

Đọc tên đề tai thấy thèm quá ngoc_nữ ơi.Nhưng sao phần mở đầu bạn k làm j hết zậy?

[ngoc_nu]

ngoc_nu cũng định làm xong phần mở đầu (phần A) rồi post lên, nhưng nghĩ đi nghĩ lại, post cái đề cương chung nhất lên trước (chỉ là tên các mục các phần), vì ngoc_nu muốn mọi người thử đọc và nhận xét giùm các tên chương mục . Nhiều người cùng nghĩ sẽ hơn một người mà . Biết đâu sai cái gì đó, mà cứ im ỉm làm đến khi đưa lên rồi mới phát hiện, làm lại từ đầu thì rất tốn thời gian.

Bánh ít lá gai là một món đặc sản của Bình Định mà! đây chính là một trong những lí do mình chọn đề tài đó! Vì đề tài nghiên cứu khoa học nổi tiếng khô khan mà , chọn một đề tài gì đó có "ăn uống" một chút có lẽ thú vị hơn và khi bắt đầu bế tắc trong quá trình làm, chỉ cần nghĩ tới "hình ảnh của đối tượng nghiên cứu" là mình lại có hứng để làm

[Thao Phuong]

Theo mình nghỉ thì khi bạn nêu ra một mòn ăn đặc sắc của người bình định như vậy,tại sao bạn ko nêu lên phần chế biến món này nhỉ,mình thấy đó cũng là điều quan trọng chứ,nếu như ban nói đến phấn những vấn đề chung về ẩm thực mà không nói phần chế biến thì mình thấy chưa đủ,và một ý nữa là bạn nêu ra là bánh ít lá gai trong văn hoá bình định thì sao bạn không nêu lên phần khi hậu,vị trí địa lý,cư dân..... của tình bình định như thế nào?nó sẻ là yếu tố hình thành nên món ăn này thêm đặc sắc và góp phần vào nền văn hoá của bình định.Mình xin có ý kiến như vậy,mong bạn làm bài tốt nhé

[ngoc_nu]

Có thể ngoc_nu sẽ để phần cách chế biến món này trong phần phụ lục, à cũng sẽ bổ sung vào cuối đề cương lần sau! (hi vọng có bạn nào đó sẽ học được cách làm và làm ngon hơn ngoc_nu )
ngoc_nu sẽ bổ sung chỉnh sửa đề cương lần sau, đặc điểm về vị trí địa lí, khí hậu...ảnh hưởng đến ẩm thực, nên sẽ làm thêm mục nói về điều này, cảm ơn bạn đã nhắc và đóng góp ý kiến cho đề tài!

[ngoc_nu]

Đề cương chi tiết:

[center]Đề tài :”BÁNH ÍT LÁ GAI TRONG VĂN HÓA ẨM THỰC CỦA NGƯỜI BÌNH ĐỊNH”
[/center]
A/ PHẦN MỞ ĐẦU:
1 / Lí do chọn đề tài:
Bình Định là một tỉnh thuộc khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Là một vùng đất giàu lịch sử, văn hóa với nền văn hóa Sa Huỳnh, cố đô vương quốc Champa một thời, Bình Đình cũng quê hương người anh hùng áo vải Tây Sơn –Nguyễn Huệ…
Trong những nét đặc sắc về văn hóa, ẩm thực Bình Định nổi bật lên như một điều không thể thiếu với những ai muốn nghiên cứu về miền đất này.
Bánh ít lá gai là một món bánh rất phổ biến trong đời sống hàng ngày của người dân Bình Định và cũng là một nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực Bình Định.Món bánh không chỉ là một món ăn mà nó còn gắn bó với đời sống tâm linh, tình cảm, đời sống vật chất kinh tế của người dân nơi đây.
Đó là lí do tôi chọn đề tài này.

2 / Tổng quan tình hình nghiên cứu:
Văn hóa ẩm thực của Bình Định là một vấn đề chưa được nhiều người quan tâm tìm hiểu, đặc biệt là về bánh ít lá gai của Bình Định. Vì thế nguồn tài tiệu phục vụ cho quá trình nghiên cứu đề tài không nhiều. Trong quá trình thực hiện đề tài, tôi đã cố gắng tìm được một số công trình, bài viết như :

2.1/ Trần Bình Minh,Mô hình xây dựng làng văn hóa ở nông thôn Bình Định, NXB Văn hóa Thông tin,Hà Nội,2000.
Công trình nghiên cứu tìm hiểu tình hình xây dựng làng ở Bình Định, đồng thời đề tài cũng đi tìm hiểu về các điểm như: phong tục tập quán, trang phục, cúng lễ tang ma, hội hè, hôn lễ,nhà ở, ứng xử, nghệ thuật dân gian… và có đề cập đến văn hóa ẩm thực của Bình Định, trong đó có nhắc tới bánh ít lá gai.
Ưu điểm: tổng hợp rất nhiều kiến thức trên nhiều lĩnh vực: xã hội, văn hóa, kinh tế…về tỉnh Bình Định, có thể làm nền tảng tốt cho quá trình nghiên cứu văn hóa ẩm thực của Bình Định.
Tuy nhiên vì đi tổng quát như vậy nên đề tài nghiên cứu này không có điều kiện đi sâu vào nghiên cứu văn hóa ẩm thực của Bình Định. Và vì vậy nên dù có đề cập đến bánh ít lá gai, cũng chỉ mang tính chất liệt kê các món ăn đặc sắc của Bình Định.

2.2/ Anh Tùng,”từ bánh ít lá gai đến các món đặc sản phục vụ Festival Tây Sơn - Bình Định 2008”,Tạp chí Khoa học và Công nghệ Bình Định, số 6/2008.Bài viết ghi nhận sự kiện : Bánh ít lá gai Bình Định dâng lên ngày Giỗ Tổ Hùng Vương từ Bình Định mang ra Phú Thọ, giới thiệu về cách chế biến bánh ít lá gai, mà không đi vào nghiên cứu về bánh ít lá gai.

2.3/ Trên Báo Bình Định (http://baobinhdinh.com.vn) có các bài viết đáng chú ý như:
Thanh Hải, Những biểu tượng đẹp trong ca dao Bình Định, được đăng ngày 8/2/2004
Bài viết nêu lên những hình ảnh đẹp trong ca dao Bình Định, những hình ảnh gắn bó với cuộc sống đời thường của người dân:tháp Chàm, cây dừa, hòn vọng phu…không thể thiếu hình ảnh chiếc bánh ít lá gai. Bài viết đã đi phản ánh phần nào nét văn háo lưu luyến của bánh ít lá gai trong văn hóa Bình Định. Tuy nhiên, tác giả chưa đi sâu tìm hiểu mà mới chỉ mang tính chất nêu lên hình ảnh chiếc bánh ít lá gai trong ca dao, và cũng chỉ làm về một khía cạnh nhỏ.
Trần Xuân Toàn, Chuyện bánh trái trong văn học dân gian, được đăng ngày 23/09/2005:
Bài viết nêu lên một nét nhỏ của hình ảnh chiếc bánh ít lá gai trong ca dao, cũng như việc thử lí giải về tên bánh, tuy nhiên còn sơ sài chung chung . Chỉ dừng lại là một bài báo ghi nhận sự việc một cách đơn thuần.

2.4/ Trên trang http://dulich.tuoitre.com.vn có bài viết :” Món ngon Bình Định” đăng ngày 05/10/2007. Bài viết giới thiệu về một số món ăn đặc sản của Bình Định như: bánh hỏi, bánh tráng, nem chợ huyện…và có đề cập đến bánh ít lá gai, giới thiệu về một số ý nghĩa của bánh ít lá gai trong đời sống người dân Bình Định.Tuy nhiên bài viết chỉ đi giới thiệu sơ lược về một số đặc điểm của bánh ít lá gai như cách làm,nguyên liệu…mà chưa đi sâu vào tìm hiểu về những vấn đề như nguồn gốc ra đời, những nét đẹp về văn hóa ẩm thực được thể hiện trong hình ảnh chiếc bánh…

2.5/ Ngoài ra trên rất nhiều những trang web các diễn đàn cũng có rất nhiều bài viết về bánh ít lá gai của Bình Đình, như:
-diễn đàn của sinh viên Bình Định (http://www.sinhvienbinhdinh.com/diendan)
-trang web giới thiệu về ca dao tục ngữ Việt Nam,giới thiệu về ca dao tục ngữ về ẩm thực Bình Định(http://www.cadaotucngu.com)
-trang web giới thiệu về ẩm thực Bình Định (http://www.gosanh.vn)
-diễn đàn hội cổ động viên Bình Định (http://www.binhdinhffc.com/diendan)

Nhìn chung, tài liệu viết về bánh ít lá gai của Bình Định chủ yếu là các bài báo mạng, trên các diễn đàn về ca dao-tục ngữ, ẩm thực Việt Nam, ẩm thực Bình Định, hoặc trên các tờ tạp chí, báo giấy của địa phương (tỉnh Bình Định)…với mục đích chủ yếu chỉ để giới thiệu sơ lược cho mọi người biết đôi nét về bánh ít lá gai của Bình Định, hay ghi nhận sự kiện, hoặc phục vụ cho mục đích quảng bá du lịch…Chứ chưa đi sâu vào nghiên cứu và thực hiện như một đề tài nghiên cứu khoa học xét về ý nghĩa, những nét đẹp trong văn hóa ẩm thực… Và những bài viết đó viết về bánh ít lá gai cũng rất sơ lược, chung chung, chưa thể hiện được hết ý nghĩa của một món ăn không chỉ có vai trò lớn trong đời sống vật chất mà còn có vai trò trong tinh thần người Bình Định xưa và nay.

3 / Mục đích-nhiệm vụ nghiên cứu:
3.1 Mục đích:
Đề tài đi nghiên cứu với mục đích tìm hiểu một khía cạnh nhỏ trong văn hóa Bình Định-một tỉnh có những nét văn hóa tiêu biểu cho khu vực duyên hải nam Trung Bộ
Qua văn hóa ẩm thực, có thể hiểu hơn về những nét đẹp trong đời sống của người Bình Định: về tính cách, về lối sống,về đời sống tình cảm thể hiện trong cuộc sống hàng ngày…
Giới thiệu cho mọi người (các bạn sinh viên trong khoa) về một nét văn hóa nhỏ của Bình Định, như một cách trao đổi, giao lưu về văn hóa giữa các vùng miền các tỉnh thành khác nhau.
Góp phần bổ sung vào nguồn tư liệu về văn hóa ẩm thực Bình Định cho những đề tài sau này nghiên cứu về ẩm thực Bình Định.
3.2 Nhiệm vụ:
Tìm hiểu về văn hóa-xã hội-con người cũng như về vị trí địa lí, điều kiện tự nhiên của Bình Định
Tổng hợp các nguồn tài liệu về Bình Định đặc biệt là tài liệu về ẩm thực Bình Định để phân tích làm rõ những ý nghĩa của bánh ít lá gai.
Hoàn chỉnh đề tài theo các phương pháp và bộ công cụ đã đưa ra.

4/ Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu: Bánh ít lá gai của người Bình Định
Không gian nghiên cứu: khu vực tỉnh Bình Định
Thời gian: từ năm 2008 đến nay

5 / Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu
5.1 Phương pháp nghiên cứu:
-Phương pháp phân tích-tổng hợp
-Sử dụng phương pháp liên ngành của Văn hóa học: tổng hợp tư liệu từ các nguồn, sau đó sử dụng bộ công cụ để phân tích, lí giải vấn đề.
5.2 Danh mục tài liệu tham khảo:
5.2.1 Tài liệu sách:
1. Đỗ Minh Hợp-Nguyễn Kim Lai, Văn hóa học,NXB Giáo dục, Tp/ Hồ Chí Minh, 2007
2. Hoàng Phê,Từ điển Tiếng Việt,Nhà xuất bản Đà Nẵng, Hà Nội, 2009.
3. Lê Tử Thành, Lôgic học và phương pháp luận trong nghiên cứu khoa học, NXB Trẻ, TP. Hồ Chí Minh, 1996
4. Mai Khôi, Văn hóa ẩm thực Việt Nam - Các món ăn miền Trung, NXB Thanh niên, 2001
5. Minh Tâm- Thanh Nghi- Xuân Lãm, Từ điển Tiếng Việt, NXB Thanh Hóa, 1998
6. Nguyễn Lân,Từ điển Tiếng Việt,Nhà xuất bản Khoa học Xã hội ,Hà Nội,1997.
7. Trần Bình Minh,Mô hình xây dựng làng văn hóa ở nông thôn Bình Định, NXB Văn hóa Thông tin,Hà Nội,2000.
8. GS.VS.TSKH Trần Ngọc Thêm, Lí luận văn hóa học (tập bài giảng),TP. Hồ Chí Minh, 2006
9. PGS.TS.VSKH Trần Ngọc Thêm, Cơ sở văn hóa Việt Nam, NXB Giáo dục,1999
10. V.M. Rôđin, Văn hóa học,NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2000
11. Vũ Cao Đàm, Phương pháp luận nghiên cứu khoa học,NXB Khoa học kỹ thuật, Hà Nội, 2007

5.2.2 Tài liệu tạp chí:
Anh Tùng,Từ bánh ít lá gai đến các món đặc sản phục vụ Festival Tây Sơn - Bình Định 2008,Tạp chí Khoa học và Công nghệ Bình Định, số 6/2008

5.2.3 Báo và tài liệu Internet:
1. Báo Bình Định
2. Báo Tuổi trẻ/Du lịch
3. http://www.sinhvienbinhdinh.com/diendan
4. http://www.cadaotucngu.com
5. http://www.gosanh.vn
6. http://www.binhdinhffc.com/diendan
7. http://dulich.tuoitre.com.vn
8. http://images.google.com.vn

B/ NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA ĐỀ TÀI:

Chương I: Những vấn đề chung về ẩm thực và bánh ít lá gai của người Bình Định
I.1 Về tình hình địa lí-xã hôi của tỉnh Bình Định
I.2 Văn hóa ẩm thực của người Bình Định
I.3 Bánh ít lá gai của người Bình Định
I.3.1 Định nghĩa bánh ít lá gai
I.3.2 Sự ra đời và phát triển của bánh ít lá gai

Chương II: Bánh ít lá gai nhìn theo văn hóa trong không gian tự nhiên
II.1 Văn hóa tận dụng trong cách chế biến bánh ít lá gai
II.2 Văn hóa đối phó với bánh ít lá gai
II.3 Văn hóa sùng bái bánh ít lá gai
II.4 Văn hóa lưu luyến bánh ít lá gai

Chương III: Bánh ít lá gai trong đời sống hiện nay của người Bình Định
III.1 Bánh ít lá gai trong đời sống tinh thần của người Bình Định
III.2 Bánh ít lá gai trong đời sống vật chất của người Bình Định

C/ KẾT LUẬN: