 |
TRUNG TÂM VĂN HÓA HỌC LÝ LUẬN VÀ ỨNG DỤNG DIỄN ĐÀN VĂN HÓA HỌC ĐỌC SÁCH làm cho con người hoàn bị, ĐÀM LUẬN tạo nên con người sẵn sàngvà VIẾT LÁCH tạo thành con người chính xác. |
|
Francis Bacon |
VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
34 bài viết
• Bạn đang xem trang 3 / 4 trang • 1, 2, 3, 4
Re: VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
gửi bởi thanhdieu » Thứ 4 07/03/12 11:23
Các BẢNG CÓ THỂ ĐƯỢC LẬP THEO ĐỀ TÀI
Re: VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
gửi bởi thanhdieu » Chủ nhật 11/03/12 0:26
Tiếp tục các chuẩn bị cho đề tài nghiên cứu, theo bảng đã lập mình thử xây dựng mô hình sau:
Re: VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
gửi bởi thanhdieu » Chủ nhật 11/03/12 0:30
Thực hành về áp dụng phương pháp so sánh:
Rất mong được Thầy và các bạn góp ý!
Rất mong được Thầy và các bạn góp ý!
Re: VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 19/03/12 12:57
Áp dụng phương pháp loại hình cho dự báo một số kết quả sẽ có trong đề tài, D mượn cách xác định loại hình văn hóa của Thầy TNT (xin phép Thầy vì khó quá nên E không nghĩ được cách nào khác), không biết có hợp lý không, rất mong nhận được góp ý của Thầy và các bạn!
Re: VĂN HÓA LÀNG TRONG QUÁ TRÌNH XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 10:01
Đến lúc thực hiện thực sự đề tài này, mình đã gặp một số vấn đề sau:
- Những nghiên cứu trước đây về văn hóa làng huyện Hoài Nhơn là rất ít;
- Để hiểu văn hóa làng của một địa phương nào đó rất cần kinh nghiệm, tuổi đời để hiểu. Mình cần thêm thời gian để thực hiện đề tài này.
Qua đây mình đã hiểu được một kinh nghiệm trong nghiên cứu khoa học, rất mong được chia sẻ cùng diễn đàn.
Xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp của các bạn.
Đề tài mới của mình là "VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ"
- Những nghiên cứu trước đây về văn hóa làng huyện Hoài Nhơn là rất ít;
- Để hiểu văn hóa làng của một địa phương nào đó rất cần kinh nghiệm, tuổi đời để hiểu. Mình cần thêm thời gian để thực hiện đề tài này.
Qua đây mình đã hiểu được một kinh nghiệm trong nghiên cứu khoa học, rất mong được chia sẻ cùng diễn đàn.
Xin chân thành cảm ơn những ý kiến đóng góp của các bạn.
Đề tài mới của mình là "VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ"
VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 10:37
Từ khóa: “Văn hóa biển của cư dân Nam Trung Bộ”
VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 10:42
Phân tích đề tài:
1.Tính tương hiện:
Trong văn hóa cận duyên có văn hóa đất liền: Một mặt sống bên cạnh biển, nương nhờ vào biển, người Việt vẫn có tâm lý nông dân, làm biển theo kiểu nuôi trồng, vẫn muốn bám lấy đất liền.
Trong đất liền, cận duyên có văn hóa biển xa bờ: Trên vùng đất nước đây, cư dân Sa Huỳnh, Chăm pa có truyền thống đi biển lâu đời, cộng với tư duy sông nước của người Việt nên đến vùng đất này càng làm giàu, mạnh về truyền thống đi biển.
Người nông dân làm thương mại: Khi gắn với biển, cùng tính chất sông nước của môi trường sống có dòng giao lưu linh hoạt trên biển cùng với các cảng thị, tạo điều kiện cư dân nơi đây (những người vốn đa số là cư dân Việt gốc nông nghiệp) không những khai thác biển đơn thuần, mà còn giao lưu, buôn bán, làm thương nghiệp. Bên cạnh đó có một dòng người Hoa từng lưu lại vùng đất này
2.Tính tương hóa:
- Nếu tính cận duyên càng phát huy, tức vừa khai thác theo kiểu nông nghiệp kết hợp với biển thì có thể nói đất liền tràn ra biển, biển tràn vào đất liền, ranh giới ven biển càng bị làm mờ đi, điều này rất nguy hiểm và không có xu hướng khuyến khích (điển hình qua việ khai thác khoáng sản, phá vỡ hệ thống sinh thái mở rộng các hồ, đầm nhân tạo nuôi trồng thủy hải sản…)
- Từ đất liền đến cận duyên và tiến xa hơn là xa bờ, cư dân nơi đây đang chuyển từ tâm thức của người nông dân, đang mạnh lên về tâm thức hướng biển. Sự chuyển biến này nếu chưa trang bị đầy đủ những tri thức, kinh nghiệm, quy luật biển cho người nông dân thì sẽ không hiệu quả.
- Nếu chú trọng đất liền, nông nghiệp, kinh tế đất liền mà quên đi vai trò của biển, sẽ là lãng phí nguồn lực dồi dào, và đưa chúng ta quay về thời trước khép kín, nông nghiệp đơn thuần.
3.Tính hướng hòa:
Thể hiện rõ nhất qua việc phát triển các đô thị biển, một mặt vừa củng cố, xây dựng cơ sở hạ tầng chính yếu làm vững đất liền, một mặt tạo điều kiện phát triển tư duy hướng biển một cách có chiến lược, định hướng để ngư dân làm chủ biển. Khi ngư dân làm chủ biển, con người càng ra xa bờ càng chinh phục khoảng cách đất liền với biển. Đây là biên giới hữu hình đang ngày càng củng cố trên biển.
1.Tính tương hiện:
Trong văn hóa cận duyên có văn hóa đất liền: Một mặt sống bên cạnh biển, nương nhờ vào biển, người Việt vẫn có tâm lý nông dân, làm biển theo kiểu nuôi trồng, vẫn muốn bám lấy đất liền.
Trong đất liền, cận duyên có văn hóa biển xa bờ: Trên vùng đất nước đây, cư dân Sa Huỳnh, Chăm pa có truyền thống đi biển lâu đời, cộng với tư duy sông nước của người Việt nên đến vùng đất này càng làm giàu, mạnh về truyền thống đi biển.
Người nông dân làm thương mại: Khi gắn với biển, cùng tính chất sông nước của môi trường sống có dòng giao lưu linh hoạt trên biển cùng với các cảng thị, tạo điều kiện cư dân nơi đây (những người vốn đa số là cư dân Việt gốc nông nghiệp) không những khai thác biển đơn thuần, mà còn giao lưu, buôn bán, làm thương nghiệp. Bên cạnh đó có một dòng người Hoa từng lưu lại vùng đất này
2.Tính tương hóa:
- Nếu tính cận duyên càng phát huy, tức vừa khai thác theo kiểu nông nghiệp kết hợp với biển thì có thể nói đất liền tràn ra biển, biển tràn vào đất liền, ranh giới ven biển càng bị làm mờ đi, điều này rất nguy hiểm và không có xu hướng khuyến khích (điển hình qua việ khai thác khoáng sản, phá vỡ hệ thống sinh thái mở rộng các hồ, đầm nhân tạo nuôi trồng thủy hải sản…)
- Từ đất liền đến cận duyên và tiến xa hơn là xa bờ, cư dân nơi đây đang chuyển từ tâm thức của người nông dân, đang mạnh lên về tâm thức hướng biển. Sự chuyển biến này nếu chưa trang bị đầy đủ những tri thức, kinh nghiệm, quy luật biển cho người nông dân thì sẽ không hiệu quả.
- Nếu chú trọng đất liền, nông nghiệp, kinh tế đất liền mà quên đi vai trò của biển, sẽ là lãng phí nguồn lực dồi dào, và đưa chúng ta quay về thời trước khép kín, nông nghiệp đơn thuần.
3.Tính hướng hòa:
Thể hiện rõ nhất qua việc phát triển các đô thị biển, một mặt vừa củng cố, xây dựng cơ sở hạ tầng chính yếu làm vững đất liền, một mặt tạo điều kiện phát triển tư duy hướng biển một cách có chiến lược, định hướng để ngư dân làm chủ biển. Khi ngư dân làm chủ biển, con người càng ra xa bờ càng chinh phục khoảng cách đất liền với biển. Đây là biên giới hữu hình đang ngày càng củng cố trên biển.
VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 11:04
Đề cương chi tiết của đề tài: "VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ"
DẪN LUẬN
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Những vấn đề lý luận
1.2 Tổng quan về Nam Trung Bộ
CHƯƠNG 2: VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ NHÌN TỪ THỜI GIAN – KHÔNG GIAN
2.1 Thời gian văn hóa
2.2 Không gian văn hóa biển Nam Trung Bộ
2.2.1 Văn hóa biển trong đất liền và văn hóa biển cận duyên Nam Trung Bộ
2.2.2 Văn hóa biển xa bờ
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: VĂN HÓA BIỂN NHÌN TỪ CHỦ THỂ CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
3.1 Văn hóa biển theo tộc người
3.1.1 Nhóm Nam Đảo
3.1.2 Cư dân Việt
3.2 Tập quán, tín ngưỡng
3.2.1 Tục thờ cá voi
3.2.2 Tín ngưỡng thờ Mẫu
3.2.3 Những kiêng kỵ
3.3 Văn hóa nghệ thuật
3.3.1 Dân ca
3.3.2 Truyền thuyết, truyện cổ
3.3.3 Ca dao, tục ngữ
3.4 Những đặc điểm cộng đồng cư dân ven biển Nam Trung Bộ
3.4.1 Các phương thức khai thác biển
3.4.2 Đặc điểm cư dân
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
DẪN LUẬN
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1 Những vấn đề lý luận
1.2 Tổng quan về Nam Trung Bộ
CHƯƠNG 2: VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ NHÌN TỪ THỜI GIAN – KHÔNG GIAN
2.1 Thời gian văn hóa
2.2 Không gian văn hóa biển Nam Trung Bộ
2.2.1 Văn hóa biển trong đất liền và văn hóa biển cận duyên Nam Trung Bộ
2.2.2 Văn hóa biển xa bờ
Tiểu kết chương 2
CHƯƠNG 3: VĂN HÓA BIỂN NHÌN TỪ CHỦ THỂ CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
3.1 Văn hóa biển theo tộc người
3.1.1 Nhóm Nam Đảo
3.1.2 Cư dân Việt
3.2 Tập quán, tín ngưỡng
3.2.1 Tục thờ cá voi
3.2.2 Tín ngưỡng thờ Mẫu
3.2.3 Những kiêng kỵ
3.3 Văn hóa nghệ thuật
3.3.1 Dân ca
3.3.2 Truyền thuyết, truyện cổ
3.3.3 Ca dao, tục ngữ
3.4 Những đặc điểm cộng đồng cư dân ven biển Nam Trung Bộ
3.4.1 Các phương thức khai thác biển
3.4.2 Đặc điểm cư dân
Tiểu kết chương 3
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 11:09
NỘI DUNG PHẦN DẪN NHẬP
1. Lý do chọn đề tài
Nước ta có bờ biển dài 3260 km, chạy từ biên giới Trung Quốc đến vịnh Thái Lan, tiếp giáp với lãnh hải của 8 quốc gia và vùng lãnh thổ: Trung Quốc, Đài Loan, Philippin, Indonesia, Malaysia, Brunei, Campuchia và Thái Lan. Vùng lãnh hải có diện tích trên 1.000.000 km2, với gần 3000 đảo lớn nhỏ. Tự bao đời, biển đã là môi trường sống, môi trường tiếp giao văn hóa của người các dân tộc sinh sống cạnh biển, nương nhờ vào biển. Không chỉ thế, môi trường văn hóa, kinh tế biển đã tạo động lực mạnh mẽ cho sự hưng khởi của nhiều nền văn hóa, nhiều quốc gia và khu vực.
Hội nghị lần thứ IV của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đưa ra Nghị quyết “Chiến lược biển đến năm 2020” đã thể hiện mục tiêu vươn ra biển lớn của Đảng ta. Nghị quyết đã tạo cơ sở để phát triển kinh tế - xã hội, củng cố vững chắc an ninh quốc phòng, đồng thời đòi hỏi những nghiên cứu về con người, văn hóa vùng ven biển – những chủ nhân trực tiếp của biển. Đây trở thành yêu cầu cấp thiết cho công tác nghiên cứu, hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội.
Việc nghiên cứu, phát huy được ưu thế và sức mạnh của mọi giá trị văn hoá địa phương, vùng miền là có ý nghĩa vô cùng quan trọng cả về giá trị thực tiễn và phương pháp lý luận. Khu vực Nam Trung Bộ mang trong mình nội lực và khả năng cho tư duy hướng biển, hy vọng sẽ làm rõ hơn hướng nghiên cứu này.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua đề tài góp phần xây dựng cơ sở lý luận và khoa học về văn hóa cư dân ven biển.
Hệ thống hóa tư liệu về văn hóa biển đảo Nam Trung Bộ và xác định diện mạo, đặc trưng văn hóa.
Thông qua so sánh với các vùng để vận dụng giải pháp, chính sách phát triển đời sống kinh tế - xã hội vùng ven biển hợp lý, đúng định hướng.
3. Lịch sử vấn đề
Các bộ sách phản ánh nền văn hóa biển của nước ta trước đây có Phủ biên tạp lục của Lê Qúy Đôn viết về các việc phức tạp, chi tiết trong công cuộc phủ dục, trấn án các khu vực biên thủy vào cuối đời nhà Lê. Đây là một sử liệu khá đầy đủ, chính xác về lịch sử cũng như cơ sở pháp lý về chủ quyền của người Việt Nam trên hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ thế kỷ 18. Lịch triều hiến chương loại chí và Hoàng Việt địa dư chí của Phan Huy Chú đã đề cập nhiều đến Hoàng Sa và Trường Sa vì án ngự phía đông của phủ Tư Nghĩa lúc bấy giờ., Đại Nam nhất thống chí, Đại Nam thực lục do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, ghi lại cũ thể công cuộc giữ nươcs thời này.
Năm 1998, công trình Biển với người Việt cổ của Trần Quốc Vượng và Cao Xuân Phổ đã khái quát lịch sử nước ta từ thời tiền sử, sơ sử trong bối cảnh Đông Nam Á lục địa và hải đảo.
Tác giả Ngô Đức Thịnh (chủ biên) với nghiên cứu Văn hóa dân gian làng ven biển đã đề cập đến khía cạnh lịch sử và văn hóa hóa dân gian của cộng động cư dân ven biển phía Bắc của Việt Nam.
Những năm gần đây, những công trình nghiên cứu về Biển được chú trọng một cách có hệ thống. Bên cạnh những công trình chuyên khảo về biển, đảo Việt Nam bao gồm: khoa học công nghệ biển; khí tượng thủy văn và động lực biển; địa lý địa mạo, địa chất biển; sinh học, sinh thái, môi trường biển, đa dạng sinh học…còn có các công trình là tập hợp nghiên cứu về lịch sử - văn hóa – nhân học biển như: Người Việt với biển do Nguyễn Văn Kim chủ biên..,
Những đề tài nghiên cứu về Trung Bộ, chuyên sâu văn hóa biển từng địa phương Nam Trung Bộ có: Nhận thức về miền Trung Việt Nam – Hành trình 10 năm tiếp cận do Phân viện văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Huế tổng tập; Luận án tiến sĩ lịch sử Văn hóa dân gian của cư dân ven biển Quãng Ngãi của tác giả Nguyễn Đăng Vũ (2003); Tín ngưỡng cư dân ven biển Quãng Nam – Đà Nẵng của Nguyễn Xuân Hương (2009); Văn hóa cư dân Việt ven biển Phú Yên (2007). Trong đó tuyển tập Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo Khánh Hòa không những cho cái nhìn toàn diện về văn hóa biển đảo Khánh Hòa mà còn là tập hợp những nghiên cứu bổ ích cho nghiên cứu văn hóa biển đảo Việt Nam. Chuyên khảo Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo Khánh Hòa của tác giả Trần Ngọc Thêm đã lần đầu tiên đưa ra khái niệm văn hóa biển đảo, xây dựng cơ sở lý luận về nghiên cứu văn hóa biển. Những công trình nghiêm túc, chuyên sâu về các địa phương đã tạo điều kiện nghiên cứu văn hóa biển của cư dân Nam Trung Bộ.
Vai trò kinh tế biển đảo mà xa hơn là đánh bắt hải sản xa bờ đã được nhận thức một cách sâu sắc khi trong câu hỏi phần thi địa lý tốt nghiệp THPT năm 2012 có câu: Ở nước ta hiện nay, việc đánh bắt hải sản xa bờ có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng?
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những đặc trưng văn hóa của cư dân ven biển Nam Trung Bộ.
Chủ thể: Cộng đồng các dân tộc đang sinh sống trên dải đất Nam Trung Bộ, trong đó chủ yếu là người Việt, Chăm.
Thời gian: Toàn thời gian
Không gian: Vùng Nam Trung Bộ có thể được xác định theo phạm vi địa giới hành chính khác nhau. Lựa chọn nghiên cứu đề tài này, chúng tôi xác định Nam Trung Bộ gồm địa giới hành chính thành phố Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với cách thống kê trong các cuộc tổng điều tra (như Điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản) để có căn cứ luận chứng cho đề tài, đồng thời phạm vi này phù hợp với khả năng nghiên cứu của tác giả.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Trên cơ sở kế thừa, tổng hợp những nghiên cứu của tác giả đi trước, đề tài làm rõ những đặc trưng giá trị của văn hóa biển đảo mang tính vùng, trên cơ sở những tương đồng và khác biệt, dự báo xu hướng phát triển văn hóa biển cư dân Việt Nam Trung Bộ.
Vì một số nguyên do (như về thời gian, những kiêng kỵ nghề biển với nữ…) đề tài chưa khai thác sâu bằng nghiên cứu thực địa.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Phương pháp hệ thống – loại hình;
Phương pháp thống kê;
Phương pháp so sánh;
Nguồn tư liệu được kế thừa nghiên cứu từ tư liệu dân gian do các tác giả trước sưu tập (thông qua Phụ lục các công trình nghiên cứu); tư liệu sưu tập từ thực tế địa phương nơi tác giả sinh sống; truyện cổ dân gian; tư liệu dân tộc học…
7. Bố cục đề tài
Đề tài ngoài phần dẫn nhập và kết luận, nội dung của đề tài gồm có Chương I là Những vấn đề lý luận và thực tiễn là hệ thống cơ sở luận cứ về văn hóa biển nhìn từ phân vùng văn hóa đất liền, văn hóa biển cận duyên và văn hóa biển xa bờ; đặc trưng văn hóa của cư dân ven biển. Trong phần này, tổng hợp khái quát về điều kiện tự nhiên; lịch sử vùng đất và con người Nam Trung Bộ.
Chương 2 Văn hóa biển của cư dân Nam Trung Bộ nhìn từ góc độ thời gian – không gian. Văn hóa biển của cư dân vùng này sẽ được nghiên cứu từ hướng tiếp cận lịch sử văn hóa, đi theo tiến trình thời gian của những nền văn hóa trên dải đất Nam Trung Bộ. Từ góc nhìn không gian được phân thành các mục: Văn hóa đất liền và biển cận duyên, văn hóa biển xa bờ và văn hóa cảng thị Nam Trung Bộ.
Chương 3 Văn hóa biển nhìn từ chủ thể cư dân Nam Trung Bộ sẽ đi sâu trọng tâm các vấn đề gắn liền với chủ nhân của biển: truyền thống biển của cư dân Việt, Chăm, Raglai; Đặc điểm cộng động ngư dân; tập quán, tín ngưỡng và văn hóa nghệ thuật. Một số khía cạnh ăn – mặc - ở - đi lại đã được nghiên cứu sâu ở các tác giả khác, đề tài chỉ đề cập lồng ghép.
Kết luận và một số đề xuất của tác giả.
Nước ta có bờ biển dài 3260 km, chạy từ biên giới Trung Quốc đến vịnh Thái Lan, tiếp giáp với lãnh hải của 8 quốc gia và vùng lãnh thổ: Trung Quốc, Đài Loan, Philippin, Indonesia, Malaysia, Brunei, Campuchia và Thái Lan. Vùng lãnh hải có diện tích trên 1.000.000 km2, với gần 3000 đảo lớn nhỏ. Tự bao đời, biển đã là môi trường sống, môi trường tiếp giao văn hóa của người các dân tộc sinh sống cạnh biển, nương nhờ vào biển. Không chỉ thế, môi trường văn hóa, kinh tế biển đã tạo động lực mạnh mẽ cho sự hưng khởi của nhiều nền văn hóa, nhiều quốc gia và khu vực.
Hội nghị lần thứ IV của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X đưa ra Nghị quyết “Chiến lược biển đến năm 2020” đã thể hiện mục tiêu vươn ra biển lớn của Đảng ta. Nghị quyết đã tạo cơ sở để phát triển kinh tế - xã hội, củng cố vững chắc an ninh quốc phòng, đồng thời đòi hỏi những nghiên cứu về con người, văn hóa vùng ven biển – những chủ nhân trực tiếp của biển. Đây trở thành yêu cầu cấp thiết cho công tác nghiên cứu, hoạch định chính sách phát triển kinh tế xã hội.
Việc nghiên cứu, phát huy được ưu thế và sức mạnh của mọi giá trị văn hoá địa phương, vùng miền là có ý nghĩa vô cùng quan trọng cả về giá trị thực tiễn và phương pháp lý luận. Khu vực Nam Trung Bộ mang trong mình nội lực và khả năng cho tư duy hướng biển, hy vọng sẽ làm rõ hơn hướng nghiên cứu này.
2. Mục đích nghiên cứu
Thông qua đề tài góp phần xây dựng cơ sở lý luận và khoa học về văn hóa cư dân ven biển.
Hệ thống hóa tư liệu về văn hóa biển đảo Nam Trung Bộ và xác định diện mạo, đặc trưng văn hóa.
Thông qua so sánh với các vùng để vận dụng giải pháp, chính sách phát triển đời sống kinh tế - xã hội vùng ven biển hợp lý, đúng định hướng.
3. Lịch sử vấn đề
Các bộ sách phản ánh nền văn hóa biển của nước ta trước đây có Phủ biên tạp lục của Lê Qúy Đôn viết về các việc phức tạp, chi tiết trong công cuộc phủ dục, trấn án các khu vực biên thủy vào cuối đời nhà Lê. Đây là một sử liệu khá đầy đủ, chính xác về lịch sử cũng như cơ sở pháp lý về chủ quyền của người Việt Nam trên hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa từ thế kỷ 18. Lịch triều hiến chương loại chí và Hoàng Việt địa dư chí của Phan Huy Chú đã đề cập nhiều đến Hoàng Sa và Trường Sa vì án ngự phía đông của phủ Tư Nghĩa lúc bấy giờ., Đại Nam nhất thống chí, Đại Nam thực lục do Quốc sử quán triều Nguyễn biên soạn, ghi lại cũ thể công cuộc giữ nươcs thời này.
Năm 1998, công trình Biển với người Việt cổ của Trần Quốc Vượng và Cao Xuân Phổ đã khái quát lịch sử nước ta từ thời tiền sử, sơ sử trong bối cảnh Đông Nam Á lục địa và hải đảo.
Tác giả Ngô Đức Thịnh (chủ biên) với nghiên cứu Văn hóa dân gian làng ven biển đã đề cập đến khía cạnh lịch sử và văn hóa hóa dân gian của cộng động cư dân ven biển phía Bắc của Việt Nam.
Những năm gần đây, những công trình nghiên cứu về Biển được chú trọng một cách có hệ thống. Bên cạnh những công trình chuyên khảo về biển, đảo Việt Nam bao gồm: khoa học công nghệ biển; khí tượng thủy văn và động lực biển; địa lý địa mạo, địa chất biển; sinh học, sinh thái, môi trường biển, đa dạng sinh học…còn có các công trình là tập hợp nghiên cứu về lịch sử - văn hóa – nhân học biển như: Người Việt với biển do Nguyễn Văn Kim chủ biên..,
Những đề tài nghiên cứu về Trung Bộ, chuyên sâu văn hóa biển từng địa phương Nam Trung Bộ có: Nhận thức về miền Trung Việt Nam – Hành trình 10 năm tiếp cận do Phân viện văn hóa nghệ thuật Việt Nam tại Huế tổng tập; Luận án tiến sĩ lịch sử Văn hóa dân gian của cư dân ven biển Quãng Ngãi của tác giả Nguyễn Đăng Vũ (2003); Tín ngưỡng cư dân ven biển Quãng Nam – Đà Nẵng của Nguyễn Xuân Hương (2009); Văn hóa cư dân Việt ven biển Phú Yên (2007). Trong đó tuyển tập Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo Khánh Hòa không những cho cái nhìn toàn diện về văn hóa biển đảo Khánh Hòa mà còn là tập hợp những nghiên cứu bổ ích cho nghiên cứu văn hóa biển đảo Việt Nam. Chuyên khảo Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo Khánh Hòa của tác giả Trần Ngọc Thêm đã lần đầu tiên đưa ra khái niệm văn hóa biển đảo, xây dựng cơ sở lý luận về nghiên cứu văn hóa biển. Những công trình nghiêm túc, chuyên sâu về các địa phương đã tạo điều kiện nghiên cứu văn hóa biển của cư dân Nam Trung Bộ.
Vai trò kinh tế biển đảo mà xa hơn là đánh bắt hải sản xa bờ đã được nhận thức một cách sâu sắc khi trong câu hỏi phần thi địa lý tốt nghiệp THPT năm 2012 có câu: Ở nước ta hiện nay, việc đánh bắt hải sản xa bờ có ý nghĩa như thế nào đối với sự phát triển kinh tế và an ninh quốc phòng?
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu: Những đặc trưng văn hóa của cư dân ven biển Nam Trung Bộ.
Chủ thể: Cộng đồng các dân tộc đang sinh sống trên dải đất Nam Trung Bộ, trong đó chủ yếu là người Việt, Chăm.
Thời gian: Toàn thời gian
Không gian: Vùng Nam Trung Bộ có thể được xác định theo phạm vi địa giới hành chính khác nhau. Lựa chọn nghiên cứu đề tài này, chúng tôi xác định Nam Trung Bộ gồm địa giới hành chính thành phố Đà Nẵng, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với cách thống kê trong các cuộc tổng điều tra (như Điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản) để có căn cứ luận chứng cho đề tài, đồng thời phạm vi này phù hợp với khả năng nghiên cứu của tác giả.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
Trên cơ sở kế thừa, tổng hợp những nghiên cứu của tác giả đi trước, đề tài làm rõ những đặc trưng giá trị của văn hóa biển đảo mang tính vùng, trên cơ sở những tương đồng và khác biệt, dự báo xu hướng phát triển văn hóa biển cư dân Việt Nam Trung Bộ.
Vì một số nguyên do (như về thời gian, những kiêng kỵ nghề biển với nữ…) đề tài chưa khai thác sâu bằng nghiên cứu thực địa.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
Phương pháp hệ thống – loại hình;
Phương pháp thống kê;
Phương pháp so sánh;
Nguồn tư liệu được kế thừa nghiên cứu từ tư liệu dân gian do các tác giả trước sưu tập (thông qua Phụ lục các công trình nghiên cứu); tư liệu sưu tập từ thực tế địa phương nơi tác giả sinh sống; truyện cổ dân gian; tư liệu dân tộc học…
7. Bố cục đề tài
Đề tài ngoài phần dẫn nhập và kết luận, nội dung của đề tài gồm có Chương I là Những vấn đề lý luận và thực tiễn là hệ thống cơ sở luận cứ về văn hóa biển nhìn từ phân vùng văn hóa đất liền, văn hóa biển cận duyên và văn hóa biển xa bờ; đặc trưng văn hóa của cư dân ven biển. Trong phần này, tổng hợp khái quát về điều kiện tự nhiên; lịch sử vùng đất và con người Nam Trung Bộ.
Chương 2 Văn hóa biển của cư dân Nam Trung Bộ nhìn từ góc độ thời gian – không gian. Văn hóa biển của cư dân vùng này sẽ được nghiên cứu từ hướng tiếp cận lịch sử văn hóa, đi theo tiến trình thời gian của những nền văn hóa trên dải đất Nam Trung Bộ. Từ góc nhìn không gian được phân thành các mục: Văn hóa đất liền và biển cận duyên, văn hóa biển xa bờ và văn hóa cảng thị Nam Trung Bộ.
Chương 3 Văn hóa biển nhìn từ chủ thể cư dân Nam Trung Bộ sẽ đi sâu trọng tâm các vấn đề gắn liền với chủ nhân của biển: truyền thống biển của cư dân Việt, Chăm, Raglai; Đặc điểm cộng động ngư dân; tập quán, tín ngưỡng và văn hóa nghệ thuật. Một số khía cạnh ăn – mặc - ở - đi lại đã được nghiên cứu sâu ở các tác giả khác, đề tài chỉ đề cập lồng ghép.
Kết luận và một số đề xuất của tác giả.
VĂN HÓA BIỂN CỦA CƯ DÂN NAM TRUNG BỘ
gửi bởi thanhdieu » Thứ 2 02/07/12 13:01
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Ban chỉ đạo tổng điều tra dân số và nhà ở Trung ương 2010: Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. - NXB Thống kê
2. Đoàn Ngọc Khôi 2003: Luận án Tiến sĩ lịch sử Di tích xóm Ốc và vấn đề văn hóa Sa Huỳnh vùng duyên hải Nam Trung Bộ
3. Hoàng Hương Việt, Bùi Văn Tiếng (chủ biên) 2010: Tổng tập văn hóa văn nghệ dân gian ca dao, dân ca đất Quảng. - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
4. Hong Yu (Trung Quốc) do Trần Duy Khương dịch 2009: Những cấm kỵ trong nghề đánh cá. - http://www.vanhoahoc.edu.vn/nghien-cuu/ ... nh-ca.html
5. Huỳnh Phước Long 2011: Lễ hội cầu ngư ở Khánh Hòa. - In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
6. Lâm Thị Mỹ Dung 2011: Biển đảo miền Trung Việt Nam – một số vấn đề khảo cổ học. – In Trong “Người Việt Với Biển” do Nguyễn Văn Kim chủ biên. – NXB Thế giới.
7. Mai Nguyên 2011: Biết giữ và khai thác để Việt Nam làm chủ biển. - http://www.tuanvietnam.net/2011-06-16-b ... -chu-bie-n
8. Ngô Đức Thịnh 2006: Văn hóa, văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam, NXB Khoa học Xã hội Hà Nội
9. Ngô Sỹ Liên (và các tác giả) 1971: Đại Việt sử ký toàn thư (Cao Huy Giu dịch; Đào Duy Anh hiệu đính, chú giải và khảo chứng) tập II. - NXB Khoa học xã hội.
10. Nguyễn Đăng Vũ 2003: Luận án tiến sĩ lịch sử Văn hóa dân gian của cư dân ven biển Quảng Ngãi
11. Nguyễn Đình Tấn và Lê Tiêu La (đồng chủ biên) 1999: Vai trò của nam chủ hộ ngư dân ven biển trong bước chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. - NXB. Chính trị Quốc gia
12. Nguyễn Thăng Long 2009: Cá ông trong đời sống tinh thần của ngư dân ven biển ở miền Trung Việt Nam. – In trong “Nhận thức về miền Trung Việt Nam hành trình 10 năm tiếp cận”. – Huế. NXB Thuận Hóa.
13. Nguyễn Thị Hải Lê 2011: Văn hóa sinh thái biển trong phát triển du lịch bền vững ở Nha Trang – Khánh Hòa. – In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
14. Nguyễn Tri Nguyên 2011: Nhận thức về văn hóa Nam Trung Bộ từ cơ tầng văn hóa Sa Huỳnh – Chămpa. - http://cst.danang.gov.vn/public_thvh.do ... ticle=2923
15. Nguyễn Xuân Hương 2009: Tín ngưỡng cư dân ven biển Quảng Nam Đà Nẵng. - NXB Từ điển Bách khoa – Viện Văn hóa
16. Phan Khoang 1970: Việt sử xứ đàng Trong. - NXB Khai Trí
17. Phan Thị Thanh 1993: Luận án Phó Tiến sĩ Kinh tế Tạo việc làm với phát triển kinh tế vùng ven biển Việt Nam.
18. Q. Chính – H. Trang 2012: Ứng xử của con người thông qua hình tượng biển. - http://biengioilanhtho.gov.vn/vie/ungxu ... 4d4d4.aspx
19. Tô Duy Hợp - Đặng Vũ Cảnh Linh 2008: Đặc điểm cư dân và văn hóa vùng ven biển và hải đảo. - http://www.vanhoahoc.edu.vn/nghien-cuu/ ... i-dao.html
20. Tổng cục Thống kê 2007: Kết quả điều tra Nông thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2006 (tập 3). - NXB Thống kê
21. Trần Kiêm Hoàng (chủ biên) 2010: Yếu tố biển trầm tích trong văn hóa Raglai. - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
22. Trần Ngọc Thêm 1996/2004: Tìm về bảm sắc văn hóa Việt Nam (tái bản lần thứ 4). – NXB Tp. HCM.
23. Trần Ngọc Thêm 2011: Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo ở Khánh Hòa. – In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
24. Trần Trung Thành và các tác giả khác biên soạn 1988. - Truyện cổ dân gian Phú Khánh. - NXB Tổng hợp Phú Khánh
25. Viện Văn hóa Thông tin - Sở Văn hóa Thông tin Phú Yên 2006: Văn hóa cư dân Việt ven biển Phú Yên
2. Đoàn Ngọc Khôi 2003: Luận án Tiến sĩ lịch sử Di tích xóm Ốc và vấn đề văn hóa Sa Huỳnh vùng duyên hải Nam Trung Bộ
3. Hoàng Hương Việt, Bùi Văn Tiếng (chủ biên) 2010: Tổng tập văn hóa văn nghệ dân gian ca dao, dân ca đất Quảng. - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
4. Hong Yu (Trung Quốc) do Trần Duy Khương dịch 2009: Những cấm kỵ trong nghề đánh cá. - http://www.vanhoahoc.edu.vn/nghien-cuu/ ... nh-ca.html
5. Huỳnh Phước Long 2011: Lễ hội cầu ngư ở Khánh Hòa. - In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
6. Lâm Thị Mỹ Dung 2011: Biển đảo miền Trung Việt Nam – một số vấn đề khảo cổ học. – In Trong “Người Việt Với Biển” do Nguyễn Văn Kim chủ biên. – NXB Thế giới.
7. Mai Nguyên 2011: Biết giữ và khai thác để Việt Nam làm chủ biển. - http://www.tuanvietnam.net/2011-06-16-b ... -chu-bie-n
8. Ngô Đức Thịnh 2006: Văn hóa, văn hóa tộc người và văn hóa Việt Nam, NXB Khoa học Xã hội Hà Nội
9. Ngô Sỹ Liên (và các tác giả) 1971: Đại Việt sử ký toàn thư (Cao Huy Giu dịch; Đào Duy Anh hiệu đính, chú giải và khảo chứng) tập II. - NXB Khoa học xã hội.
10. Nguyễn Đăng Vũ 2003: Luận án tiến sĩ lịch sử Văn hóa dân gian của cư dân ven biển Quảng Ngãi
11. Nguyễn Đình Tấn và Lê Tiêu La (đồng chủ biên) 1999: Vai trò của nam chủ hộ ngư dân ven biển trong bước chuyển đổi sang nền kinh tế thị trường ở Việt Nam hiện nay. - NXB. Chính trị Quốc gia
12. Nguyễn Thăng Long 2009: Cá ông trong đời sống tinh thần của ngư dân ven biển ở miền Trung Việt Nam. – In trong “Nhận thức về miền Trung Việt Nam hành trình 10 năm tiếp cận”. – Huế. NXB Thuận Hóa.
13. Nguyễn Thị Hải Lê 2011: Văn hóa sinh thái biển trong phát triển du lịch bền vững ở Nha Trang – Khánh Hòa. – In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
14. Nguyễn Tri Nguyên 2011: Nhận thức về văn hóa Nam Trung Bộ từ cơ tầng văn hóa Sa Huỳnh – Chămpa. - http://cst.danang.gov.vn/public_thvh.do ... ticle=2923
15. Nguyễn Xuân Hương 2009: Tín ngưỡng cư dân ven biển Quảng Nam Đà Nẵng. - NXB Từ điển Bách khoa – Viện Văn hóa
16. Phan Khoang 1970: Việt sử xứ đàng Trong. - NXB Khai Trí
17. Phan Thị Thanh 1993: Luận án Phó Tiến sĩ Kinh tế Tạo việc làm với phát triển kinh tế vùng ven biển Việt Nam.
18. Q. Chính – H. Trang 2012: Ứng xử của con người thông qua hình tượng biển. - http://biengioilanhtho.gov.vn/vie/ungxu ... 4d4d4.aspx
19. Tô Duy Hợp - Đặng Vũ Cảnh Linh 2008: Đặc điểm cư dân và văn hóa vùng ven biển và hải đảo. - http://www.vanhoahoc.edu.vn/nghien-cuu/ ... i-dao.html
20. Tổng cục Thống kê 2007: Kết quả điều tra Nông thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2006 (tập 3). - NXB Thống kê
21. Trần Kiêm Hoàng (chủ biên) 2010: Yếu tố biển trầm tích trong văn hóa Raglai. - NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
22. Trần Ngọc Thêm 1996/2004: Tìm về bảm sắc văn hóa Việt Nam (tái bản lần thứ 4). – NXB Tp. HCM.
23. Trần Ngọc Thêm 2011: Văn hóa biển đảo và văn hóa biển đảo ở Khánh Hòa. – In trong: “Văn hóa biển đảo Khánh Hòa”. Nha Trang: UBND tỉnh Khánh Hòa
24. Trần Trung Thành và các tác giả khác biên soạn 1988. - Truyện cổ dân gian Phú Khánh. - NXB Tổng hợp Phú Khánh
25. Viện Văn hóa Thông tin - Sở Văn hóa Thông tin Phú Yên 2006: Văn hóa cư dân Việt ven biển Phú Yên
34 bài viết
• Bạn đang xem trang 3 / 4 trang • 1, 2, 3, 4
Quay về Phương pháp học tập và nghiên cứu VHH
Ai đang trực tuyến?
Đang xem chuyên mục này: Không có thành viên nào đang trực tuyến và 7 khách