ĐỊNH VỊ ĐỐI TƯỢNG VÀ LẬP ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
3.1. Định vị đối tượng (KCT)
3.2. Lập đề cương chi tiết
DẪN NHẬP
1. Lý do chọn đề tài
Người Hoa là một tộc người có dân số đông thứ hai sau người Việt ở Miền Đông Nam bộ (chiếm khoảng 5,14%), có lịch sử di dân cách nay hơn 300 năm. Đời sống tinh thần của người Hoa rất phong phú với những sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo và lễ hội đặc sắc, ảnh hưởng tín ngưỡng dân gian và Tam giáo (Nho giáo, Phật giáo và Đạo giáo). Tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa vừa nguyên gốc vừa có sự giao lưu văn hóa với người Việt. Những hoạt động tín ngưỡng thờ Thiên Hậu phản ánh tâm tư nguyện vọng và những ước mong cho cuộc sống tốt đẹp, an lành, hạnh phúc.
Tôi chọn đề tài này và nghiên cứu tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở Miền Đông Nam bộ nhằm góp phần đánh giá những mặt tích cực và hạn chế của hoạt động tâm linh ở Miền Đông Nam bộ. Từ đó, hy vọng sẽ cung cấp được những cơ sở cần thiết để các cơ quan quản lý văn hóa hoạch định những chính sách bảo tồn phát huy giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề tài muốn đưa ra cái nhìn toàn diện về tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở Đông Nam bộ, qua đó thấy được sự giao lưu văn hóa giữa người Hoa với người Việt cũng như các dân tộc khác ở Miền Đông Nam bộ.
3. Lịch sử vấn đề
Một số công trình về văn hóa Đồng Nai nội dung có đề cập những vấn đề liên quan đến tín ngưỡng thờ Thiên Hậu ở miền Đông Nam bộ:
- Ban Dân vận Tỉnh ủy Đồng Nai: Người Hoa ở Đồng Nai, NXB Đồng Nai, 2008.
- Phan An và “nnk” 2006: Trần Đại Tân, Lưu Kim Hoa, Lê Quốc Lâm: Góp phần tìm hiểu văn hóa người Hoa ở Nam bộ. - Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thành phố Hồ Chí Minh.: Nxb Văn hóa-thông tin.
- Hội Văn nghệ Dân gian Đồng Nai 2009: Về Văn hóa dân gian miền Đông Nam Bộ. - NXB Đồng Nai.
- Lương Văn Lựu 1973: Biên Hòa sử lược toàn biên – Biên Hòa cổ kính. - Tác giả tự xuất bản.
- Toan Ánh 1992: Tín ngưỡng Việt Nam - Quyển thượng. - NXB Tp.HCM.
- Trịnh Hoài Đức 2005: Gia định thành thông chí (Lý Việt Dũng, Huỳnh Văn Tới chú giải, hiệu đính). - Nxb Tổng hợp Đồng Nai.
- Trần Hồng Liên 2005: Văn hóa người Hoa ở Nam bộ. - Nhà xuất bản Khoa học Xã hội.
Ngoài các công trình trên, một số bài nghiên cứu, bài báo liên quan đến người Hoa thờ Thiên Hậu được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng.
- Phan An 2002: Tục thờ cúng Bà Thiên Hậu của người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh. – In trong: Tạp chí Nghiên cứu Tôn giáo, Số 3-2002.
- Quận Bình Thạnh – Tp Hồ Chí Minh 2006: Miếu Thiên Hậu. http://www.binhthanh.hochiminhcity.gov. ... D=7&Mode=1
- Nhật Anh-Vnexpress 2013: Hàng trăm người xếp hàng chờ mua các phong bao cầu may trong ngày đầu khai lễ chùa Bà (Bình Dương).
- Nguyễn Ngọc Thơ 2012: Tín ngưỡng Thiên Hậu tại Nam Bộ Việt Nam. http://www.vanhoahoc.vn/nghien-cuu/van- ... t-nam.html
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
+ Đối tượng nghiên cứu của đề tài: Tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở miền Đông Nam bộ.
+ Phạm vi nghiên cứu về không gian là Miền Đông Nam bộ, từ thế kỷ XVII đến nay
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn
+ Ý nghĩa khoa học: Đề tài cung cấp những thông tin xác thực về tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa, tập hợp những tư liệu có giá trị về người Hoa ở Đông Nam bộ, giúp ích cho công tác nghiên cứu, học tập và phổ biến các giá trị văn hóa tại địa phương.
+ Ý nghĩa thực tiễn: Đề tài sẽ đóng góp cho việc bảo tồn, phát huy các giá trị trong tín ngưỡng thờ Mẫu nói chung và thờ Thiên Hậu nói riêng ở miền Đông Nam bộ trong giai đoạn hiện nay.
6. Phương pháp nghiên cứu và nguồn tư liệu
- Các phương pháp nghiên cứu được vận dụng trong nghiên cứu đề tài:
+ Phương pháp Dịch pháp trong lựa chọn, phân tích đề tài
+ Phương pháp hệ thống: Định vị đối tượng nghiên cứu, tìm và xử lý tư liệu
- Nguồn tư liệu: Dự kiến sẽ sử dụng những tư liệu của các nhà khoa học nghiên cứu về người Hoa; những bài nghiên cứu trên các tạp chí, các bài báo, bài viết trên internet; tư liệu điền dã được lưu giữ tại Bảo tàng các tỉnh Đông Nam bộ.
7. Bố cục của luận văn
Lý giải bố cục:
Đề tài tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở miền Đông Nam bộ sẽ được tìm hiểu trong 3 chương là phù hợp. Chương 1 là chương làm rõ quá trình hình thành các cộng đồng người Hoa ở miền Đông Nam bộ; Tìm hiểu tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở Đông Nam bộ hiện nay có đặc điểm gì khác so với những nơi khác. Chương 2. Từ hiện trạng của tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở miền Đông Nam bộ, chương 3 sẽ chỉ ra những giá trị văn hóa trong việc thờ Thiên Hậu. Đồng thời, nêu lên những hạn chế trong lễ hội. Sau cùng, phần kết luận sẽ tự nhận định đề tài đã thực hiện được những kết quả gì, chưa thực hiện được những mặt nào và đề xuất kiến nghị.
Chương Một: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Tín ngưỡng và tôn giáo
1.1.2. Tín ngưỡng thờ nữ thần
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khái quát điều kiện kinh tế – văn hóa – xã hội của người Hoa ở Miền Đông Nam bộ
1.2.2. Nguồn gốc tín ngưỡng thờ Thiên Hậu ở miền Đông Nam Bộ
Tiểu kết
Chương Hai: VĂN HÓA NHẬN THỨC TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ THIÊN HẬU CỦA NGƯỜI HOA Ở MIỀN ĐÔNG NAM BỘ
2.1. Nhận thức về nữ thần
2.2. Nhận thức về tín ngưỡng thờ Thiên Hậu
2.3. Hiện trạng tín ngưỡng thờ Thiên Hậu của người Hoa ở Miền Đông Nam bộ
Tiểu kết
Chương Ba: VĂN HÓA TỔ CHỨC TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ THIÊN HẬU CỦA NGƯỜI HOA Ở MIỀN ĐÔNG NAM BỘ
3.1. Các địa phương tiêu biểu ở miền Đông Nam bộ thờ Thiên Hậu
3.2. Cơ sở thờ tự
3.2.1. Kiến trúc
3.2.2. Ban Trị Sự
3.2.3. Việc phối thờ
3.3. Lễ vía bà Thiên Hậu
Tiểu kết
Chương Bốn: VĂN HÓA ỨNG XỬ TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ THIÊN HẬU CỦA NGƯỜI HOA Ở MIỀN ĐÔNG NAM BỘ
3.1. Yếu tố văn hóa trong tín ngưỡng thờ Thiên Hậu
3.1.1. Sự dung hợp yếu tố tôn giáo Nho - Đạo - Phật giáo
3.1.1. Sự giao lưu, tiếp biến văn hóa
3.1.2. Góp phần bảo tồn những giá trị truyền thống
3.1.2.1. Tính cộng đồng
3.1.2.2. Giáo dục nhân cách, đạo đức
3.1.2.3. Lưu giữ các giá trị nghệ thuật: Kiến trúc, tuồng tích..
3.2. Những biểu hiện tiêu cực trong lễ hội vía Thiên Hậu hiện nay
3.2.1. Tính thực dụng Vay - Trả
3.2.2. Hiện tượng cuồng tín tranh nhau vật cúng trong lễ vía Bà
Tiểu kết
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
[/left]
[/left]
[/left]
[/left]
[/left]