Nghi lễ cưới hỏi của người Chăm Hiêr ở Ninh Thuận

[vantiensinh]

Hì. Mình cảm ơn những đóng góp rất chân tình của mọi người. Nhờ ý kiến góp ý của các bạn mà mình nhìn thấy thêm nhiều hướng triển khai mới để có thể hoàn thành đề tài của mình. Đồng thời, qua quá trình tiếp thu bài giảng trên lớp của thầy Thêm, mình cũng rút ra được rất nhiều tri thức phục vụ trực tiếp cho đề tài của mình.

Mình xin gửi mọi người bản phân chia lại cấp độ đề tài của mình. Mong nhận thêm nhiều ý kiến xây dựng đề tài từ các bạn. +_+

P/S: Mình xin đổi tên đề tài 1 chút: thay cụm từ "người Chăm Ahiêr" bằng cụm từ :"người Chăm Bàlamôn" để mọi người dễ hình dung về phong tục, tín ngưỡng của cộng đồng người này.

[vantiensinh]

Continued:
Một số tài liệu tham khảo phục vụ trực tiếp cho đề tài nghiên cứu của mình.

Tài liệu tham khảo
Sách:
1. Phan Quốc Anh, Nghi lễ vòng đời của người Chăm Ahier ở Ninh Thuận, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội, 2006.
2. Hoàng Minh Đô, Tín ngưỡng, tôn giáo trong cộng đồng người Chăm ở Ninh Thuận, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội, 2006.
3. Inrasara, Văn hóa –xã hội Chăm nghiên cứu và đối thoại, Nxb Văn học, 2008.
4. Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nxb Tp Hồ Chí Minh, 1997.
5. Ngô Đức Thịnh, Tín ngưỡng và văn hóa tín ngưỡng ở Việt Nam, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội, 2001.

Các trang Web:

1. http://camnangcuoihoi.com/index.php?option=com_content&view=article&id=2008:nhung-net-dep-trong-phong-tuc-cuoi-nguoi-cham-&catid=38:phong-tuc-cuoi-hoi&Itemid=106
2. http://camnangdulich.com/news/kham-pha-du-lich/kham-pha-viet-nam/6118.html
3. http://cema.gov.vn/modules.php?name=News&op=detailsnews&mid=316
4. http://www.cuoihoi.net.vn/newsdetail.aspx?cate1=1071&cate2=1126&msgId=1781
5. http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m

[vantiensinh]

PHÙ. Sau 1 tuần đắn đo, cân nhắc và nát óc suy nghĩ + tìm tòi, cuối cùng mình cũng hoàn thành phần đề cương sơ lược cho đề tài của mình. Phần tên đề tài mình mạnh dạn tiếp tục chỉnh sửa đề cho phù hợp với hướng nghiên cứu của chuyên ngành văn hóa học, tránh trùng khớp với các ngành nhân học hay dân tộc học.
Mong các bạn tiếp tục đóng góp ý kiến chỉnh sửa để đề cương sơ bộ của mình thêm hoàn thiện ha.

ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU

LỄ CƯỚI HỎI CỦA NGƯỜI CHĂM BÀLAMÔN Ở NINH THUẬN DƯỚI GÓC NHÌN VĂN HÓA HỌC


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
2. Mục đích nghiên cứu
3. Lịch sử vấn đề
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
5. Phương pháp nghiên cứu
6. Bố cục của đề tài

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Văn hóa
1.1.2 ghi lễ vòng đời
1.1.2 Lễ hỏi
1.1.3 Lễ cưới
1.2 Lễ cưới hỏi của người Chăm Bàlamôn nhìn từ hệ tọa độ văn hóa
1.2.1 Không gian
1.2.2 Chủ thể
1.2.3 Thời gian
Tiểu kết
CHƯƠNG 2: LỄ CƯỚI HỎI CỦA NGƯỜI CHĂM BÀLAMÔN NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA NHẬN THỨC
2.1 Nhận thức về vũ trụ
2.2 Nhận thức về Bàlamôn giáo
2.3 Nhận thức về con người
Tiểu kết
CHƯƠNG 3: LỄ CƯỚI HỎI CỦA NGƯỜI CHĂM BÀLAMÔN NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA TỔ CHỨC VÀ ỨNG XỬ
3.1 Văn hóa tổ chức
3.1.1 Tổ chức đời sống tập thể
3.1.2 Tổ chức đời sống cá nhân
3.2 Văn hóa ứng xử
3.2.1 Ứng xử với môi trường tự nhiên
3.2.2 Ứng xử với môi trường xã hội
Tiểu kết
PHẦN KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
MỤC LỤC

[hoaiphong]

Mình thấy cấu trúc này có một số điểm có vấn đề ở phần ...văn hóa nhận thức:
Thứ nhất: Phải sắp xếp từ lớn tới nhỏ, rộng tới hẹp hay ngược lại. Do đó nếu nhận thức về Bàlamôn giáo được chấp nhận thì không thể để ở giữa mà phải ở cuối.
Thứ hai: Thực ra thì chỉ nghi vấn thôi: Nhận thức Bàlamôn giáo đưa vào đây liệu có cùng cấp không nhỉ?

[hana2007]

Mình thấy cách sắp xếp bố cục hơi... khuôn mẫu. Sáng tạo thêm một tí nữa có lẽ sẽ mới và hấp dẫn hơn.

[vantiensinh]

Hì. Cảm ơn 2 bạn Hoài Phong và Hanah đã giúp mình dần thấy được ánh sáng tri thức phía trước con đường học tập +ngâm cứu gian nan vất vả.

Đây là dàn bài sơ lược, do vậy, trong quá trình chuẩn bị sẽ không tránh khỏi những chỗ thiếu sót hoặc nhầm lẫn đáng tiếc. Bạn Hoài Phong đã chỉ cho mình thấy 1 chỗ thiếu hợp lý rồi.

Mình sẽ nghiền ngẫm đề tài + dàn ý thêm vài chục lần nữa rồi sẽ tinh chỉnh lại để đưa ra dàn ý chi tiết trong khoảng thời gian sớm nhất.

Thx 2 bạn nhiều nhiều vì đã giúp đỡ mình nhiệt tình.

[pandatutu]

Mình không hiểu "Nhận thức về vũ trụ" vantiensinh sẽ trình bày gì?
Hiện mình cũng có vài tài liệu về VH Chăm, do lần trước có làn tiểu luận nhóm về đề tài này, nếu vantiensinh cần thì liên hệ mình lấy nhé.

[chin]

Chào Vantiensinh.
chỉ có góp ý nhỏ thôi, Vantiensinh xem thử được không nhé:
Phần 1.2 : Lễ cưới hỏi của người Chăm Bàlamôn nhìn từ hệ tọa độ văn hóa
1.2.1 Không gian
1.2.2 Chủ thể
1.2.3 Thời gian
Phần này Vantiensinh tách rời hẳn thành một mục.

Tuy nhiên ở chương III, chẳng hạn, có mục Ứng xử với môi trường tự nhiên & xã hội, có thể lồng ghép nội dung này vào trong hệ tọa độ không gian hay không? ( nếu được như vậy thì mục 1.2 sẽ có thể rút gọn bớt)
Cũng tương tự như vậy với hệ tọa độ là chủ thể....

Cảm ơn vantiensinh.

[vantiensinh]

Mình xin cảm ơn 2 ý kiến đóng góp của các bạn Pandatutu và Chin.
Vì chưa xong phần bài tập định nghĩa của thầy nên mình đã vắng mặt trên diễn đàn khá lâu, thành thử hồi âm các bạn hơi chậm. Mong các bạn thông cảm cho mình hen. +_+

Mình không hiểu "Nhận thức về vũ trụ" vantiensinh sẽ trình bày gì?

Pandatutu à, trong phần nhận thức về vũ trụ, mình sẽ trình bày một vài hiểu biết và những tri thức mình tiếp cận được như: nhận thức của người Chăm Bàlamôn về cặp đôi âm-dương lưỡng hợp, quan điểm thiên-địa-nhân, quan điểm về phương hướng.

Chào Vantiensinh.
chỉ có góp ý nhỏ thôi, Vantiensinh xem thử được không nhé:
Phần 1.2 : Lễ cưới hỏi của người Chăm Bàlamôn nhìn từ hệ tọa độ văn hóa
1.2.1 Không gian
1.2.2 Chủ thể
1.2.3 Thời gian
Phần này Vantiensinh tách rời hẳn thành một mục.

Tuy nhiên ở chương III, chẳng hạn, có mục Ứng xử với môi trường tự nhiên & xã hội, có thể lồng ghép nội dung này vào trong hệ tọa độ không gian hay không? ( nếu được như vậy thì mục 1.2 sẽ có thể rút gọn bớt)
Cũng tương tự như vậy với hệ tọa độ là chủ thể....

Xin chào bạn Chin, việc mình xếp tiểu mục 1.2: Lễ cưới hỏi của người Chăm Bàlamôn nhìn từ hệ tọa độ văn hóa vào chương 1 vì trong chương này, mình muốn trình bày các tiền đề lý luận và đồng thời giới thiệu khái quát về cộng đồng Chăm Bàlamôn ở Ninh Thuận: lịch sử hình thành và phát triển, dân cư, tôn giáo, tín ngưỡng,...

Còn trong chương III là mình sẽ cụ thể hóa những đặc điểm văn hóa của cộng đồng người Chăm Bàlamôn dưới góc nhìn Văn hóa ứng xử bạn ha. Vậy nên 2 phần trình bày của mình thoạt nhìn thì có vẻ giống nhau nhưng cách thức triển khai thì theo 2 hướng khác biệt. +_+

[vantiensinh]

Chào các bạn, như đã giải trình 1 chút ở phần trên, do gặp nhiều khó khăn trong việc định nghĩa các khái niệm sẽ nêu trong tiểu luận nên mình đã "lẩn trốn" diễn đàn 1 thời gian. Thành thật xin lỗi các bạn ^_^.

Nay thì bài tập định nghĩa đã hoàn thành, mọi gian khó phần nào đã được giải quyết, mình có sửa đổi, bổ sung 1 số khái niệm trong chương 1 của mình như sau:

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Các khái niệm
1.1.1 Văn hóa
1.1.2 Nghi lễ
1.1.3 Nghi lễ vòng đời
1.1.2 Lễ hỏi
1.1.3 Lễ cưới

Và nhân tiện, mình cũng xin được trình bày sản phẩm của mình: Khái niệm Nghi lễ. Trong quá trình làm việc của mình, ắt hẳn không ít những thiếu sót. Rất mong nhận được ý kiến đóng góp phản hồi của các bạn nhằm làm cho khái niệm của mình hoàn thiện hơn .

ĐỊNH NGHĨA NGHI LỄ
1. Tìm tất cả các định nghĩa hiện có

- Hoàng Phê 2006. Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học, NXB Đà Nẵng: Nghi lễ là các nghi thức của một cuộc lễ nói tổng quát và trật tự tiến hành.
- Nguyễn Văn Minh. Tôn giáo tín ngưỡng của người Ve ở Việt Nam, NXB Khoa học xã hội Hà Nội, tr 363: Nghi lễ dù dưới dạng thô mộc thời nguyên thủy hay phức tạp trong các nền văn hóa hiện đại, đều là một tập hợp các yếu tố cơ bản gồm hành động, lễ nhạc, cầu khấn, hiến tế, nhịn ăn, định hướng và tẩy uế…, mang tính lặp lại từ đời này qua đời khác, con người thực hành chúng và mang truyền thống về hiện tại.
- Wikipedia: Nghi lễ là toàn thể những cách làm thông thường theo phong tục, áp dụng khi tiến hành một cuộc lễ.

2. Phân tích từng định nghĩa theo yêu cầu của định nghĩa




3. Phân loại các định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai/thiếu cần bổ sung sửa chữa

- Theo đặc trưng giống, có 2 loại là những nghi thức (Hoàng Phê 2006) và là toàn thể những cách làm thông thường hay tập hợp các yếu tố cơ bản. Loại 2 dài dòng, thiếu chính xác.
- Theo đặc trưng loài, cả 3 đều xác định 2 tiêu chí: các nghi thức và cách tiến hành (trật tự tiến hành; mang tính lặp lại từ đời này qua đời khác, con người thực hành chúng; theo phong tục, áp dụng khi tiến hành một cuộc lễ). Về các nghi thức chưa thống nhất. Về cách tiến hành chưa có chuẩn chung và chưa mang tính khái quát.
→ Vậy, qua 3 định nghĩa, có thể tiếp thu đặc trưng giống (là những nghi thức) và 2 tiêu chí của đặc trưng loài (nghi thức và cách tiến hành).
Cần phải chỉnh sửa, bổ sung và khái quát hóa nội dung các đặc trưng loài.

4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành, đối chiếu với kết quả (3) để điều chỉnh, bổ sung các đặc trưng cùng nội dung cụ thể của chúng

* Nghi thức
- Cách sử dụng:
+ Các nhà văn hóa học, nghi lễ được phân chia thành các dạng: nghi lễ vòng năm và nghi lễ vòng đời người, nghi lễ tôn giáo và các nghi lễ khác.
+ Các nhà nhân học cho rằng, nghi lễ gồm các loại hình: nghi lễ dân sự, nghi lễ nổi loạn, nghi lễ tưởng niệm và một số nghi lễ khác. Trong đó, loại nghi lễ thường được các nhà nhân học quan tâm nghiên cứu là các nghi thức chuyển đổi ám chỉ, tức các lễ báo tin.
- Cách hiểu:
+ Theo Victor Turner: Nghi lễ là hành vi được quy định có tính chất nghi thức.
+ Theo Barfield: Nghi lễ không chỉ liên quan đến một loại sự kiện cụ thể nào mà cả với khía cạnh thể hiện toàn bộ hoạt động của con người.
+ Theo Lavend: Nghi lễ là hoạt động xã hội lặp đi lặp lại.
→ Như vậy, về mặt nghi thức, nghi lễ không chỉ bao gồm những nghi thức mang tính chất tôn giáo mà còn có chất thế tục. Nghi lễ không chỉ liên quan đến một nhóm người mà có thể mang tính chất toàn dân tộc thậm chí toàn nhân loại.
* Cách tiến hành
- Nghi lễ tiến hành mang tính định kỳ thì có cách nghi lễ: nghi lễ vòng mùa, vòng năm, nghi lễ vòng đời người.
- Nghi lễ tiến hành không mang tính định kỳ mà mang tính chuẩn hóa, khuôn mẫu theo chủ thể là dân tộc, quốc gia: nghi lễ ngoại giao, quốc lễ.

5. Xác định đặc trưng giống (khái niệm rộng hơn cùng loại)

- Là hệ thống các nghi thức

6. Xác định đặc trưng loài (khu biệt khái niệm được định nghĩa với những khái niệm khác cùng bậc)

- Mang tính khuôn mẫu (phân biệt với các hoạt động vui chơi, giải trí)
- Tiến hành theo trình tự nhất định (phân biệt với các tiết mục trong một chương trình văn nghệ)
- Trong những thời khắc quan trọng của con người (phân biệt với thời gian sinh hoạt bình thường của con người)
Sản phẩm sơ bộ: “Nghi lễ là hệ thống các nghi thức mang tính khuôn mẫu được tiến hành theo trình tự nhất định, trong những thời khắc quan trọng của con người”.


7. Lập sơ đồ, kiểm tra việc đáp ứng các yêu cầu về hình thức và nội dung, chỉnh sửa lại



- Cụm từ “hệ thống các tri thức” thừa chữ “các”, vì đã là hệ thống thì phải gồm ít nhất 2 yếu tố trở lên.
- Cụm từ “thời khắc” có thể thay bằng “thời điểm”, bao hàm cả ý nghĩa không -thời gian.
→ Sản phẩm cuối cùng:
Nghi lễ là hệ thống nghi thức mang tính khuôn mẫu được tiến hành theo trình tự nhất định, trong những thời điểm quan trọng của con người.