TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ (TK XVII ĐẾN NAY)

[thuytienk3]

Mình nghĩ sơ đồ của Huu Hien ở bước 1, "Thờ ông bà tổ tiên" nên đổi thành "Tín ngưỡng thờ ông bà tổ tiên" vì " Tín ngưỡng" và " Thờ" là hai phạm trù khác nhau, không nên viết tắt, ngắn gọn như vậy, như thế đối xứng với 2 vế kia sẽ tốt hơn.

[Huu Hien]

Cám ơn bạn Thủy Tiên. Chúng ta đều biết thờ ông bà, tổ tiên là một tín ngưỡng truyền thống của dân tộc nên Hiền nghĩ viết vậy cũng được.

[Huu Hien]

Hiền xin cám ơn sự nhận xét và đóng góp ý kiến của các bạn rất nhiều, nhất là phần định nghĩa. Sau thời gian suy nghĩ, cân nhắc và xem lại các tài liệu, Hiền đưa ra định nghĩa về Tín ngưỡng thờ Mẫu như sau:

Tín ngưỡng thờ Mẫu là sự sùng bái các nữ thần, các Mẹ mang tính sinh sôi nảy nở, che chở, bảo vệ cho con người, thể hiện ước vọng của con người về cuộc sống tốt đẹp, sự bình an cho cá nhân hay cộng đồng, chưa có hệ thống giáo lý, giáo luật và tổ chức giáo hội thống nhất.

Hiền thấy học trên diễn đàn thế này rất hay và thú vị. Mong các anh chị và các bạn có thể góp ý thêm cho Hiền để đề tài ngày một tốt hơn. Hiền xin cám ơn mọi người rất nhiều và chúc tất cả học thật tốt. Chúc diễn đàn Văn hóa học của chúng ta ngày càng phát triển

[Huu Hien]

Xin chào các anh chị và các bạn. Đây là sơ đồ phân tích định nghĩa khái niệm chính trong đề tài của Hiền, mong nhận được sự góp ý của các anh chị và các bạn.

[thanhmai956140036]

ở chỗ thể hiên ước vọng con người về cuộc sống tốt đẹp tui nghĩ không cần vì tín ngưỡng nào cũng cần mà, mình chỉ cần nói đặc trưng của nó la đủ ùi mà, tui thấy định nghĩa thì đủ ùi đó. hy vọng ông"lại" thành công với đề tài này

[Huu Hien]

Xin cám ơn góp ý của bạn Mai.

[Huu Hien]

Xin chào các anh chị và các bạn! Hiền rất cám ơn các anh chị và các bạn đã góp ý cho đề tài này trong thời gian qua. Hôm nay, Hiền xin đưa lên định nghĩa chính thức về Tín ngưỡng thờ Mẫu theo quy trình 7 bước và sơ đồ phân tích định nghĩa dưới đây. Mong tiếp tục nhận được sự góp ý, trao đổi thêm của các anh chị và các bạn. Hiền xin cám ơn rất nhiều.

[center]BÀI TẬP[/center]
1.Định nghĩa khái niệm chính trong đề tài và lập sơ đồ định nghĩa

ĐỀ TÀI:

[center]TÍN NGƯỠNG THỜ MẪU CỦA NGƯỜI VIỆT Ở NAM BỘ
(THẾ KỶ XVII ĐẾN NAY)[/center]

1.1 Định nghĩa

Từ khóa: Tín ngưỡng thờ Mẫu

Tín ngưỡng thờ Mẫu là một khái niệm kép, bao gồm hai khái niệm là Tín ngưỡng và thờ Mẫu, dưới đây là các bước đi đến một định nghĩa thống nhất trong đề tài của tôi.
Bước 1 và 2: Các định nghĩa đã có trước và nhận xét, đánh giá theo yêu cầu của một định nghĩa




Bước 3: Xác định tính hợp lý của định nghĩa
Các định nghĩa trên về cơ bản đã giải thích được bản chất của tín ngưỡng nói chung và tín ngưỡng thờ Mẫu nói riêng. Tuy nhiên các định nghĩa trên có cái thì còn khá dài, có cái thì quá ngắn, phần lớn đều chưa phân biệt được giữa tín ngưỡng và tôn giáo, cũng như chưa phân biệt được giữa thờ nữ thần và thờ Mẫu.

Bước 4: Nếu các khái niệm tìm được chưa hợp lý thì quy khái niệm đó vào đối tượng cao hơn một bậc - khái niệm giống (hay tìm tất cả các cách sử dụng hiện hành, chọn ra những nét chung nhất để làm định nghĩa mới)

Ở đây, tức là quy tín ngưỡng thờ Mẫu vào tín ngưỡng nói chung và tìm những nét chung nhất của các định nghĩa tìm được để nêu ra định nghĩa mới.

Hiện nay, khái niệm tín ngưỡng được hiểu theo các hướng khác nhau nhưng đều thống nhất rằng, tín ngưỡng là sự ngưỡng mộ, tin tưởng của con người vào các lực lượng siêu nhiên, hư ảo, có tính chất thiêng liêng, huyền bí. Còn tín ngưỡng thờ Mẫu là sự sùng kính các nữa thần mang tính phồn thực, thể hiện ước vọng về sự sinh sôi nảy nở của con người và tự nhiên, một cuộc sống an lành, hạnh phúc cho các cá nhân hay cộng đồng.

Bước 5: Nêu các đặc trưng của đối tượng được định nghĩa
(1). Tín ngưỡng => Tôn giáo
(2). Sùng bái nữ thần => Sùng bái nam thần
(3). Sinh sôi nảy nở (Các bà Mẹ - Thánh Mẫu) => Các nữ thần đồng trinh, Tín ngưỡng phồn thực (sinh thực khí nam và sinh thực khí nữ)
(4). Che chở cho con người => Hung thần
(5). Chưa có hệ thống giáo lý, giáo luật và tổ chức giáo hội thống nhất => Các tôn giáo

Bước 6: Tổng hợp thành định nghĩa mới từ hai bước 4 và 5
Như vậy, từ các bước trên tôi đưa ra định nghĩa về Tín ngưỡng thờ Mẫu như sau:

Tín ngưỡng thờ Mẫu là sự sùng bái các nữ thần, mang tính sinh sôi nảy nở (các bà Mẹ - Thánh Mẫu), che chở cho con người, chưa có hệ thống giáo lý, giáo luật và tổ chức giáo hội thống nhất.

Bước 7: Kiểm tra lại tính hợp lý, chặt chẽ và khoa học của định nghĩa đưa ra

Sau khi kiểm tra lại, tôi nhận thấy định nghĩa này đảm bảo các yêu cầu đề ra.

1.2 Sơ đồ phân tích định nghĩa

[thienphuong]

"Tín ngưỡng (nói chung) là hệ thống các niềm tin mà con người tin vào để phản ánh hư ảo hiện thực khách quan và thể hiện khát vọng về cuộc sống tốt đẹp, sự bình an cho các nhân hay cộng đồng, tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ các Mẹ, các nữ thần thể hiện sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ."
Có 2 điều mình muốn trao đổi thêm với em
Một là em định nghĩa: "Tín ngưỡng (nói chung) là hệ thống các niềm tin mà con người tin vào để phản ánh hư ảo hiện thực khách quan và thể hiện khát vọng về cuộc sống tốt đẹp, sự bình an cho các nhân hay cộng đồng" như vậy có phân biệt thế nào với Tôn giáo? Một niềm tin đã hình thành "hệ thống" thì có vẻ là giống Tôn giáo hơn tín ngưỡng? => ở đây cần làm sao để khu biệt rõ với Tôn giáo. Rồi liệu có phải tất cả tín ngưỡng đều là khát vọng về sự bình an cho cộng đồng? Có những tín ngưỡng thờ để làm hại người khác hay cộng đồng khác như thờ đầu lâu, luyện bùa chú? Nếu bảo không phải tín ngưỡng thì là cái gì?
Hai là em nói "tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ các Mẹ, các nữ thần thể hiện sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ." "Thờ các Mẹ" e là chưa chuẩn xác, cái gọi là Mẹ, chẳng hạn như Mẹ Đất, Mẹ Nước, Mẹ Liễu Hạnh, Mẹ Ngàn ... đều là thờ "nữ thần" mà thôi, vì Mẹ đây phải hiểu là "nữ thần", như thế không cần cụm từ "thờ các mẹ" nữa. Một điều phụ (chỉ giả định cùng bàn thêm) đó là "thể hiện", vậy thì các nữ thần ấy đâu có được thờ vì họ là nữ thần, họ được thờ chỉ vì họ đại diện cho sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ thôi, vậy liệu có thể định nghĩa thay thế?
=> Định nghĩa còn lại là:"Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ các nữ thần thể hiện sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ." thay thế là: "Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ."? (VD: Tôi thờ con bò, con bò thể hiện sự sinh sản => tôi thờ sự sinh sản?)
Vài điều cùng bàn bạc với em để tìm hiểu sâu thêm vấn đề. Chúc vui

[Huu Hien]

Em xin cám ơn anh Thiện Phương rất nhiều ạ, về 2 điều anh đưa ra trao đổi ở trên đều đúng với những khiếm khuyết trong định nghĩa ban đầu của em. Và em đã đưa ra định nghĩa mới thông qua 7 bước ở trên (cuối phần này em sẽ nhắc lại).

Còn về vấn đề:

- "Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ các Mẹ, các nữ thần thể hiện sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ." "Thờ các Mẹ" e là chưa chuẩn xác, cái gọi là Mẹ, chẳng hạn như Mẹ Đất, Mẹ Nước, Mẹ Liễu Hạnh, Mẹ Ngàn ... đều là thờ "nữ thần" mà thôi, vì Mẹ đây phải hiểu là "nữ thần", như thế không cần cụm từ "thờ các mẹ" nữa.
và
- Một điều phụ (chỉ giả định cùng bàn thêm) đó là "thể hiện", vậy thì các nữ thần ấy đâu có được thờ vì họ là nữ thần, họ được thờ chỉ vì họ đại diện cho sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ thôi, vậy liệu có thể định nghĩa thay thế?

=> Về điều này, thì những nữ thần không thể hiện sự sinh sôi nảy nở vẫn được thờ, nhưng là thờ “nữ thần”, chứ không phải thờ Mẫu. Như vậy thờ Mẫu có quan hệ mật thiết với thờ nữ thần.

Trong Đạo Mẫu Việt Nam, 2009, tập I, NXB Tôn giáo, Hà Nội, tr.29, GS.TS Ngô Đức Thịnh đã từng nhấn mạnh:

“Mẫu đều là nữ thần nhưng không phải tất cả nữ thần đều là Mẫu thần, mà chỉ một số Nữ thần được tôn vinh là Mẫu thần […]”

Cần nói thêm, Tín ngưỡng thờ Mẫu có khi được gọi là “Đạo Mẫu” nhưng không phải tôn giáo.

Về định nghĩa anh gợi ý:

"Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ các nữ thần thể hiện sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ." thay thế là: "Tín ngưỡng thờ Mẫu là tín ngưỡng thờ sự sinh sôi nảy nở, nuôi sống che chở bảo vệ cho con người, chiến thắng thiên tai và thú dữ."?

Nếu định nghĩa như trên sẽ khó khu biệt với Tín ngưỡng phồn thực:

“Tín ngưỡng phồn thực là tín ngưỡng cầu mong sự sinh sôi nảy nở của tự nhiên và con người” (Trần Ngọc Thêm, 2006, Tìm về bản sắc Việt Nam, NXB Tp.Hồ Chí Minh).

Tóm lại, đến thời điểm này, em thấy định nghĩa sau đây về Tín ngưỡng thờ Mẫu mà em đưa ra có thể chấp nhận được:

Tín ngưỡng thờ Mẫu là sự sùng bái các nữ thần, mang tính sinh sôi nảy nở (các bà Mẹ - Thánh Mẫu), che chở cho con người, chưa có hệ thống giáo lý, giáo luật và tổ chức giáo hội thống nhất.

Một lần nữa Hiền xin cám ơn các anh chị và các bạn rất nhiều. Mong sớm nhận được thêm góp ý của anh chị và các bạn.

[thienphuong]

Ừ, đã xem lại.
Nhưng mà Tín ngưỡng thì nghĩa là chưa có hệ thống giáo lý rõ ràng rồi?
Vậy có cần phải đưa vế sau vào nữa không?
Như vậy có bị thừa không?