Bài tập môn: Phương pháp nghiên cứu khoa học
Giảng viên: GS.TSKH Trần Ngọc Thêm
Học viên cao học: Lê Hoàng Ngọc Vy
Ngành Châu Á học 2014
Bài tập thực hành 4:Chọn 1 khái niệm cơ bản trong đề tài nghiên cứu của mình để xây dựng định nghĩa(theo 7 bước)
1. Tìm tất cả những định nghĩa hiện có:- Theo Thiệu Quân Hàn trong cuốn “Nghiên cứu phân loại uyển ngữ” : “Uyển ngữ là một hiện tượng ngôn ngữ tương đối phức tạp,nó đề cập đến nhiều lĩnh vực như lịch sử,văn hóa,dân tộc,tâm lý,ngữ cảnh,mục đích...”
- Theo Lý Đông Mai,năm 2000,trong “Phân tích một số ngữ dụng của uyển ngữ” : “Uyển ngữ có thể nói là ngôn ngữ đã được lễ phép hóa,nó làm cho những cách nói quá trực tiếp,không đủ tôn kính,khiến người khác không vui sẽ dễ biểu đạt hơn thông qua những cách nói hàm súc,uyển chuyển,làm người nghe dễ tiếp nhận hơn”.
- Theo Đinh Trọng Lạc trong cuốn “99 biện pháp và phương tiện tu từ” : “Uyển ngữ thuộc nhóm hoán dụ,là hình ảnh tu từ trong đó người ta thay tên một đối tượng(hoặc một hiện tượng) bằng sự miêu tả những dấu hiệu cơ bản của nó,hoặc bằng việc nêu lên những nét đặc biệt của nó”.
- Theo Lưu Quang Đình trong cuốn Sơ lược lý luận của uyển ngữ trong tiếng Hán hiện đại: “Uyển ngữ là một hiện tượng văn hóa phong tục tập quán của nhân dân,khởi nguồn của uyển ngữ xuất phát từ từ ngữ cấm kỵ,kỵ húy,cầu nhã,là nền tảng sinh ra uyển ngữ”.
- Trong Từ điển Tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên,năm 2005: “Uyển ngữ là phương thức nói nhẹ đi thay cho cách nói bị coi là sỗ sàng,làm xúc phạm,làm khó chịu.”
2. Phân tích các định nghĩa:(Bảng phân tích các định nghĩa)
3. Phân loại định nghĩa, xác định những nét nghĩa chung có thể tiếp thu, những đặc trưng sai thiếu cần bổ sung, sửa chữa:- Định nghĩa (1) và (3) chưa đề cập đến chức năng của uyển ngữ,người đọc sẽ không biết được sử dụng uyển ngữ để làm gì.
-Định nghĩa (2):dài dòng
- Định nghĩa (4) và (5) nói rõ chức năng của uyển ngữ(có thể tiếp thu),tuy nhiên định nghĩa 4 dài dòng,một vài từ khó hiểu(nên lược bỏ) làm người nghe phải thêm 1 bước tra cứu,ví dụ:”kỵ húy”
4. Tìm tất cả các cách sử dụng khái niệm hiện hành:-Uyển ngữ là phương thức nói nhẹ đi thay cho cách nói bị coi là sỗ sàng,làm xúc phạm,làm khó chịu.=>phương thức nói nhẹ,nói tránh
-Uyển ngữ có thể nói là ngôn ngữ đã được lễ phép hóa,nó làm cho những cách nói quá trực tiếp,không đủ tôn kính,khiến người khác không vui sẽ dễ biểu đạt hơn thông qua những cách nói hàm súc,uyển chuyển,làm người nghe dễ tiếp nhận hơn=>làm cho người nghe dễ tiếp nhận hơn.
5.Xác định đặc trưng giống: Phương thức hoán dụ
6.Xác định các đặc trưng loài:-Uyển ngữ là cách sử dụng từ ngữ
-Phương thức sử dụng uyển ngữ:nói giảm,nói tránh
-Chức năng uyển ngữ:để người nghe dễ tiếp nhận
Định nghĩa sơ bộ: “Uyển ngữ là cách sử dụng từ ngữ nhẹ nhàng,hàm súc,nhằm nói tránh,nói nhẹ đi để người nghe dễ tiếp nhận hơn.”
7.Lập sơ đồ cấu trúc
